Składniki: 

• 200 g wody w temperaturze pokojowej 
• 400 g mąki pszennej 
• 2 łyżeczki suchych drożdży 
• 1 łyżeczka cukru 
• 1 łyżka soli 
• 1 łyżka oliwy z oliwek 
• 200 g pasztetu 
• 2 czubate łyżki serka twarogowego śmietankowego 
• 3 łyżki suszonej żurawiny 
• 1 garść orzechów włoskich 
• 1 łyżeczka świeżo mielonego pieprzu czerwonego 
• dżem z pomarańczy i żurawiny do podania 

Przygotowanie: 

Do miski wsyp suche składniki: mąkę, drożdże, sól oraz cukier. Następnie wlej wodę i oliwę. Wyrabiaj ciasto, aż stanie się gładkie i elastyczne. Przykryj ściereczką i odstaw na godzinę do wyrośnięcia. 

Pasztet rozdrobnij widelcem. Dodaj serek, orzechy, żurawinę i dopraw pieprzem. Połącz wszystkie składniki w jednolitą masę. 

Gdy ciasto drożdżowej wyrośnie, przełóż je na stolnicę i krótko wyrabiaj. Następnie rozwałkuj na prostokąt o grubości ok. 1 cm. Posmaruj farszem z pasztetu i zwiń wieniec w dowolny sposób, np. w rulon, który następnie pokrój w plastry i ułóż je obok siebie w natłuszczonej tortownicy. Odstaw na kolejne 30 minut. Piecz w temp. 180 stopni Celsjusza przez ok. 45 minut. Podawaj z dżemem z pomarańczy i żurawiny. 

FOTO: Envato Elements

Placki z kiszonej kapusty 

Składniki: 

• 3 jajka 
• 150 g serka homogenizowanego naturalnego 
• 2/3 szklanki mąki pszennej 
• 1 łyżeczka kurkumy 
• 1 łyżeczka mielonych płatków chili 
• 1 szczypta proszku do pieczenia 
• 1 szczypta soli 
• 200 g boczku 
• 1 szklanka odciśniętej kiszonej kapusty 
• olej do smażenia 

Przygotowanie: 

Do miski wbij jajka, dodaj serek, mąkę, proszek do pieczenia oraz przyprawy. Zmiksuj, by powstało jednolite ciasto. Cebulę obierz i posiekaj, boczek pokrój w paski. Dodaj do ciasta wraz z kiszoną kapustą. Smaż placki z obu stron na złoto, odkładaj na papierowy ręcznik, by odsączyć je z tłuszczu. 

FOTO: Envato Elements

Pasta kanapkowa ze śledzi w oleju 

Składniki: 

• 200 g śledzi w oleju 
• 2 ogórki konserwowe 
• 2 cebule 
• 4 jajka  
• 3 łyżki majonezu 
• pieprz, sól 

Przygotowanie: 

Śledzie wyjmij z olejowej zalewy i rozetrzyj w misce, by powstała gładka masa. Jajka ugotuj na twardo i odstaw do wystygnięcia. Ogórki i cebulę pokrój w kostkę, dodaj do śledzi. Ostudzone jajka pokrój w kostkę lub zetrzyj na tarce i dodaj do pasty. Dopraw majonezem oraz solą i pieprzem. 

FOTO: Envato Elements

Carpaccio z buraków z barszczu 

Składniki: 

2 średnie buraki z barszczu 

100 g sera koziego lub feta 

garść orzechów włoskich 

garść rukoli 

4 łyżki oliwy 

sok z połówki cytryny 

pieprz, sól 

Przygotowanie: 

Ugotowane buraki pokrój w cieniutkie plastry i ułóż na talerzu. Orzechy włoskie posiekaj i podpraż przez chwilę na patelni. Rukolę umyj i osusz. Wyłóż na buraki, dodaj orzechy, pokruszony lub pokrojony w kostkę ser. Całość polej oliwą i sokiem z cytryny lub sosem vinegret oraz dopraw pieprzem i solą do smaku. 

FOTO: Envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Składniki: 

• 200 g piernika, 
• 250 ml ciemnego piwa, 
• 2l kompotu ze śliwek,  
• 1 laska cynamonu,  
• 50 g orzechów włoskich, 
• 50 g orzechów laskowych,  
• 100 g migdałów, 
• 50 g suszonych śliwek, 
• 100 g suszonych moreli, 
• 100 g rodzynek,  
• 50 g suszonych wiśni, 
• 1 opakowanie cukru z prawdziwą wanilią,  
• sok z cytryny,  
• szczypta soli,  
• 50 g gorzkiej czekolady. 

Przygotowanie: 

Piernik pokrusz do miski i zalej piwem. W rondelku zagotuj kompot ze śliwek z cynamonem. Orzechy i migdały posiekaj. Suszone śliwki i morele pokrój w kostkę. Dodaj do kompotu wszystkie posiekane bakalie oraz rodzynki i wiśnie. Gotuj przez 10 minut. Po tym czasie dodaj piernik z piwem, cukier waniliowy, sok z cytryny, sól i czekoladę. Gotuj przez ok. 15 minut na małym ogniu, mieszając do jakiś czas. Podawaj moczkę udekorowaną bakaliami. 

FOTO: Katarzyna Sierszenska

Wielkopolski sposób na karpia w szarym sosie 

Składniki: 

• 8 dzwonków karpia, 
• kilka łyżek mąki i bułki tartej do panierowania, 
• sok z cytryny, 
• sól i pieprz, 
• olej lub masło klarowane do smażenia. 

Na sos: 

• 2 łyżki mąki, 
• 2 łyżki masła, 
• 1 szklanka bulionu warzywnego, 
• pół szklanki czerwonego wytrawnego wina, 
• 1,5 łyżki miodu, 
• sok z 1 małej cytryny, 
• 1 płaska łyżeczka przyprawy do piernika, 
• 3 łyżki płatków migdałowych, 
• 3 łyżki rodzynek, 
• sól do smaku 

Przygotowanie:

Karpia skrop sokiem z cytryny, oprósz solą i pieprzem i odstaw na godzinę do lodówki. Po tym czasie panieruj w mące i bułce tartej i smaż na oleju lub klarowanym maśle. 

Na suchej patelni zarumień mąkę, a gdy nabierze odpowiedniego koloru dodaj masło. Wino oraz bulion wymieszaj ze sobą i po trochu dolewaj do mąki, intensywnie mieszając. Podgrzewaj wszystko na małym ogniu aż zgęstnieje. Wtedy dodaj miód, przyprawę do piernika, płatki migdałowe, rodzynki, sok cytrynowy i sól. Gotuj, aż sos zrobi się gęsty. Podawaj rybę z sosem, udekorowaną migdałowymi płatkami. 

