Owocom przechowywanym na zimę należy zapewnić odpowiednią wilgotność, temperaturę oraz wentylację w pomieszczeniu. Według ogólnego przekonania jabłka to bardzo wytrzymałe owoce, jednak jeśli chcemy, aby pełne smaku przetrwały jak najdłużej, musimy zadbać o ich odpowiednią jakość. Pamiętajmy, aby do przechowywania nie wybierać jabłek nadgniłych, nawet w minimalnym stopniu, gdyż to właśnie z takich owoców szybko rozprzestrzeniają się choroby przechowalnicze. Wybieramy więc tylko jabłka zdrowe, bez obić i uszkodzeń skórki.

Gdzie i jak przechowywać jabłka zimą?

W uprawach amatorskich owoce najczęściej przechowuje się w piwnicach. Ważne jest, aby pomieszczenie, w którym umieścimy zebrane jabłka, było chłodne i dobrze wentylowane. Musi panować w nim także spora wilgotność powietrza. Powinna ona wynosić około 90%. Jak uzyskać taki stan? We wnętrzu przechowalni ustawmy sporo wiaderek z wodą. Ten zabieg zagwarantuje nam, że jabłka nie przejrzeją ani nie zwiędną.

Każde pomieszczenie przechowalnicze musi być wyposażone w sprawny system wentylacyjny. Sprawi to, że z przechowalni sprawnie usuwany będzie gromadzący się etylen. Ten związek chemiczny wydzielany jest przez jabłka i przyspiesza dojrzewanie owoców. Podczas przechowywania lepiej nie dopuszczać do tego procesu. Wentylacja pomoże więc usuwać gaz z pomieszczenia.

A jaka temperatura powinna panować w naszej przechowalni? Musi to być od 0 do 3-4°C. Jeżeli temperatura spadnie poniżej 0°C, to jabłka błyskawicznie przemarzną. Jeżeli natomiast słupek termometru wskaże powyżej 4°C, to owoce szybciej dojrzeją. Jeżeli do tego dojdzie, to czas przechowywania znacząco się skróci.

Pamiętajmy, że jabłka najwygodniej jest przechowywać w drewnianych skrzynkach. Możemy do tego użyć także skrzynek po innych owocach, na przykład cytrusach. Przed włożeniem jabłek do skrzynki, wyściełamy dno podwójną warstwą gazet. Można również okryć nimi owoce z wierzchu, nie jest to jednak konieczne.

Jak kontrolować stan przechowywanych jabłek?

Aby cieszyć się smacznymi jabłkami, trzeba co jakiś czas przez okres zimowy sprawdzać ich stan. Jabłka bardzo szybko się psują i z tego względu musimy mieć pewność, czy owoce te nie wykazują symptomów jakiejś choroby. Do chorób przechowalniczych jabłek zalicza się na przykład gorzką zgniliznę, szarą pleśń czy brunatną zgniliznę. Zainfekowane owoce natychmiast usuwajmy. Do zainfekowania może dojść już podczas zbioru, a nawet podczas wzrostu jabłek na drzewach. Najlepszym sposobem zapobiegania chorobom jest opryskiwanie owoców w sadzie. Również podczas układania jabłek w skrzynkach należy uważać, aby nie uszkodzić zewnętrznej warstwy owoców. Ich zbiór przeprowadzamy w suchy i słoneczny dzień.

Kamila Berthold
Fot. Envato elements

Przycinanie to zabieg dla większości drzew i krzewów owocowych konieczny. Jesienią jednak nie należy wykonywać procesu tego zbyt intensywnie, gdyż naruszenie tkanek roślin może grozić ich przemarznięciem. Z tego względu wszystkie rany powstałe w wyniku cięć zabezpieczamy maścią ogrodniczą, która zawiera środek grzybobójczy. Na ten zabieg wybierajmy dzień ciepły i trochę pochmurny. Zrezygnujmy z cięcia w czasie deszczu.

