Tak zwane pędzenie warzyw polega na zmuszeniu roślin do wzrostu poza okresem ich naturalnej wegetacji, a więc jesienią i zimą. W teorii można zrobić to także latem, wtedy jednak najczęściej nie ma już takiej potrzeby. Można tę taktykę zastosować także w przypadku kwiatów cebulowych, takich jak tulipany czy hiacynty. Późna jesień będzie optymalną porą do rozpoczęcia pędzenia cebuli na szczypior. Dzięki temu przez cały, trudny jesienno-zimowy okres zapewnimy sobie bombę zielonych witamin. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby rozpocząć uprawę nawet pod koniec lutego! Pędzenie jest dosyć proste – potrzebujemy wyłącznie dobrze nasłonecznionego miejsca oraz odpowiedniej wielkości naczynia.

Jaką cebulę wybrać?

Cebulka powinna być odpowiednio duża, ale także zdrowa. Nie mogą pojawiać się na niej żadne uszkodzenia czy objawy gnicia. Optymalna wielkość cebuli to między 40 a 70 g. Do pędzenia na szczypior idealnie nadadzą się te warzywa, które pod koniec sezonu zostały wykopane z ogrodu. Wśród takich bulw często znajdują się te, które mają gąbczastą szyjkę. Nie nadają się one do zimowego składowania, ale można je wykorzystać do domowej uprawy.

Jeżeli nie posadziliśmy w sezonie cebuli, możemy dopędzenia wykorzystać także warzywa ze sklepu, które przeznaczone są do konsumpcji. Najlepiej wybierać pojedyncze sztuki i upewniać się, czy nie są one uszkodzone. Łupiny muszą być żółte, a konsystencja – twarda i jędrna. Dobrze będzie, jeżeli zauważymy zielone liście wybijające z szyjki.

Również odmiana cebuli ma znaczenie! Od tego zależy smak szczypiorku. Łagodniejsze nuty uzyskamy z pędzonej dymki bądź białej cebuli. W sklepach ogrodniczych można znaleźć wiosną także specjalną cebulę na szczypior. Ta roślina wypuszcza znacznie drobniejsze liście.

Jak pędzić cebulę w ziemi, a jak w wodzie?

Najpopularniejszym sposobem jest pędzenie cebuli w ziemi. Podłoże nie musi być żyzne, gdyż cebula wszystkie substancje odżywcze gromadzi w bulwie. Istotne jednak, aby ziemia była świeża i pozbawiona resztek innych roślin. Mogłyby one powodować gnicie.

Kształt i wielkość doniczki jest w sumie obojętna. Te parametry zależą od skali planowanej uprawy. Musimy zwrócić jedynie uwagę na głębokość donicy – musi ona zapewnić roślinie stabilność. Najczęściej do pędzenia cebuli wybiera się korytka lub skrzynki. Te pojemniki doskonale zmieszczą się na parapecie. Cebule rozmieszczamy w podłożu w odstępach co około 6 cm. Każda z ich powinna być przysypana ziemią nie bardziej niż do około 2/3 swojej wysokości. Delikatnie ugniatamy podłoże, co pomoże unieruchomić bulwy. Następnie podlewamy całość odstaną wodą. Donice umieszczamy na nasłonecznionym parapecie.

Idealna temperatura dla rozwoju szczypiorku to od 20 do 25°C. Podlewanie musi być regularne, lecz umiarkowane. Gleba nie może być zbyt wilgotna, ponieważ to będzie sprzyjać gniciu. Pod żadnym pozorem nie lejemy wody na bulwy! Zamiast tego polewamy bezpośrednio podłoże. Przy wyższej temperaturze możemy pomyśleć o wietrzeniu pomieszczenia.

Alternatywnie cebulę do pędzenia na szczypior można także umieścić w wodzie. To idealne rozwiązanie dla alergików i posiadaczy małych kuchni. Potrzebować będziemy słoika w odpowiednim rozmiarze. Cebula powinna być na tyle szeroka, by blokować się między ściankami naczynia i nie wpadać do wnętrza. Słoik wypełniamy wodą tak, aby włożone do niego warzywo dotykało poziomu cieczy tylko korzeniami. Zamiast słoika możemy wykorzystać inne naczynie – szklankę czy dekoracyjny kubek. Wodę regularnie uzupełniamy, gdyż korzenie muszą być stale zanurzone. Co kilka dni warto wymienić wodę na nową.