FOTO: Katarzyna Sierszenska

Deser ze wschodu: pierznikowy torcik z Krasnegostawu 

Składniki: 

• 400 g przesianej mąki pszennej, 
• 300 g cukru 
• 20 g przyprawy piernikowej, 
• 1 łyżeczka cynamonu, 
• 1 łyżeczka kakao, 
• 3 łyżeczki proszku do pieczenia, 
• 1½ łyżeczki sody oczyszczonej, 
• 150 ml mleka, 
• 3 łyżki miodu, 
• 250 ml oleju, 
• 300 ml maślanki, 
• 3 jajka, 
• nalewka lub syrop gruszkowy do nasączenia blatów, 
• dowolna kwaskowa konfitura. 

na krem twarożkowy: 

• 500 g mielonego twarogu, 
• 500 ml zimnej śmietanki 36%, 
• 100 g cukru pudru. 

Przygotowanie: 

Suche składniki wymieszaj w dużej misce. Mleko z miodem podgrzej w rondelku i odstaw do wystudzenia. W osobnym naczyniu połącz olej, maślankę i jajka i zmiksuj je. Następnie połącz ze sobą wszystkie składniki i zmiksuj, by uzyskać jednolitą masę. Podziel ciasto na 3 części, uformuj z nich blaty i piecz w 180 stopniach Celsjusza przez 20-25 minut. Odłóż do wystygnięcia. 

Mielony twaróg połącz ze śmietanką i cukrem pudrem. Zmiksuj, by uzyskać jednolity krem. 

Ostudzone blaty piernikowe nasącz nalewką lub syropem gruszkowym. Przekładaj je kremem twarożkowym i smaruj konfiturą (możesz ją lekko podgrzać, by było wygodniej). Boki posmaruj pozostałym kremem lub oblej polewą czekoladową. Udekoruj według uznania. 

FOTO: Katarzyna Sierszenska

przepisy, zdjęcia: Katarzyna Sierszeńska

zdjęcie główne: envato elements

Składniki: 

• 500 g filetów śledziowych, 
• 2 średnie jabłka 
• 2 małe cebule 
• 300 g śmietany kwaśnej 18% 
• garść siekanego koperku 
• pół garści siekanego szczypiorku 
• sól i pieprz 

Przygotowanie: 

Zacznij od przepłukania śledzi: umieść filety w misce z zimną wodą i zostaw na 20 minut. Po tym czasie zmień wodę. Powtarzaj płukanie do momentu, w którym śledzie uzyskają odpowiedni smak. Następnie przełóż filety na papierowy ręcznik i delikatnie osusz. Pokrój śledzie w kawałki o wielkości max. 2 cm. Cebule oraz jabłka obierz i posiekaj drobno - jeśli chcesz osłabić aromat cebuli, przepłucz ją wrzątkiem po posiekaniu. Dodaj śmietanę, koperek i szczypiorek. Wymieszaj wszystko, dopraw pieprzem i solą do smaku. Uwaga: postępuj ostrożnie z solą, jeśli śledzie były moczone w solance! Do marynaty dołóż pokrojone filety i wymieszaj. Odstaw na 10 minut. W razie potrzeby dodaj do smaku łyżeczkę octu lub soku z cytryny.

FOTO: Envato Elements

Śledzie po kaszubsku – poznaj nasz przepis 

Składniki: 

• 500 g płatów śledziowych  
• 4 łyżki octu 10%  
• 2 cebule  
• 8 łyżek oleju roślinnego  
• 5-8 suszonych śliwek  
• zmielony pieprz, 1 łyżka majeranku, 1 listek laurowy, 2 ziela angielskie, 1 łyżeczka gorczycy  
• 200 g przecieru pomidorowego  
• 1 łyżeczka cukru 

Przygotowanie: 

Śledzie wyjmij z zalewy i przez 2-3 godziny mocz w wodzie, zmieniając ją co ok. godzinę. Odsącz rybę z wody i pokrój na kawałki o wielkości 2 cm. Odłóż do miski i zalej octem. Cebulę pokrój w piórka i zeszklij na oleju. Dodaj przyprawy i podsmaż przez ok. 2 minuty. Następnie dodaj posiekane suszone śliwki, przecier i cukier. Podduszaj przez kilka minut, następnie odstaw do wystygnięcia. Gdy składniki będą chłodne, połącz je ze śledziami z octem. Wstaw do lodówki na 24 godziny, by całość się przegryzła. 

Więcej o śledziach po kaszubsku przeczytasz tutaj. 

Prosty przepis na śledzie w oleju 

Składniki: 

• 500 g płatów śledzi 
• 200 g cebuli 
• 250 ml oleju roślinnego 
• 1 cytryna 
• 2 ziarenka ziela angielskiego 
• 2 liście laurowe 
• łyżeczka świeżo zmielonego pieprzu czarnego 

Przygotowanie: 

Solone płaty śledzi wymocz w wodzie. Jeśli używasz śledzi z oleju, również je odsącz, ale nie wykorzystuj tego oleju – zwykle jest kiepskiej jakości. Płaty ryby pokrój na kawałki o wielkości max. 2 cm. Cebulę obierz i pokrój w cienkie półplasterki. Umieść w misce warstwę śledzi, następnie warstwę cebuli. Dodaj liście laurowe i ziele angielskie. Wyciśnij sok z cytryny i skrop nim śledzie. Następnie oprósz wszystko pieprzem i zalej olejem roślinnym tak, by przykrył rybę. Odstaw na 2-3 dni do lodówki, by smaki się przegryzły. 

FOTO: Envato Elements

Śledzie pod pierzynką czyli sałatka ze śledzi z burakami 

Składniki: 

• 5 filetów śledziowych 
• 1 cebula 
• 3 ogórki konserwowe 
• 3 ziemniaki 
• 3 buraki 
• 3 jajka 
• 30 g sera żółtego 
• 150 g majonezu 
• pieprz, sól - do smaku 

Przygotowanie: 

Śledzie namocz, by pozbyć się słonego smaku. Osusz i pokrój w kawałki o wielkości do 2 cm. Ułóż je na spodzie miski. Ziemniaki ugotuj, obierz i pokrój w kostkę, a buraki po ugotowaniu zetrzyj na tarce. Jajka ugotuj na twardo. Posiekaj w kostkę razem z ogórkami i cebulą. Na warstwie śledzi połóż warstwę majonezu i dopraw do smaku pieprzem. Następnie ułóż kolejne warstwy: cebulę, ogórki, ziemniaki, majonez z pieprzem, buraki, majonez i jajka. Po wierzchu posyp serem.

