Niekiedy zdarza się, że właściciel sąsiedniej działki jest długo nieobecny, nie da się z nim skontaktować lub nie można się dogadać. Jednak nawet w takiej sytuacji nie możemy wyciąć drzewa czy krzewu, który znajduje się na sąsiedniej nieruchomości. Nie uzyskamy na to zgody – ta, zgodnie z prawem, może zostać wydana tylko posiadaczowi danej działki. Nie można usunąć samemu także drzewa z posesji sąsiada, które jest zwolnione z konieczności uzyskania zezwolenia na wycinkę. Każde drzewo czy krzew jest bowiem częścią składową nieruchomości i jego wycięcie byłoby naruszeniem prawa własności. 

Więcej na temat przepisów dotyczących wycinania drzew na własnej działce przeczytasz w artykule: Wycinka drzew na własnej działce w 2023 r. na nowych zasadach. Co się zmieni? 

Czy za wycięcie wystających gałęzi można dostać karę? 

Nieco inaczej sprawa wygląda jednak w sytuacji, gdy chcemy usunąć tylko gałęzie drzewa lub krzewu, które wystają na naszą działkę. Prawo daje bowiem możliwość wycięcia ich i zachowania dla siebie. To samo dotyczy wystających korzeni, a nawet owoców. Możemy je wyciąć i nie poniesiemy za to kary, nawet jeśli wycinka sprawi, że drzewo sąsiada uschnie. Przedtem należy jednak podjąć odpowiednie kroki. 

Przede wszystkim należy zacząć od wyznaczenia sąsiadowi terminu wycinki gałęzi, które wystają poza jego działkę. Jeżeli relacje sąsiedzkie nie są dobre, warto zwrócić się do niego formalnie, np. wysyłając list, w którym prócz podania terminu wysyłki poinformujemy właściciela nieruchomości, że planujemy usunąć wystające gałęzie. Dzięki temu unikniemy zarzutu, że ingerujemy w działkę sąsiada bez jego zgody. 

Co robić gdy drzewa z sąsiedniej działki uprzykrzają życie? 

W sytuacji, gdy drzewa i krzewy na sąsiedzkiej działce notorycznie utrudniają nam życie, nie jesteśmy skazani na samodzielnie usuwanie gałęzi aż do skutku. Możemy zainterweniować i na drodze sądowej zażądać od właściciela odsunięcia ich od granicy. Artykuł 144 k.c. przewiduje bowiem, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. 

W takiej sytuacji sąd sprawdzi, czy rośliny faktycznie oddziałują niekorzystnie na sąsiednią działkę i jeśli uzna, że tak jest, zażąda, by właściciel zadrzewionej nieruchomości podjął odpowiednie działania.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Eurostat, czyli Europejski Urząd Statystyczny, opracował dane dotyczące nierówności dochodów w poszczególnych państwach europejskich. Ustalono je na podstawie mediany ekwiwalentnego dochodu, czyli całkowitego dochodu gospodarstwa domowego po opodatkowaniu i innych odliczeniach, który jest dostępny na wydatki lub oszczędności, podzielonego przez liczbę członków gospodarstwa domowego w przeliczeniu na ekwiwalentnych dorosłych. Medianę tę wyrażono w postaci standardu siły nabywczej (PPS) – Eurostat odnosi się zatem do tego, ile mogą kupić obywatele poszczególnych państw. Dzięki temu możliwe jest bardziej realistyczne porównanie zarobków, niż tylko poprzez zestawienie kwot. 

W jakim państwie europejskim zarabia się najwięcej? 

Spośród państw europejskich najwyższy standard siły nabywczej, a zatem najwyższe zarobki w porównaniu do cen w sklepach, odnotowano w Norwegii – PPS 27 893 i Szwajcarii – 26 163. Z kolei wśród członków Unii Europejskiej najwięcej zarabiają mieszkańcy Luksemburga – 32 132 PPS. To absolutni rekordziści pośród państw, z których Eurostat zdołał zebrać dane – wszystkie te kraje mają PPS na poziomie ponad 25 000. 

Drugą grupę stanowią państwa o PPS 20 000-25 000. Wśród nich znalazła się większość krajów zachodniej Europy (prócz Hiszpanii, Portugalii i Włoch). Najwyższe wyniki odnotowały Holandia (24 560 PPS), Austria (24 450 PPS) i Niemcy (23 401 PPS). 

Gdzie w Europie zarobki są najniższe? 

Na drugim końcu skali znalazła się większość państw południowo-wschodniej Europy. Najniższe wyniki odnotowano w Rumunii (8 703 PPS), Bułgarii (9 375 PPS), Grecji (9 917 PPS) i na Węgrzech (9 982 PPS). W tej grupie znalazła się także większość państw bałkańskich oraz Turcja. 