To często już ostatnia chwila, aby dokonać właściwych cięć pielęgnacyjnych. Przycinamy zwłaszcza późne maliny. Cięcie wykonujemy przy samej ziemi, zaraz po zakończeniu ich owocowania. Najbardziej optymalną porą będzie przełom października i listopada. Przycinamy również maliny letnie, jeżyny i malinojeżyny po opadnięciu ich liści. Pamiętajmy, aby usuwać tylko te pędy, które w tym sezonie wydały owoce. Rozpoznamy je po szypułkach na końcach. Młode pędy również można delikatnie skrócić. Tniemy także czarną porzeczkę, ale tylko wtedy, gdy ma już więcej niż 4 lata. Wycinamy stare pędy tego krzewu, robiąc miejsce na nowe. I w przypadku porzeczki możemy nieznacznie skrócić końcówki młodych pędów. W listopadzie przycinamy leszczynę, ponieważ najsmaczniejsze owoce będą rodzić się na pędach tegorocznych. Krzew przerzedzamy, usuwając pędy stare, chore, uszkodzone oraz słabe. W ten sposób poprawiamy kondycję i wygląd leszczyny. Do połowy października mamy także czas na przycięcie orzecha włoskiego. Wycinamy zwłaszcza pędy krzyżujące się. Absolutnie nie przycinamy gałęzi tego drzewa wiosną ani zimą, gdyż utraci on zbyt dużą ilość soków oraz przemarznie.

Krokiem, który powinniśmy wykonać w sadzie tuż przed zimą jest przegląd naszych roślin. Usuwamy pędy porażone chorobami i uszkodzone przez szkodniki, a także pędy stare czy omszone. Zwróćmy jednak uwagę na wiek krzewu lub drzewa – takie zabiegi najlepiej wykonywać u roślin mających co najmniej 3-4 lata. Proces dojrzewania owoców w następnym sezonie poprawi także wycinanie tak zwanych wilków. Są to pionowe przyrosty, wypuszczane przez drzewa owocowe po wiosennym cięciu.

Jesienne zbiory w sadzie

Pamiętajmy o regularnym, najlepiej codziennym zbiorze spadających owoców. Zerwane jabłka, gruszki oraz śliwki późnych odmian przechowujemy w skrzynkach bądź robimy z nich przetwory. Owoce te nie mogą znajdować się w pobliżu ziemniaków. Zbieramy także orzechy, ale tylko te całkowicie dojrzałe – nie zrywamy ich z drzewa! W dni słoneczne i suche zbieramy dojrzałe winogrona. Jeżeli chcemy zrobić z nich przetwory, dobrze będzie je odłożyć, aby podniósł się w nich poziom cukru. Drzewa i krzewy po zbiorze owoców nawozimy, aby zapewnić im spokojne zimowanie. Rozrzucamy lub płytko zakopujemy pod roślinami obornik bądź kompost. Jeżeli stosujemy nawozy mineralne, to zawsze bezazotowe.

Przygotowania do zimy w sadzie

Październik i listopad to także czas, kiedy usuwamy z drzew opaski i pułapki lepowe, do których wyłapywaliśmy szkodniki. Poza tym po raz ostatni z okolic drzew i krzewów owocowych usuwamy chwasty. To sprawi, że ograniczymy ich pojawienie się na wiosnę. Poza tym w zarośniętych miejscach swoje zimowe kryjówki mogą zakładać gryzonie, dobrze więc temu zapobiec. Jeżeli w ogrodzie są szkodniki, takie jak chociażby karczowniki, lepiej zrezygnować z wykładania ściółki ze skoszonej trawy pod koronami drzew. Pod brzoskwiniami możemy posadzić czosnek, który będzie chronił te rośliny przed kędzierzawością liści. Dodatkowo za pomocą wapna malujemy na biało pnie drzewek i pędy krzewów. Przed wapnowaniem sprawdzamy stan kory – wycinamy i oczyszczamy chore miejsca.

Co posadzić w sadzie jeszcze przed zimą?

Przede wszystkim pamiętajmy, że październik to czas, kiedy jeszcze można przesadzać młode krzewy i drzewka owocowe w wieku od 2 do 4 lat. Wykopujemy je z dużą bryłą ziemi, starając się nie uszkodzić systemu korzeniowego. W połowie jesieni sadzimy drzewa i krzewy owocowe – w szczególności te o odkrytych korzeniach. Rośliny w pojemnikach szybciej się przyjmą i można w zasadzie sadzić je przez cały sezon wegetacyjny. Drzewka i krzewy takie są jednak zdecydowanie droższe, dlatego większość jest oferowana właśnie z odkrytymi korzeniami. Sadzimy je dopóki nie zamarznie ziemia. Po posadzeniu rośliny obficie podlewamy, a następnie obsypujemy kopczykami z ziemi, które uchronią szyjkę korzeniową przed niską temperaturą. Przed posadzeniem pamiętajmy, aby dokładnie obejrzeć system korzeniowy drzew i krzewów – sadzimy tylko te zdrowe, z korzeniami dobrze rozwiniętymi i nienaruszonymi.