FOTO: Envato Elements

Prosta zalewa octowa do śledzi 

Składniki: 

• 500 g filetów śledziowych 
• 3 cebule 
• 1 szklanka octu spirytusowego 10% 
• 3 szklanki wody 
• 2 listki laurowe, kilka ziarenek pieprzu i ziela angielskiego 
• 1 łyżka cukru lub więcej 

Przygotowanie: 

Śledzie wymocz w wodzie. Pokrój na duże kawałki. Cebule obierz i pokrój w grubsze plastry. Ocet wraz z liśćmi laurowymi, pieprzem, cukrem i zielem angielskim podgrzej w rondelku. Gdy zalewa będzie ciepła, wrzuć do niej cebulę na 1-2 minuty. Odstaw do wystygnięcia. Śledzie ułóż w słoiku i zalej zimną zalewą wraz z cebulą.

FOTO: Envato Elements

Jak zrobić smaczną sałatkę śledziową? 

Składniki: 

• 4 płaty śledziowe 
• 1 cebula 
• 2 jabłka 
• 2 ogórki konserwowe 
• 200 g kwaśnej śmietany 
• 50 ml majonezu 
• 4 rzodkiewki 
• sól, pieprz, szczypta cukru 

Przygotowanie: 

W razie potrzeby śledzie namocz, by usunąć nadmiar soli. Następnie pokrój je na kawałki. Cebulę obierz i pokrój w kostkę. Jabłka zetrzyj na tarce razem ze skórką. Ogórki pokrój w kostkę a rzodkiewkę w cienkie plastry lub paski. Umieść wszystkie składniki w misce. Dodaj majonez, śmietanę, sól, pieprz i ewentualnie szczyptę cukru do smaku. Wymieszaj wszystko i odstaw do lodówki, by sałatka się schłodziła.

FOTO: Envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

zdjęcia: envato elements

Składniki: 

Ciasto drożdżowe:

• 500 g mąki pszennej
• 200 ml mleka Wypasionego 3,2%
• 165 g masła Polskiego
• 7 żółtek
• 50 g świeżych drożdży
• 6 łyżek cukru
• 1 cukier waniliowy
• ½ łyżeczki soli

Masa makowa:

• 850 g gotowej masy makowej
• 2 łyżki bułki tartej
• 4 białka

Lukier:

• 1 szklanka cukru pudru
• sok z ½ cytryny lub 3–4 łyżki gorącej wody

Klasyka z nutą nowoczesności

Pomysł na bożonarodzeniowy deser: wypróbuj piernikowy sernik!

Przygotowanie:

Przygotowujemy rozczyn (składniki odejmujemy ze składników na ciasto). Do niedużego naczynia kruszymy drożdże, zasypujemy 2 łyżkami cukru, a następnie zalewamy 100 ml letniego mleka Wypasionego. Mieszamy do rozpuszczenia się drożdży, dodajemy 4 łyżki mąki. Mieszamy, by nie było grudek, przykrywamy ściereczką i odstawiamy w ciepłe miejsce do wyrośnięcia.

Masło Polskie roztapiamy, studzimy. Pozostałą mąkę łączymy z mlekiem, żółtkami, solą i cukrami, dodając pod koniec rozpuszczone masło. Wyrabiamy ciasto, robimy z niego kulę i przykryte ściereczką pozostawiamy do wyrośnięcia w ciepłym miejscu (do podwojenia objętości ciasta).

Masę makową mieszamy z bułką tartą i delikatnie łączymy z białkami ubitymi na sztywno ze szczyptą soli.

Ciasto drożdżowe dzielimy na 2–3 części, wałkujemy na prostokąty o grubości około 3 mm. Nakładamy masę makową, zostawiając ok. 1,5 cm wolnego brzegu. Zwijamy, a końce makowców zlepiamy lub podkładamy pod spód. Każdy z makowców przekładamy na natłuszczony papier do pieczenia i zawijamy w papier, zostawiając w środku ok. 1,5 cm wolnej przestrzeni na wyrośnięcie ciasta. Układamy na dużej blaszce, zostawiając dość duży odstęp od siebie i pozostawiamy jeszcze na 10–15 minut w ciepłym miejscu.

Pieczemy w temperaturze 180^oC przez około 35–40 minut, do złotobrązowego koloru. Lekko studzimy, jeszcze ciepłe lukrujemy (cukier puder rozcieramy z sokiem z cytryny lub gorącą wodą) i ewentualnie dekorujemy (np. suchym makiem, kandyzowaną skórką pomarańczową).

Przepis autorstwa Mlekovity ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 

fot. Mlekovita

Składniki:

Spód ciasteczkowy:

• 30 g masła Polskiego (roztopionego)
• 60 g cukru pudru
• 1 duże białko
• 30 g mąki pszennej
• 180 g zmielonych migdałów
• 1,25 łyżeczki cynamonu

Masa twarogowa:

• 1 kg twarogu sernikowego premium 18%
• 300 ml śmietanki Polskiej 36%
• 1 niepełna szklanka cukru
• 3 jajka
• 3 żółtka
• 1,25 łyżki mąki ziemniaczanej
• 1,25 łyżki mąki pszennej
• 1,5 łyżeczki ekstraktu waniliowego lub migdałowego

Prosta instrukcja!

Przepis na domek z piernika: jak zrobić ciasto i jak go złożyć?

Sposób przygotowania:

Mieszamy suche składniki na spód (migdały, cukier puder, mąkę, cynamon), następnie dodajemy do nich białko i zagniatamy do uformowania klejącego ciasta (możemy też zmiksować). Owijamy folią spożywczą i chłodzimy w lodówce przez minimum 1 godzinę.

Po wyjęciu z lodówki ciasto rozwałkowujemy pomiędzy dwoma arkuszami papieru do pieczenia lub folii na grubość ok. 1 cm. Rozwałkowane ciasto dowolnie kroimy (na ciastka, np. na kwadraty) i układamy na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Pieczemy w temperaturze 170ºC przez ok. 15 minut lub do lekko brązowego koloru i wysuszenia ciastek (w razie potrzeby odwracamy je na drugą stronę i jeszcze chwilę podsuszamy).

Wyjmujemy z piekarnika, studzimy i kruszymy (lub miksujemy w blenderze) na piasek. Dodajemy roztopione masło Polskie, mieszamy i wykładamy na spód formy lub tortownicy (o średnicy ok. 25 cm) wyłożonej papierem do pieczenia. Wyrównujemy i chłodzimy do momentu przygotowania sernika.

Wszystkie składniki na masę twarogową (powinny być w temperaturze pokojowej) krótko miksujemy – tylko do ich połączenia. Wylewamy na schłodzony spód, wyrównujemy. Pieczemy w kąpieli wodnej w temperaturze 150ºC przez około 60–70 minut. Studzimy w lekko uchylonym piekarniku, następnie chłodzimy w lodówce przez ok. 12 godzin.