Pędzenie cebuli na szczypior – jak długo to trwa?

Od wysadzenia cebuli do uzyskania wysokiego szczypioru mijają w teorii trzy lub cztery tygodnie. W praktyce świeżym szczypiorkiem będziemy mogli cieszyć się już wcześniej, zwłaszcza kiedy wybraliśmy bulwę ze wschodzącymi już listkami. Dojrzały szczypior to liście sięgające 30 cm wysokości. Wyhodowany szczypior najlepiej ścinać partiami, aby niższym liściom pozwolić dorosnąć. Jeśli jedna z cebul przestanie już płodzić, można ją wymienić na nową. Wiosną naszą uprawę bez obaw możemy przenieść na balkon.

Dlaczego warto pędzić cebulę?

Hodowanie własnego szczypioru to oczywiście kwestia finansowych oszczędności, lecz nie tylko! Jeżeli wybierzemy cebulę z pewnego źródła, nie musimy obawiać się znajdujących się w warzywach sklepowych groźnych substancji – pestycydów czy metali ciężkich. Domowa uprawa to także piękna ozdoba kuchni. Poza tym pędząc cebulę na szczypior zapewniamy sobie oraz całej rodzinie łatwy dostęp do świeżej i aromatycznej przyprawy. Szczypior doskonale ożywia kanapki, sałatki oraz jajecznice. Nadmiar szczypiorku można także bez problemu zamrozić.

Szczypior sprzyja odporności. Jest bogaty w witaminy C i K, zawiera również witaminy A, B1, B2 oraz kwas foliowy. Dostarcza także żelaza, potasu i magnezu. Za charakterystyczną woń odpowiadają jednak organiczne związki siarki. W szczypiorku oraz czosnku i cebuli obecna jest alicyna. Ma ona działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne. Dzięki temu możemy uchronić się przed sezonowymi infekcjami. Naukowcy udowadniają, że regularne spożywanie szczypiorku może także chronić przed nowotworem.

Kamila Berthold
Fot. Envato elements

Wątroba to gruczoł, który pełni bardzo ważne funkcje w organizmie: wytwarza, magazynuje i uwalnia glukozę, produkuje żółć, która bierze udział w powstawaniu czynników krzepnięcia krwi, magazynuje żelazo i niektóre witaminy oraz pełni funkcję detoksykującą, a więc usuwa szkodliwe związki i substancje. Wątroba jest organem, który w znacznej części odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie naszego ciała. Często ją obciążamy, na przykład przez zażywania alkoholu czy stosowanie wielu leków. Aby wesprzeć regenerację i oczyszczanie wątroby warto sięgać po samodzielnie przygotowane specyfiki z ziół. Stanowić one mogą alternatywę dla preparatów w tabletkach. Należy jednak pamiętać, że jeżeli zażywamy inne leki, należy przed rozpoczęciem dawkowania samodzielnie przygotowanych wywarów skonsultować się z lekarzem.

Jakie zioła na oczyszczanie wątroby?

Wątroba nieustannie bierze udział w detoksykacji organizmu, usuwając z ciała leki, alkohol czy toksyny. Aby wesprzeć tę funkcję wątroby, można stosować takie zioła, jak: mniszek lekarski, ostropest plamisty, kurkuma, korzeń czarnej rzepy.

Wyciągi wodne oraz alkoholowe z mniszka lekarskiego mają właściwości żółciopędne, żółciotwórcze, odtruwające, przeciwzapalne oraz rozkurczowe. 

Mniszek naprawdę zbawiennie działa na wątrobę.

FOTO: Pixabay

Preparaty z ostropestem plamistym działają jak antyoksydanty, a więc hamują procesy starzenia tkanek. Poza tym zmniejszają ryzyko nowotworów oraz chronią przed marskością wątroby. Ostropest sprawdzi się zwłaszcza w leczeniu zmian spowodowanych przez wirusowe zapalenie wątroby. Pomoże także w przypadku zatruć czy podwyższonego poziomy cholesterolu we krwi. 