Zebrane latem pestki moreli, brzoskwini, czereśni, wiśni czy śliwy umieszczamy teraz w doniczce z wilgotnym piaskiem. W taki sposób przechowujemy je do grudnia, a później zakopujemy płytko w glebie w ogrodzie i zabezpieczamy przed mrozem, najlepiej przykrywając liśćmi bądź igliwiem. Otrzymamy w ten sposób siewki, które mogą posłużyć nawet jako owocujące drzewka, chociaż na pierwsze plony trzeba będzie trochę poczekać.

Kamila Berthold
Fot. Envato elements

Krzewy borówki nie mają tendencji do nadmiernego zagęszczania się. Nie oznacza to jednak, że można zrezygnować z ich cięcia! Przycinanie rośliny pozwala przede wszystkim na kształtowanie krzewu. Dzięki temu zbiór owoców będzie dużo łatwiejszy – wtedy bez problemu dotrzemy do wszystkich, także wewnętrznych gałązek. Dodatkowo cięcie sprawia, że wszystkie części rośliny mają odpowiedni dostęp do światła. Dzięki temu owoce szybciej i bardziej równomiernie będą się rozwijać. Dzięki regularnemu cięciu borówka będzie lepiej owocować. Wynika to z faktu, iż krzew nie musi wkładać energii w utrzymanie dodatkowych pędów. W przypadku borówki amerykańskiej oraz kamczackiej regularne cięcie sprawia, że owoce są smaczniejsze i bardziej atrakcyjne.

Jak przycinać borówkę amerykańską?

Cięcie krzewu borówki można wykonać w prosty sposób za pomocą sekatora lub nożyc ogrodniczych. Przed przystąpieniem do przycinania należy zdezynfekować ostrza narzędzi. To właśnie podczas cięcia można bowiem zainfekować rośliny. Na ostrzach pojawiają się bakterie i zarodniki grzybów. Trzeba pamiętać, że miejsce po cięciu jest otwartą raną, przez którą bez problemu dostaną się drobnoustroje. Przed każdym cięciem warto więc przemyć narzędzia alkoholem lub preparatem odkażającym.

W początkowych dwóch latach uprawy w ogrodzie borówka amerykańska powinna przejść cięcie formujące. Polega ono na wyrównaniu długości pędów i usunięciu gałązek krzyżujących się oraz skierowanych do środka. Należy zostawić od 6 do 8 pędów głównych. Później wykonujemy tylko cięcie prześwietlające. W tym celu pozbywamy się odrostów trzyletnich oraz starszych. Pozostawiamy jednak pędy roczne i dwuletnie, ewentualnie możemy skrócić ich długość. Pamiętajmy, aby zawsze zostawiać odpowiednią liczbę pędów zasadniczych (czyli od 6 do 8), aby szkielet był ciągle taki sam. Borówek nie należy przycinać zbyt radykalnie, gdyż spowoduje to zmniejszenie plonów. W przypadku odmian drobnoowocowych można jednak spróbować poświęcić jednoroczny zbiór i mocno przyciąć krzewy. Po takim zabiegu w kolejnym sezonie owoce będą okazalsze.

Jak pielęgnować borówkę amerykańską po cięciu?

Po cięciu krzew borówki jest szczególnie delikatny. Dlatego trzeba pamiętać o zabezpieczeniu rośliny przed zimnem. Odpowiednim zabiegiem będzie kopczykowanie ziemią, liśćmi lub korą. Warto wiedzieć, że przycinanie rośliny jesienią zwiększa jej tendencję do przemarznięcia. Pielęgnacja po cięciu powinna więc być staranna. Nie zapominajmy o nawożeniu i o podlewaniu. Po wczesnowiosennym cięciu stosujmy nawóz dedykowany specjalnie dla borówek – to pomoże utrzymać właściwe pH podłoża. Rozmnażanie borówki amerykańskiej można wykonać tuż po cięciu. Wtedy pobieramy sadzonki półzdrewniałe. Krzewy przesadzamy wczesną jesienią. Przyciąć borówkę posadzoną w nowym miejscu można dopiero po przyjęciu się rośliny.

Kalendarz prac

Nie ma szczególnych wytycznych co do terminu przycinania borówki. Można robić to od zakończenia zbiorów aż do pękania pąków, a więc od wczesnej jesieni do wczesnej wiosny, a także zimą – poza okresem wegetacji.