Po wyjęciu z formy schłodzony sernik dekorujemy cynamonem.

Przepis autorstwa Mlekovity ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 

fot. Mlekovita

Suszone owoce można kupić w gotowych mieszankach lub osobno. Ich ceny na targowiskach poszły w tym roku w górę, podobnie jak wielu innych produktów, niezbędnych do przygotowania tradycyjnej wigilijnej kolacji. 

Okazuje się, że przed Bożym Narodzeniem 2022 na targowisku w Broniszach za susz wigilijny trzeba zapłacić 4,50-4,80 zł/200g oraz 3,40-4,60/140g w zależności od firmy. Susz na tacce kosztuje od 3,40 do 3,80 zł. 

Na innych targowiskach hurtowych w Polsce ceny suszu są następujące: 

• Łódzki Rynek Hurtowy Zjazdowa: susz na tacce - 3,00 zł/250g, mieszanka wigilijna 2,50 - 3,40 zł/200g; 
• Targ Piast we Wrocławiu: suszony mix owocowy 3,00 - 4,00/200g; 
• Rybitwy w Krakowie: 20-22 zł/kg. 

Jakie suszone owoce są najdroższe? 

Nie wszyscy gotują wigilijny kompot z gotowej mieszanki owoców. Ci, którzy komponują ją sami, także muszą być gotowi na wydatki. Śliwki suszone bez pestek na targowiskach w Polsce kosztują od 15 zł/kg (Bronisze) do 30 zł/kg (Targ Piast). Z kolei za suszone jabłka zapłacimy od 13 (Łódź Zjazdowa) do 16 zł/kg (Bronisze). Na największe wydatki muszą się przygotować amatorzy suszonych moreli – te owoce kosztują od 35 zł/kg (Bronisze) do nawet 45 zł/kg (Lublin Elizówka)! 

Przepis na kompot z suszu 

Składniki: 

• 100 g suszonych gruszek 
• 200 g suszonych śliwek 
• 200 g suszonych jabłek 
• 100 g suszonych moreli 
• 3 łyżki rodzynek 
• 5 goździków 
• 1/2 łyżeczki cynamonu lub 1 laska 
• 1 gwiazdka anyżu 
• 1/2 szklanki cukru 
• skórka z pomarańczy 

Przygotowanie: 

Suszone owoce umyj, włóż do dużego garnka, zalej wodą i odstaw na całą noc. Następnego dnia dodaj cukier, rodzynki, goździki, cynamon, anyż i skórkę pomarańczową. Gotuj na małym ogniu przez 10-15 minut. Podawaj ciepły lub po wystudzeniu. 

Tradycja jedzenia z ukrytym talizmanem występuje w wielu kulturach. Opiera się na prostym założeniu: osoba, w której porcji znajdzie się talizman, może liczyć na to, że los będzie jej sprzyjał w najbliższym czasie. W wielu polskich domach taki zwiastun szczęścia ukrywa się często właśnie w pierogach! Tradycyjnie przyjmuje on formę jednogroszowej monety, uprzednio wyparzonej we wrzątku. W zależności od tego, ile osób będziemy gościć przy wigilijnym stole, w pierogach można ukryć jedną lub więcej monet. Szczęściarze, którzy znajdą je na talerzu, według przesądu, w najbliższym czasie nie będą musieli martwić się o sprawy finansowe. Warto jednak ostrzec domowników wcześniej, że w daniu mogą znaleźć niespodziankę, by zamiast dobrego losu nie sprowadzić na nich przykrego wypadku! 

Jak zrobić pierogi z kapustą? Tradycyjny przepis 

Składniki: 

• 0,5 kg mąki, 
• 1 łyżeczka soli, 
• 50 g roślinnej margaryny, 
• 250 g wrzącej wody, 
• 0,5 kg kapusty kiszonej, 
• 5 dag suszonych grzybów, 
• 1 średnia cebula, 
• 2 łyżki oleju, 
• łyżeczka mąki, 
• sól, pieprz. 

Przygotowanie: 

Szykowanie wigilijnych pierogów należy zacząć od przygotowania farszu. Dzień wcześniej namocz suszone grzyby, a następnie ugotuj je w tej samej wodzie. Kapustę ugotuj do miękkości i odciśnij. Posiekaj drobno oba składniki. Cebulę pokój i podsmaż na patelni. Dodaj kapustę i grzyby, dopraw solą i pieprzem. Jeśli farsz będzie za rzadki, podpraż nieco mąki na suchej patelni i dodaj do nadzienia do pierogów. Jeśli przygotowujesz pierogi z talizmanem, pamiętaj wrzucić grosik do farszu! 

Mąkę przesiej do dużego naczynia. Dodaj margarynę i sól, zalej wrzątkiem. Odstaw na 15 minut. Gdy nieco przestygnie, wyrób je ręką. Odstaw na kolejne 10-15 minut. Po tym czasie rozwałkuj i szklanką lub formą wycinaj koła. Do środka nakładaj farsz, sklej dokładnie. Pierogi gotuj w osolonym wrzątku. 

Według tego samego przepisu możesz przygotować również uszka.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Święta to zwykle okazja, by trochę zaszaleć przy stole i spróbować przysmaków, których na co dzień nie mamy okazji jeść. Z tego powodu warto obudzić sobie kuchenną kreatywność i spróbować przygotować również coś ciekawego na deser. Wiele osób jest zdania, że na Boże Narodzenie najlepiej sprawdza się klasyka – jednak to, że stawiamy na stare, dobre przepisy, nie oznacza, że nie możemy ich urozmaicić. Może zamiast klasycznego makowca zaproponujmy gościom lekkie ciasto w typie “makowej panienki” a smak pierników i domowego sernika połączmy w jedno – na przykład tak jak w przepisie poniżej. 

Jak zrobić sernik piernikowy? 

Składniki: 

• 200 g suchych pierniczków 
• 75 g masła 
• 2 łyżki drobno posiekanych orzechów włoskich lub laskowych 
• 750 g twarogu chudego 
• 100 g białej czekolady 
• 50 g białego cukru 
• 150 ml schłodzonej śmietanki 30% 
• 1 łyżeczka esencji waniliowej lub 1 opakowanie (16 g) cukru waniliowego 
• 1 opakowanie budyniu waniliowego 
• 1 łyżeczka przyprawy do piernika 
• kilka ozdobionych pierników do dekoracji 

Przygotowanie: 

Masło rozpuść w rondelku i odstaw do wystudzenia. Pierniczki zblenduj na proszek (pamiętaj odłożyć kilka do dekoracji), połącz z masłem oraz posiekanymi orzechami. Zagnieć, by składniki się połączyły. Tortownicę wyłóż papierem do pieczenia, na spód wysyp masę piernikową. Ugnieć i wyrównaj, a następnie odstaw na 20 minut do lodówki. 