Preparaty z ostropestem plamistym działają jak antyoksydanty, a więc hamują procesy starzenia tkanek.

FOTO: Pixabay

Kurkuma to bardzo popularna przyprawa, bogata w kurkuminę. Substancja ta działa przede wszystkim żółciopędnie i żółciotwórczo. 

Kurkuma to bardzo popularna przyprawa, bogata w kurkuminę.

FOTO: Pixabay

Również wyciągi z czarnej rzepy działają odtruwająco i odkażająco na przewód pokarmowy. Korzeń z czarnej rzepy można zażywać na kilka sposobów, na przykład w postaci soku czy nalewki. 

Wyciągi z czarnej rzepy działają odtruwająco i odkażająco na przewód pokarmowy.

FOTO: Envato Elements

Jakie zioła na regenerację i wzmocnienie wątroby?

Wątroba ciągle narażona jest na działanie wirusów czy pasożytów. Jej prawidłową pracę może zburzyć także nieodpowiedni styl życia, a więc stres, picie alkoholu czy palenie papierosów. Jak wspomóc naszą wątrobę w regeneracji? Pomoże w tym zwłaszcza karczoch zwyczajny.

Karczoch zwyczajny przede wszystkim działa ochronnie.

FOTO: Pixabay

Karczoch zwyczajny przede wszystkim działa ochronnie. Obniża poziom cholesterolu oraz reguluje stężenie glukozy. W dodatku pobudza wydzielanie soków trawiennych oraz zapobiega zaparciom. Najistotniejszą funkcją karczocha jest wspieranie regeneracji komórek wątrobowych. Aby przygotować wywar z karczocha, łyżkę stołową tej rośliny zalewamy szklanką wrzątku. Następnie odstawiamy na 15 minut, później przecedzamy. Zalecana dawka to szklanka ciepłego naparu między posiłkami od 2 do 3 razy dziennie.

Kamila Berthold
Fot. Envato elements, Pixabay

Źródło: https://www.izielnik.pl/blog/jakie-ziola-na-watrobe 

Lato to najlepsza pora na poszukiwanie wonnych ziół. Jednak jeszcze wrześniu, a nawet październiku czy listopadzie możemy wyruszyć do leśnych zagajników na poszukiwania cennych, leczniczych surowców. Jesienią zbierajmy więc przede wszystkim owoce, które idealnie nadadzą się na smaczne nalewki oraz słodkie konfitury. Jesienne miesiące to również dobry czas na zbiór bulw i korzeni – wiele z nich gromadzi najwięcej dobroczynnych składników właśnie w tym okresie. Pamiętajmy jednak również o nasionach, liściach czy kwiatach. Jesienią bowiem wiele gatunków roślin dopiero wydaje plon lub kończy okres wegetatywny.  

Jakie zioła warto zbierać podczas jesiennych spacerów?

We wrześniu należy się pospieszyć, aby zebrać jeszcze te części roślin, które pyszniły się już pod koniec sierpnia. W walce z jesiennymi infekcjami na pewno pomogą nam owoce czarnego bzu, maliny oraz aronii. Zbierajmy również wrzosy. To rośliny mające nie tylko walory ozdobne, ale także zdrowotne – ich pędy to bogate źródło glikozydów i garbników, które sprawiają, że wrzosy mają właściwości ściągające i bakteriobójcze. Pomogą na choroby górnych dróg oddechowych oraz dolegliwości układu pokarmowego. Poza tym nie zapominajmy o kasztanach – warto zrobić z nich nalewkę, którą można stosować zarówno doustnie, jak i zewnętrznie. Kasztany bowiem świetnie działają na bóle mięśni i stawów.

Póki pogoda jest jeszcze dosyć ciepła i słoneczna, warto zrywać takie zioła, jak: stokrotka zwyczajna, kocanka piaskowa, koniczyna czerwona i biała, gwiazdnica pospolita, babka lancetowa, nagietek, werbena, krwawnik, uczep trójlistkowy, nawłoć pospolita. Poza tym w tym okresie warto zebrać również pokrzywę, miętę pieprzową, kocimiętkę, koper włoski, liście karczocha zwyczajnego.