Okazuje się jednak, że to zima jest najlepszym momentem na przycięcie borówki. Warto pomyśleć o tym zwłaszcza w lutym. Wtedy usuwamy także zniszczone przez niskie temperatury pędy. Można ciąć również po zbiorach, ale róbmy to tylko w przypadku wcześnie owocujących odmian. Te odmiany, które owocują późną jesienią, mogą być bardziej podatne na przemarznięcie – ten zabieg zostawmy więc na później.

Kamila Berthold
Fot. Pixabay

Właściwości malin

Znajdziemy w nich cenne witaminy i minerały: witaminę C i E, czyli naturalne antyoksydanty, witaminy z grupy B, kwas foliowy, potas, wapń, fosfor, magnez i żelazo. Maliny mają niski indeks glikemiczny, więc pokochają je osoby pozostające na diecie i cierpiące na cukrzycę. I owoce, i liście malin są wspaniałym środkiem przeciwgorączkowym. Napar z suszonych malin lub syrop ze świeżych owoców wywołuje pocenie, pomagając w usuwaniu szkodliwych substancji czy toksyn z organizmu. Obecnie na całym świecie można spotkać ponad 200 gatunków malin, w tym czarne, pomarańczowe, fioletowe, a nawet żółte.

Zadbaj o maliny

Maliny to krzewy, które wymagają regularnego cięcia. To w sumie jedyny obowiązek, jaki generują. Przycinanie daje szereg korzyści, zwiększając plonowanie i ułatwiając zbiór owoców. Dodatkowo minimalizuje ryzyko wystąpienia choroby zakaźnej spowodowanej przez żerowanie przeziernika malinowca czy zamierania pędów. Regularne przycinanie gwarantuje obfitość plonów.

Odmiany malin

Aby wybrać sposób cięcia, trzeba ustalić odmianę malin. Czy mamy do czynienia z tymi owocującymi raz do roku latem lub jesienią, czy z wariantem powtarzającym owocowanie. Jaka jest między nimi różnica? Odmiany owocujące latem kwitną na pędach zeszłorocznych, zatem owoce pojawiają się w środku lata. Odmiany jesienne owocują pierwszy raz latem na pędach dwuletnich i drugi raz jesienią na pędach jednorocznych. Właśnie po tym drugim owocowaniu należy przyciąć pędy poniżej miejsca owocowania. Wszystko po to, aby w przyszłym roku mogły dwukrotnie zaowocować.

Jesienne cięcie malin

FOTO: Envato Elements

Czy przycinać maliny po posadzeniu?

Jeśli w twoim ogrodzie mają pojawić się maliny, zaraz po ich wiosennym posadzeniu, należy je poprzycinać. Ta praktyka może wzbudzić zdziwienie, jednak dzięki niej wyrastają nowe pędy. Roślina będzie mocno owocować i stanie się bardziej płodna. Maliny owocujące na pędach tegorocznych przycina się w listopadzie, po prostu wycinamy pędy na wysokości 15–20 cm. Uwaga! Niższe cięcie powoduje zbytnie zagęszczenie rośliny.

Jak przycinać maliny?

Przycinanie malin wiosną to pozbycie się gałęzi, które nie przetrwały zimy, czy zostały uszkodzone podczas przymrozku. U odmian malin owocujących latem pozbywamy się pędów tuż po zebraniu z nich plonów, by przygotować przestrzeń na nowe.

Co robić, gdy malina się rozrasta?

Obfitość pędów i gałęzi nie zawsze jest mile widziana. Jeśli krzew znacznie rozrasta się na boki, przycinamy wystające pędy, na około 5 cm nad korzeniem. Działanie ma zagwarantować odpowiednią przestrzeń dla pozostałych pędów i światło tak niezbędne do puszczania nowych pąków. Cięcie malin jesiennych rozpoczynamy, gdy roślina nie rodzi już owoców. Ten czas idealnie łączy się z możliwością przygotowania krzewu na zimę i zmieniające się temperatury. Redukujemy gałęzie, pozbywamy się nadmiaru pędów, aby w następnym sezonie cieszyć się zdrową i silną rośliną. Jak przycinamy? Tuż przy gruncie, ostrym sekatorem. Ważny jest czas cięcia – musimy zdążyć przed pojawieniem się przymrozków, aby nie zmniejszyć odporności rośliny na mróz.

Podczas jesiennego przycinania malin warto rozpocząć sadzenie nowych roślin. Należy w tym celu wyjąć z ziemi odrosty korzeniowe i przesadzić je na nowe stanowisko. Wcześniej przycinamy ich pędy na wysokości 20-30 cm. W te sposób nasz ogród wzbogaci się o nowe rośliny!