Białą czekoladę rozpuść w kąpieli wodnej. Dodaj cukier, wanilię i przyprawę do piernika (przepis na domową znajdziesz tutaj). Ostudź, a gdy będzie już tylko ciepła, dodaj do twarogu. Całość zblenduj na gładką masę. W osobnym naczyniu ubij śmietankę na sztywno i dodawaj ją do masy serowej, delikatnie mieszając. Na koniec wsyp proszek budyniowy i wymieszaj, by składniki się połączyły. 

Wyłóż masę serową na schłodzony spód. Piekarnik rozgrzej do ok. 175 stopni Celsjusza. Na spodzie ustaw naczynie żaroodporne z ok. 1-1,5 litra gorącej wody - dzięki parującej wodzie sernik będzie puszysty i nie popęka. Wstaw sernik i piecz przez 10 minut. Po tym czasie obniż temperaturę do 160 stopni i piecz jeszcze przez 40 minut. Gdy czas minie, wyłącz piekarnik, ale nie otwieraj drzwiczek! Uchyl je po 10 minutach. Sernik wyjmuj dopiero, gdy całkowicie ostygnie i od razu wstaw do lodówki na 3-4 godziny. Gdy masa stężeje całkowicie, udekoruj pierniczkami lub świeżymi owocami. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Wigilijnego czerwonego barszczu nie trzeba koniecznie przygotowywać na zakwasie - można go zrobić także ze świeżych buraków. Jednak zakwas nie wymaga wiele pracy, wystarczy nastawić go kilka dni wcześniej, a wzbogacona nim zupa będzie smakowała obłędnie: smak będzie intensywniejszy, a całe danie zdrowsze. 

By zakwas był idealny, potrzeba mu około 10 dni, jednak jeśli dodamy więcej czosnku, będzie gotowy już po 4 dniach. Należy to uwzględnić, planując świąteczne przygotowania. 

Na zakwas potrzebne będą: 

• 3 buraki, 
• 350 ml wody, 
• przyprawy: 4 ząbki czosnku, duży liść laurowy, 6 ziaren pieprzu, 4 ziarna ziela angielskiego, 
• płaska łyżeczka soli. 

Umyte i obrane buraki kroimy w plastry. Wrzucamy do czystego, dużego słoja i każdą warstwę przesypujemy przyprawami. Sól rozpuszczamy w wodzie i zalewamy buraki. Zamknięty słoik odstawiamy w suche, chłodne, ciemne miejsce na ok. 7 dni. 

Jak zrobić barszcz burakowy na zakwasie na Wigilię? 

Składniki: 

• słoik z zakwasem z buraków 
• 1,5l wywaru warzywnego 
• 3-4 ząbki czosnku 
• kilka ziarenek czarnego pieprzu i ziela angielskiego 
• majeranek 
• cukier 
• sól 
• ocet spirytusowy 10% (do doprawienia) 

Wywar warzywny podgrzej w dużym garnku. Dodaj buraki wraz z całym zakwasem. Następnie wrzuć przyprawy: czosnek, pieprz i ziele angielskie. Gotuj na małym ogniu przez około godzinę. Po tym czasie dopraw majerankiem, solą i cukrem. W razie potrzeby dodaj nieco octu, jeśli barszcz jest za mało kwaśny. Podawaj z uszkami lub, po przecedzeniu, do picia przy jedzeniu pierogów. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Piernikowe chatki wielu z nas kojarzą się z bajką o Jasiu i Małgosi. Nic w tym dziwnego, bo historia tych wypieków jest związana między innymi z Niemcami, którzy spopularyzowali domki z piernika również w USA. Jednak tradycję tę chętnie kultywują także np. Skandynawowie, staje się również popularna w Polsce. 

Wiele osób boi się przygotowywać samodzielnie domek z piernika, ponieważ wymaga to pewnych umiejętności budowlanych i architektonicznych. Istnieją jedna sposoby, by ułatwić sobie pracę. Warto wcześniej przemyśleć, jak dokładnie ma wyglądać domek i przygotować jego makietę z papieru. Wówczas będziemy mieli pewność, że konstrukcja się uda. Gdy ciasto będzie już gotowe, możemy wykorzystać makietę jako wzór do odrysowania na pierniku – to z pewnością ułatwi pracę! 

By pieczenie i dekorowanie domu z piernika przebiegało sprawnie, warto podzielić je na dwa dni. Można także zastanowić się, czy wygodniejsze będzie dekorowanie domku przed czy po złożeniu. To pierwsze rozwiązanie może okazać się lepsze, gdy mamy kilkoro małych pomocników - wówczas łatwiej rozdysponować części, dając je dzieciom. Jeśli obawiamy się, że nieuważne rączki mogą pokruszyć pierniki, warto zrobić nieco więcej ciasta i upiec dodatkową ściankę lub po prostu blat, z którego dosztukujemy ewentualne ubytki. 

Jakie elementy konstrukcji będą potrzebne do domku z piernika? 

Część konstrukcyjna dla wielu osób jest najbardziej wymagająca, jednak w rzeczywistości nie musi być trudna. Potrzebne będą następujące elementy domku: 

• podłoga, 
• dwie ściany boczne, 
• ściana przednia (front), 
• ściana tylnia, 
• dwa spady dachu. 

Dodatkowo w ścianach możemy wyciąć okienka a we froncie – drzwi. Jeżeli mamy taką możliwość, dodatkowo już na etapie pieczenia można np. patyczkiem do szaszłyków zaznaczyć na dachu wzór dachówek a na ścianach - cegiełki. Ten krok można jednak pominąć. 

Elementy domku z piernika.

FOTO: Envato Elements

Przepis na domek z piernika 

Składniki: 

• 250 g płynnego miodu 
• 250 g cukru 
• 100 g masła 
• 600 g mąki pszennej 
• 1 opakowanie przyprawy do piernika  
• 1 łyżka sody oczyszczonej 
• 1 jajko 

Przygotowanie: 

W rondelku podgrzewaj miód, cukier i masło, mieszając stale, by składniki się połączyły. Odstaw do ostygnięcia. W tym czasie mąkę wymieszaj z przyprawą do piernika (możesz użyć domowej – przepis na nią znajdziesz tutaj) i sodą, rozpuszczoną w 2 łyżkach wody. 