Jesień to doskonały czas na zbiór owoców jarzębiny.

FOTO: Pixabay

Październik to także bardzo intensywny jesienny miesiąc pod względem zbioru ziół. Późna jesień sprzyja zbieraniu owoców jałowca, dzikiej róży oraz pigwy, a także śliwki tarniny, liści szpinaku, nasion dziurawca czy korzeni mniszka lekarskiego. Kolejne opcje to owoce głogu, jarzębiny, kaliny, jeżyny, derenia oraz berberysu. Trzeba jednak pamiętać, że na surowo te części drzew i krzewów są niejadalne. Można jednak zrobić z nich niecodzienne przetwory oraz prozdrowotne nalewki. Będą pomagać przede wszystkim przy dolegliwościach żołądkowych oraz problemach z krążeniem krwi. Owoce można także suszyć – wówczas przez całą zimę dodawajmy je do naparów. Nie trzeba czekać z ich zbiorem do pierwszych przymrozków, ale owoce wielu gatunków roślin warto wcześniej przemrozić w zamrażarce. W ten sposób przed gotowaniem pozbędziemy się intensywnego smaku goryczy.

Jesień to doskonały czas na zbiór korzeni, bulw i kłączy! Są one teraz gotowe do suszenia czy macerowania. Warto pamiętać jesienią o korzeniach żywokostu lekarskiego, łopianu, pokrzywy, bylicy pospolitej, pięciornika, perzu, arcydzięgla litworu, pierwiosnka lekarskiego, lubczyku ogrodowego, rdestu wężownika, mydlnicy lekarskiej.

Ważnych właściwości zdrowotnych jesienią nabierają czosnek, cebula i chrzan. W przypadku tych korzeni zbiorów możemy dokonywać także w deszczowy dzień. Trzeba jedynie pilnować, aby nie uszkodzić ich podczas wyjmowania rośliny z ziemi.

O czym należy pamiętać podczas zbierania i przygotowywania ziół?

Zbierając rośliny z ich środowiska naturalnego, należy pamiętać o stosowaniu się do kilku podstawowych zasad. Przede wszystkim unikajmy zbioru ziół z miejsc zanieczyszczonych oraz skażonych. Roślin przy ruchliwych ulicach lepiej więc unikać. Trzeba również pamiętać, aby nie zbierać wszystkich surowców (liści, owoców, kwiatów itp.) z jednej rośliny – weźmy natomiast tyle, ile potrzebujemy i zdołamy wykorzystać. Na zbiory wybierajmy suche, bezdeszczowe dni. Unikajmy również tych roślin, których owoce czy liście wyglądają na naruszone. Na koniec warto pamiętać także o tym, że niektóre zioła są objęte ochroną i nie można ich niszczyć. Są to na przykład barwinek czy arnika.

Trzeba także wiedzieć, jak odpowiednio przygotować określone części roślin. Większość z nich wymaga suszenia. Aby ususzyć zioła, układamy je płasko na pergaminie. Gdy przeschną, zawiązujemy je bukiety oraz rozwieszamy w suchych i ciemnych miejscach. Susz najlepiej przechowywać w pojemnikach bądź papierowych torebkach.

Kamila Berthold
Fot. Envato elements

Lubczyk to roślina z rodziny selerowatych. Pod względem smaku i aromatu przypomina seler. Ma duże i połyskujące liście o ząbkowanych brzegach. Łodyga lubczyku jest natomiast rowkowana i pusta w środku. Na przełomie czerwca i lipca pojawiają się kwiaty tej rośliny, które są drobne, bladożółte oraz zebrane w baldachy szczytowe. Owoce natomiast to suche, brunatne rozłupki. Lubczyk może osiągnąć od 1,5 do aż 2 metrów wysokości. W kuchni oraz w celach leczniczych wykorzystywane są liście, łodyga, nasiona oraz korzeń lubczyku.

Lubczyk – jakie ma właściwości zdrowotne?