Angelika Drygas

Fot. envato elements

Właściwości jeżyny

Spożywając jeżyny, dostarczamy naszemu organizmowi witamin: A, C, E, K, z grupy B, a także witaminę E – młodości, tym samym pozytywnie działając na skórę! Poza tym wzmacniamy organizm poprzez podaż antocyjanów, czyli związków antyoksydacyjnych, które wspomagają pracę serca i zapobiegają zmianom nowotworowym.

Kto powinien często sięgać po jeżyny? Osoby mające problem z ciśnieniem i dolegliwościami układu sercowo-naczyniowego, ale i diabetycy ze względu na niski indeks glikemiczny. Spożywanie przetworów z jeżyn pomaga w walce z przeziębieniem i reguluje metabolizm.

Ile jest jeżyn w naszym kraju?

W Polsce jeżyna uprawiana jest na około 30 tysiącach hektarów, według danych podawanych przez Instytut Ogrodnictwa. Jednak produkcja jeżyny podawana jest łącznie z innymi gatunkami o małym znaczeniu gospodarczym, dlatego trudno jest określić dokładną powierzchnię.

Kiedy możemy liczyć na plony?

Jeżyna bezkolcowa to krzew z rodziny różowatych, powstały ze skrzyżowania dzikich gatunków jeżyny. To roślina wieloletnia, owocująca na pędach dwuletnich. Pierwsze owoce ukazują się w połowie lata mniej więcej z początkiem sierpnia, plonując do września.

Jeżyna bezkolcowa to krzew z rodziny różowatych

FOTO: Envato Elements

Poznaj odmiany jeżyny

Na rynku spotkać możemy bogatą ofertę odmian jeżyny bezkolcowej, pamiętajmy, aby wybrać te odporne na niskie temperatury!

• Orkan – popularna odmiana polska, charakteryzuje się czarnymi, dużymi i aromatycznymi owocami;

• Black Satin – odmiana amerykańska, obficie plonująca, podobnie jak Orkan z owocami w kolorze czarnym o większym kalibrze.

• Loch Ness – szkocka odmiana, cechująca się dużymi wydłużonymi owocami.

• Brzezina – jest to kolejna polska odmiana. Znana z bardzo szybkiego wzrostu. Jest jedną z najszybciej dojrzewających w sezonie.

• Navaho – odmiana pochodząca z Ameryki, ma słabsze przyrosty, ale wykazuje się odpornością na choroby, co jest ważne, jeżeli nie planujemy używać chemicznych środków ochrony roślin.

Wśród wymienionych wyżej odmian dwie pochodzą z Polski. Instytut Ogrodnictwa do uprawy towarowej poleca wspomnianą wyżej Brzezinę oraz dwie kolejne odmiany:

Ruczaj – ma smaczne owoce, ale o średniej wielkości. Idealna na przetwórstwo oraz mrożonki.

Gaj to odmiana, której owoce są uniwersalne, pasują na świeży rynek i przetwórstwo. Co ważne, jest odporna na choroby grzybowe, w mniejszym stopniu na wirusowe, które mogą być przenoszone przez szpeciele.

Jak uprawiać jeżynę?

Jeżyna bezkolcowa powinna być prowadzona na podporach. Drugą ważną zasadą jest regularne cięcie, inaczej zbyt mocno się rozrośnie. Stanowisko powinno być nasłonecznione, ale nie wystawione na nadmierne działanie wiatru. Podłoże bogate w próchnicę, o pH lekko kwaśnym. Jeżeli chodzi o nawożenie, oczywiście należy wykonać badania glebowe tak, aby odpowiednio dopasować dawki poszczególnych mikro i makroelementów.

Sadzenie jeżyny – najlepszy czas

Najlepszym czasem na posadzenie krzewów jeżyny jest jesień – zwłaszcza październik i listopad. Nie ma przeciwskazań, aby poczekać na wiosnę i zająć się sadzeniem w marcu. Należy pamiętać o zachowaniu przestrzeni pomiędzy poszczególnymi krzewami. Minimalna odległość powinna wynosić około 50 cm.

Systematyczne przycinanie

Każdy krzew potrzebuje regularnej pielęgnacji, jaką jest przycinanie. Trzeba pamiętać, aby pierwsze cięcie wykonać po pierwszym owocowaniu, czyli w drugim roku uprawy, w okresie letnim.

Opr. Angelika Drygas na podstawie tekstu Patrycji Bernat sadnowoczesny.pl

fot. envato elements