Do ostudzonej masy miodowej wbij jako i rozmieszaj. Następnie połącz z suchymi składnikami i zagnieć ciasto. Owiń je w folię spożywczą i odłóż do lodówki na 12 godzin. Po upływie tego czasu podziel ciasto na pół i zagnieć krótko, by stało się miękkie. Następnie rozwałkuj je niezbyt cienko na dwa blaty i piecz w każdy 175°C przez ok. 15 minut. W tym czasie przygotuj szablon z kartonu. Po wyjęciu ciasta wytnij z niego elementy konstrukcyjne, przykładając papierowy szablon - należy to zrobić sprawnie, gdyż ciasto twardnieje. 

Gotowe elementy sklej w całość za pomocą skarmelizowanego cukru lub lukru, zrobionego z białek i cukru pudru. Udekoruj dowolnie – lukrem, cukierkami, ozdobami cukrowymi, cukrem pudrem imitującym śnieg itp. 

FOTO: Envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

zdjęcia: envato elements

Tradycyjne pierniki były o wiele bardziej wytrawne, niż mogłoby nam się dzisiaj wydawać. Dodawano do nich bowiem przyprawy o niezwykle wyrazistym smaku - między innymi imbir, a nawet pieprz! Taka perspektywa może wydawać się odstraszająca dla miłośników słodyczy, jednak warto pamiętać, że przygotowywanie własnej przyprawy do piernika według staropolskiej receptury pozwala nam na pewne szaleństwa. Możemy zatem zredukować ilość pieprzu np. na rzecz cynamonu lub postąpić dokładnie odwrotnie. Wszystko zależy od tego, jakie smaki preferujemy.

Do czego jeszcze można użyć przyprawy do piernika? 

Pierwsze eksperymenty z domową przyprawą do piernika mogą zakończyć się tym, że wyjdzie nam jej całkiem sporo - będzie to efekt balansowania smaków przez dodawanie kolejnych składników. Nie ma jednak powodu do zmartwień, bo tej mieszanki możemy używać do różnych celów. Oczywiście, podstawowy to upieczenie pierników. Jednak przyprawy można użyć także do mięsa - skomponuje się świetnie np. ze schabem ze śliwką. Możemy także dosypać ją do masy na świąteczne babeczki czy ciasto lub przygotować bułeczki w typie cynamonek, nadziewając je właśnie przyprawą piernikową. Z kolei by poczuć święta na co dzień, warto dosypać po trochu tej mieszanki do kawy, owsianki, granoli lub nawet racuchów! 

Domowa przyprawa do piernika – czego użyć i jak ją zrobić? 

Składniki: 

• 20 łyżek mielonego cynamonu 
• 10 łyżek mielonego imbiru 
• 2 łyżki ziaren kolendry 
• 2 łyżki wyłuskanych ziarenek kardamonu zielonego 
• 1 łyżka gałki muszkatołowej 
• 1 łyżka ziaren czarnego pieprzu 
• 2 łyżki ziaren ziela angielskiego 
• 2 łyżki goździków 
• 4 gwiazdki anyżu 
• 1/2 szklanki brązowego cukru 
• 1/2 łyżeczki soli 

Przygotowanie: 

Ziarna kardamonu, kolendry, pieprzu i ziela angielskiego utrzyj na proszek, najlepiej w ręcznym moździerzu. Goździki i anyż również utrzyj lub pokrusz na małe kawałki. Połącz z imbirem, cynamonem, gałką muszkatołową, cukrem i szczyptą soli. Przechowuj w szczelnym słoiku, najlepiej z odrobiną surowego białego ryżu na dnie – to zapobiegnie zawilgoceniu przyprawy. 

FOTO: Envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Historia bigosu sięga XVII wieku. Wówczas przygotowywano go jednak nieco inaczej niż dziś. Wykorzystywano siekane mięso, ryby lub raki i zakwaszano potrawę cytryną, limonką lub octem winnym. Sto lat później te nieco egzotyczne składniki zastąpiono kiszoną kapustą i od XVIII wieku potrawa ta wygląda już podobnie do tej, którą znamy. Współczesny bigos pochodzi jednak z XIX wieku, kiedy ostatecznie ustaliły się proporcje mięsa do kapusty. W tym czasie także bigos na zawsze trafił do kultury polskiej: fanom literatury z pewnością nie trzeba przypominać opisu tego dania w "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza. Mimo to, jeszcze przez lata, bo aż do XX wieku, w kuchni polskiej obecne były również przepisy na... bigos bez kapusty! 

Jak zrobić świąteczny bigos ze śliwką? 

Składniki: 

• 750 g kiszonej kapusty 
• 1 duża cebula 
• 1 łyżka masła klarowanego 
• 1,5 l wody 
• 180 g wędzonej kiełbasy myśliwskiej 
• 12 sztuk suszonych wędzonych śliwek 
• kieliszek czerwonego wytrawnego wina 
• 1 łyżka musztardy 
• 4 liście laurowe 
• 3 ziarenka ziela angielskiego 
• 1 łyżeczka mielonego kminku 
• 1 łyżeczka majeranku 
• 1 łyżeczka lubczyku 
• 1 łyżeczka pieprzu mielonego 

Przygotowanie: 

Cebulę pokrój w drobną kostkę i podsmaż na maśle w dużym garnku, najlepiej z grubym dnem. Kiszoną kapustę posiekaj grubo i dodaj do cebuli. Zalej wodą. Gotuj na małym ogniu przez godzinę, co jakiś czas mieszając. Kiełbasę pokrój w plastry, a śliwki na cienkie paski. Dodaj do garnka i zalej winem. Gotuj przez 2-3 godziny, w razie potrzeby dolewając wody. Po tym czasie dodaj przyprawy, wymieszaj i gotuj jeszcze przez godzinę. 

Uwaga: Bigos możesz przygotować także z mieszaniny kiszonej i świeżej kapusty. Wówczas połącz je w proporcji 2:1. Smak potrawy możesz wzbogacić także dodając do niej np. suszone grzyby lub 1 świeże jabłko (np. renetę). 

FOTO: Arkadiusz Fajer/envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Nie da się ukryć, że orzechowiec to stosunkowo wymagające ciasto. Trzeba poświęcić na nie trochę czasu, ale opanowanie przepisu do perfekcji z pewnością odwdzięczy się niezwykłym smakiem. Oczywiście, w przypadku orzechowca można próbować pomóc sobie na różne sposoby, by nieco uprościć ten deser. Dla przykładu do kremu możemy użyć gotowego budyniu lub wykorzystać gotową masę kajmakową do orzechów. Warto jednak zaryzykować i spróbować przygotować orzechowiec samemu od początku do końca. Upieczony w tortownicy i kunsztownie udekorowany, będzie wyjątkowym zwieńczeniem wigilijnej kolacji! 