W medycynie ludowej lubczyk jest stosowany od dawien dawna. Swoje właściwości lecznicze zawdzięcza chociażby polifenolom, garbnikom, kwasom organicznym, a także witaminie C oraz witaminom z grupy B.

W przeszłości lubczyk często dodawano do ciężkostrawnych potraw, ponieważ roślina ta wspomaga trawienie, łagodzi wzdęcia oraz pomaga na inne dolegliwości żołądkowe. Dodatkowo wiele badań wykazało, że lubczyk wpływa na pojawiające się w naszym organizmie drobnoustroje, ma bowiem właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Naukowcy wskazują także na pozytywny związek między spożyciem lubczyku a zmniejszeniem liczby bakterii E. coli czy Salmonelli w organizmie. Ze względu na przeciwzapalny charakter lubczyku proponuje się spożywać go osobom cierpiącym na choroby stawów czy artretyzm.

Lubczyk działa również antyalergicznie i rozgrzewająco. Pobudza także apetyt. Jest to naturalny środek moczopędny. Szczególnie istotny jest fakt, że roślina ta pobudza oddawanie moczu, ale nie prowadzi do utraty elektrolitów. Świetnie sprawdzi się u osób cierpiących z powodu piasku lub kamieni w nerkach.

Znaczne korzyści ze spożycia lubczyku dotyczą także chorób układu oddechowego. Napar z tej rośliny ma właściwości wykrztuśne, co jest szczególnie pomocne w przypadku kaszlu z zalegającą wydzieliną. Poza tym lubczyk może być stosowany u pacjentów z zapaleniem płuc.

Dodatkowo lubczyk ma dobroczynny wpływ na kondycję skóry. Maść z lubczykiem łagodzi objawy trądziku i łuszczycy. Pomaga także przykładanie liści bezpośrednio do skóry. Znajdujące się w tej roślinie przeciwutleniacze zapobiegają zmarszczkom oraz poprawiają koloryt skóry. Warto zaznaczyć także, że lubczyk przyjmowany na początku miesiączki może pomóc w łagodzeniu dolegliwości menstruacyjnych. Zwłaszcza korzeń lubczyku pomaga w przypadku zaburzeń rytmu cyklu.

Lubczyk to dobry afrodyzjak?

Afrodyzjaki to substancje, które wpływają pozytywnie na libido. Tym samym przyczyniają się do podwyższenia jakości życia seksualnego. Mimo iż badania w kwestii zastosowania lubczyku jako afrodyzjaku są niewystarczające, to roślina ta była popularna jako „miłosny eliksir” już w starożytnym Rzymie. Lubczyk zawiera bowiem olejki eteryczne, żywice i kumaryny, które rozszerzają naczynia krwionośne, a tym samym pobudzają organizm.

Na przełomie czerwca i lipca pojawiają się kwiaty tej rośliny, które są drobne, bladożółte oraz zebrane w baldachy szczytowe.

FOTO: Pixabay

Jak uprawiać lubczyk?

Najlepszy czas na posadzenie lubczyku to koniec lata lub późna jesień. Nasiona umieszcza się bezpośrednio w ziemi na głębokość około 2-3 cm. Roślina ta najlepiej rozwija się w ciepłym i nasłonecznionym stanowisku, ale urośnie także w półcieniu. Podłoże powinno być lekkie, dobrze przepuszczające promienie słoneczne oraz wodę. Ziemia musi być żyzna, a więc bogata w składniki pokarmowe, wapń i próchnicę.

Pielęgnacja lubczyku jest prosta. Roślinę należy systematycznie podlewać, a także regularnie spulchniać i zasilać podłoże. W okresie jesienno-zimowym trzeba pamiętać, aby lubczyk nie przemarzł. Roślina ta nie przyjmie się na podłożu suchym, gliniastym oraz o wysokim odczynie pH.

Lubczyk najlepiej zbierać przez cały okres wegetacji. Aby cieszyć się jak najlepszym aromatem rośliny, łodygi oraz liście warto zbierać w słoneczne i suche popołudnia.

Kamila Berthold
Fot. Pixabay