Jak przygotować orzechowiec? 

Składniki na ciasto: 

• 500 g mąki pszennej 
• 2 jajka 
• 100 g masła 
• 100 g cukru 
• 2 łyżki miodu 
• 2 płaskie łyżeczki sody oczyszczonej 

Masa orzechowa: 

• 300 g łuskanych orzechów włoskich 
• 100 g cukru 
• 100 g masła 
• 2 łyżki miodu 

Krem: 

• 100 g cukru pudru 
• 500 ml mleka 
• 2 łyżki mąki pszennej 
• 2 łyżki mąki ziemniaczanej 
• 200 g masła 

Przygotowanie: 

Przygotuj masę orzechową. W rondelku rozpuść masło, dodaj cukier i miód. Następnie wrzuć orzechy. Gotuj przez chwilę, ciągle mieszając, do momentu, aż cukier zacznie się karmelizować. Odstaw do przestudzenia. 

Następnie przygotuj krem. Do 0,5 szklanki zimnego mleka wsyp mąkę pszenną i ziemniaczaną. Rozmieszaj tak, by nie było grudek. W rondelku podgrzej pozostałe mleko z cukrem. Dodaj mleko z mąką i gotuj na małym ogniu, aż zgęstnieje. Odstaw do ostudzenia. Gdy krem będzie zimny, dodawaj po łyżce utartego masła, aż uzyska odpowiednią konsystencję. 

Połącz wszystkie składniki na ciasto i zagnieć z nich masę. Podziel ciasto na dwie części. Rozwałkuj obie na grubość ok. 0,5 cm. Ułóż pierwszy placek na blasze, wyłożonej papierem do pieczenia i ponakłuwaj widelcem. Piecz przez 15 minut w temp. 170 stopni Celsjusza. Ostudź, a w tym czasie tak samo upiecz drugi blat. 

Gdy ciasto ostygnie, na pierwszy blat wyłóż chłodny krem. Na to połóż drugi blat i pokryj go masą z orzechami. Odstaw do lodówki na co najmniej 12 godzin. 

FOTO: Shaiith/envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Klasycznie grzaniec przygotowuje się z czerwonego wina, zwykle półwytrawnego lub półsłodkiego. Sekret tkwi jednak w doborze przypraw i składników. To one dodadzą słodyczy lub wytrawności, a także pikantności. Spotęgują również efekt rozgrzewania. 

Do klasycznego grzańca najlepiej użyć przypraw korzennych, takich jak:

• cynamon,
• goździki,
• anyż,
• gałka muszkatołowa.

Świetnie skomponuje się z nimi także imbir. Z kolei jeśli chcemy przygotować grzaniec w stylu skandynawskim, możemy dodać do niego migdały czy rodzynki. 

Jak podawać grzane wino? 

Grzane wino smakuje doskonale, gdy jego smak przełamany jest cytrusową nutą. Z tego powodu warto dodać do grzańca plaster pomarańczy, świeżo wyciśnięty sok lub chociaż skórkę tego owocu. Miłośnicy cytrusowych smaków mogą poeksperymentować z dodawaniem do napoju również cytryny lub soku z niej. Z kolei fani słodyczy z pewnością ucieszą się, jeśli do grzanego wina dodamy nieco miodu lub cukru trzcinowego. Możemy również dodać odrobinę wanilii. 

Ciekawym sposobem na podanie grzanego wina jest serwowanie go ze świeżymi owocami. Nie muszą to być pomarańcze, ale np. brzoskwinie czy mandarynki. Można także sięgnąć po owoce suszone, np. plastry jabłek czy śliwki. 

Sekretem podawania grzańca jest to, by napój jak najdłużej zachował wysoką temperaturę. Dlatego możemy podawać go w specjalnych kamionkowych naczyniach. Jednak grzane wino będzie równie dobrze smakowało w zwykłym kubku. 

Jak przygotować klasyczny grzaniec? 

Składniki: 

• 0,5 litra czerwonego wina 
• cynamon, goździki, gałka muszkatołowa, imbir 
• 1 pomarańcza 
• kilka łyżek miodu 

Przygotowanie: 

Wino przelej do garnka i podgrzej na małym ogniu. Gdy zacznie robić się ciepłe, dodaj przyprawy: cynamon, kilka goździków, nieco gałki muszkatołowej oraz imbir. Pomarańczę umyj i pokrój na plastry. Dodaj do wina. Rozpuść w grzańcu kilka łyżek miodu jeśli chcesz, by napój był słodszy. Podgrzej, by wino było gorące, ale pilnuj, by go nie zagotować. Podawaj od razu. 

Sekret grzańca to odpowiednie przyprawy.

FOTO: Envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

zdjęcia: envato elements

W związku z tym, że jednym z najpopularniejszych przepisów na gwiazdkowe wypieki jest ten na piernik staropolski, wiele osób sądzi, że ciasto na pierniczki trzeba przygotowywać wiele wcześniej. Oczywiście, z długo leżakującego ciasta na piernik staropolski również można zrobić małe ciasteczka i wówczas trzeba nastawić masę na ok. miesiąc przed wypiekiem. 

Można jednak przygotować także pierniczki, które nie muszą tak długo leżakować. Wystarczą 3 tygodnie dla pierników w typie norymberskich i około tygodnia dla alpejskich. Można jednak także upiec pierniki w ostatniej chwili - wówczas sprawdzi się przepis na ciasto, które nie musi leżakować. 

Jak przechowywać upieczone pierniki? 

Pierniczki, które zostały wypieczone wcześniej, z czasem nabiorą dodatkowego aromatu. Najlepiej przechowywać je w szczelnym pojemniku, np. w słoiku. Jeśli chcemy mieć pewność, że zmiękną, do słoika warto włożyć obraną połówkę jabłka i wymieniać ją co kilka dni, by nie spleśniała. 

Uwaga: pierniczki należy przechowywać nieudekorowane! Ciastka, którym dajemy czas na zmięknięcie, najlepiej dekorować ok. 2-3 dni przed świętami. Z kolei takie, które podamy od razu, można udekorować tuż po upieczeniu. Najważniejsze, by wystygły! 

Szybkie pierniczki bez leżakowania - prosty przepis dla spóźnialskich 

Składniki: 

• 0,5 kg mąki 
• 2 łyżeczki miodu 
• 4 łyżeczki cukru 
• 1 czubata łyżeczka sody oczyszczonej 
• 0,5 kostki masła 
• 3 duże jaja 
• 1 opakowanie przyprawy do pierników 

Przygotowanie: 

Miód podgrzej w rondelku do płynnej postaci. Dodaj przyprawę do piernika, masło oraz cukier. Wymieszaj na jednolitą masę i odstaw do ostygnięcia. W osobnym naczyniu lub na stolnicy wymieszaj mąkę z sodą. Wbij jajka. Dodaj masę miodową i zagnieć ciasto. Powinno mieć dość zwartą konsystencję - w razie potrzeby dodaj więcej mąki. Po wyrobieniu odłóż na ok. 40 minut do lodówki. 

Schłodzone ciasto rozwałkuj na wysypanej mąką stolnicy lub blacie na grubość ok. 1 cm. Wykrawaj pierniczki za pomocą foremek i układaj na blasze. Piecz w temp. 170 stopni Celsjusza przez ok. 15 minut. 

Gdy pierniczki ostygną, ozdób lukrem, za pomocą cukrowych pisaków lub ulubionych dekoracji.

Pierniczki wyglądają wspaniale ozdobione domowym lukrem.

FOTO: Envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

zdjęcia: envato elements

Jak się okazuje, śledzie od wieków są jednymi z najpopularniejszych ryb. Dzieje się tak dlatego, że dobrze się przechowują. Wystarczy je nasolić, a ryba długo nie straci świeżości, co więcej - ocaleje również jej smak. Z tego powodu śledzie mogły także być transportowane na dalekie odległości. 

Kaszubi jednak wcale nie musieli udawać się daleko, by skosztować śledzia. Wręcz przeciwnie, mieli tych ryb zwykle pod dostatkiem i to w najświeższej postaci. Nic więc dziwnego, że kaszubskie gospodynie celowały w przyrządzaniu śledzi na setki sposobów. Jednym z najbardziej popularnych przepisów, który upowszechnił się w całej Polsce, jest ten na śledzia z pomidorami i cebulą. 

Czy śledzie po kaszubsku można mrozić? 

Mając przed sobą zabiegany okres bożonarodzeniowy, często planujemy, jakie dania zrobić wcześniej, by oszczędzić czas przed samymi świętami. Niestety, śledź po kaszubsku nie jest jednym z nich. Należy go przygotować dzień przed Wigilią i jeść na świeżo, ponieważ tej potrawy nie można mrozić. 

Jak zrobić śledzia po kaszubsku? 

Składniki:  

• 500 g płatów śledziowych 
• 4 łyżki octu 10% 
• 2 cebule 
• 8 łyżek oleju roślinnego 
• 5-8 suszonych śliwek 
• zmielony pieprz, 1 łyżka majeranku, 1 listek laurowy, 2 ziela angielskie, 1 łyżeczka gorczycy 
• 200 g przecieru pomidorowego 
• 1 łyżeczka cukru 

Przygotowanie: 

Śledzie wyjmij z zalewy i przez 2-3 godziny mocz w wodzie, zmieniając ją co ok. godzinę. Odsącz rybę z wody i pokrój na kawałki o wielkości 2 cm. Odłóż do miski i zalej octem. Cebulę pokrój w piórka i zeszklij na oleju. Dodaj przyprawy i podsmaż przez ok. 2 minuty. Następnie dodaj posiekane suszone śliwki, przecier i cukier. Podduszaj przez kilka minut, następnie odstaw do wystygnięcia. Gdy składniki będą chłodne, połącz je ze śledziami z octem. Wstaw do lodówki na 24 godziny, by całość się przegryzła.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Piernik staropolski, jak sama nazwa wskazuje, jest jednym z najbardziej tradycyjnych wypieków z długą historią. Pierwotnie pieczenie pierników było... sposobem na przechowywanie przypraw! Te stanowiły bowiem prawdziwy rarytas i były bardzo drogie. Osoby, które mogły sobie pozwolić na zakup cynamonu, kardamonu czy goździków, obawiały się jednak, że przyprawy spleśnieją i ogromny wydatek pójdzie na marne. Z tego powodu wymyślono pierniki, które początkowo nie były przysmakiem samym w sobie. Stanowiły dodatek do mięs i wykorzystywano je do przygotowywania piernikowego sosu. 

Jak zrobić piernik staropolski? 

Składniki: 

• 1 kg mąki pszennej 
• 500 g płynnego miodu 
• 250 g masła (50-100 g masła warto zastąpić smalcem wieprzowym) 
• 125 ml mleka 
• 2 szklanki cukru 
• 3 duże jajka 
• 3 płaskie łyżeczki sody oczyszczonej 
• 1/2 łyżeczki soli 
• 50 g przyprawy do piernika  
• 800 g powideł np. śliwkowych 
• 2 gorzkie czekolady 
• 120 g masła 
• orzechy włoskie do posypania 

Przygotowanie: 

W garnku lub rondelku umieść cukier, miód i masło ze smalcem. Podgrzewaj na małym ogniu przez ok. 20 minut, mieszając, aż cukier się rozpuści (nie musi rozpuścić się całkowicie). Odstaw do wystygnięcia. 

W osobnym naczyniu wymieszaj mąkę, sodę, szczyptę soli i przyprawę do piernika. Wlej mleko i dodaj jajka, a następnie wlej ostudzoną masę miodową. Wymieszaj wszystko, aż składniki się połączą i utworzą miękką, lepką masę. 

Tak przygotowane ciasto umieść w szklanym lub kamiennym naczyniu. Przykryj je folią, ściereczką lub pokrywką i odstaw w chłodne miejsce, do lodówki, piwnicy lub spiżarni. Ciasto musi dojrzewać minimum przez 2 tygodnie, najlepiej byłoby przechowywać je w chłodzie 4-6 tygodni. 

Po upływie czasu leżakowania przełóż zimne ciasto na obsypany mąką blat. Podziel je na 3 części (można na raz wykorzystać jedną część, dwie pozostałe odłożyć do leżakowania np. do nowego roku, lub zrobić z nich pierniczki). Przygotuj pierwszy blat ciasta: rozwałkuj je dość cienko, podsypując mąką. Przełóż je na blaszkę wysmarowaną masłem lub wyłożoną papierem do pieczenia. Blachę z ciastem wstaw do nagrzanego do 175 stopni Celsjusza piekarnika i piecz przez ok. 20 minut. W tym czasie możesz przygotować kolejne blaty, wałkując je cienko mniej więcej na wielkość blaszki. 

Gotowe blaty piernika przełóż powidłami śliwkowymi i układaj jeden na drugim. Przygotuj polewę: w kąpieli wodnej rozpuść gorzką czekoladę i masło. Wymieszaj, by utworzyły jednolitą masę. Polej piernik po wierzchu i posyp posiekanymi orzechami włoskimi. 

Piernik staropolski najlepiej nastawić już w listopadzie.

FOTO: Envato Elements

Zuzanna Ćwiklińska

zdjęcia: envato elements