Jak na tle Europy wypadają zarobki w Polsce? 

“Zarabiać jak Niemiec, wydawać jak Polak” to marzenie wielu osób. Okazuje się, że wciąż jest o czym marzyć, bo siła nabywcza w Polsce jest o wiele mniejsza niż w Niemczech, a niższe ceny w sklepach nie rekompensują nam niższych zarobków. W zestawieniu za 2021 rok (a tego dotyczy najnowszy raport Eurostatu), zajęliśmy 21 miejsce wśród państw UE z wynikiem 13 866 PPS. To o 10 000 mniej niż Niemcy i o ponad 4 tys. mniej, niż wyniosła średnia unijna, która oszacowana została na 18 019 PPS. 

Polska nie znalazła się co prawda w grupie państw z najniższym PPS w Europie, ale do wyprzedzających nas Estonii i Hiszpanii sporo nam brakuje – kraje te mają odpowiednio 14810 PPS i 16297 PPS. Z kolei goniący nas Litwini (13 742 PPS) i Czesi (13 815 PPS) nie mają dużego dystansu do odrobienia. 

Czy dane z Eurostatu są miarodajne? 

O ile większość Polaków faktycznie uważa, że wciąż żyjemy na niższym poziomie niż mieszkańcy zachodniej Europy, o tyle warto pamiętać, że dane Eurostatu są tylko statystyką za 2021 rok. Niekoniecznie jednak musi to być dobra informacja: 2022 rok przyniósł ogromny wzrost inflacji w Polsce i choć zarobki Polaków powoli rosną, nie oznacza to dużego wzrostu siły nabywczej, która jest wyznacznikiem w zestawieniu Europejskiego Urzędu Statystycznego. Zestawienie za miniony rok może więc przynieść nawet pogorszenie wyniku.

FOTO: Eurostat

Zuzanna Ćwiklińska

mapa: Eurostat

foto: envato elements

Dopłaty do prądu to część działań rządu, podjętych po to, by w pewnym stopniu zrekompensować Polakom ogromne podwyżki cen energii. Podobnie jak w przypadku innych dopat do źródeł ogrzewania, dodatek do prądu przysługuje tym osobom, które uzyskały wpis w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) i zgłosiły, że głównym źródłem ciepła w ich gospodarstwie domowym jest zasilany prądem: 

• bojler, 
• pompa ciepła, 
• piec akumulacyjny. 

Na dopłaty do energii elektrycznej nie mogą liczyć osoby, które korzystają z fotowoltaiki lub złożyły wcześniej wniosek o inny dodatek energetyczny i uzyskały pozytywną odpowiedź. 

Ile można dostać dodatku energetycznego? 

Dodatek do ogrzewania elektrycznego jest wypłacany w dwóch wysokościach. Podstawowa kwota tego dodatku wynosi 1000 zł. Jednak w gospodarstwach domowych, które w 2021 roku zużyły więcej niż 5000 kWh, wnioskujący mogą liczyć na dopłatę w zwiększonej wysokości. Wówczas dodatek energetyczny wyniesie 1500 zł. Te osoby, które starają się o wyższą dopłatę, muszą dołączyć do wniosku dokumenty, potwierdzające poziom zużycia energii w 2021 roku. 

W przypadku dopłat do prądu nie ma żadnego kryterium dochodowego. Wszyscy wnioskujący, których wnioski będą pozytywnie zweryfikowane, otrzymają dodatek w tej samej wysokości 1000 lub 1500 zł. 

Jak i do kiedy należy złożyć wniosek? 

Wniosek o dodatek energetyczny można złożyć drogą tradycyjną, dostarczając wypełniony papierowy wydruk do urzędu gminy, lub drogą elektroniczną. Wówczas należy zalogować się do systemu e-PUAP, wypełnić dokument, potwierdzić go podpisem elektronicznym i przesłać. 

Na złożenie wniosków nie pozostało dużo czasu. Tura wnioskowania zostanie zamknięta 1 lutego 2023. Do końca marca 2023 pieniądze powinny trafić na konta wszystkich osób, których wnioski zostaną rozpatrzone pozytywnie.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

W ostatnich miesiącach wielu przedsiębiorców publikowało w internecie zdjęcia rachunków za gaz, które otrzymały ich firmy. W niektórych przypadkach okazywały się one gwoździem do trumny i zdjęciu rachunku towarzyszyła informacja o zamknięciu przedsiębiorstwa. By pomóc polskim firmom, rząd wpadł na pomysł stworzenia wakacji rachunkowych. Taka ulga ma pomóc szczególnie małym i średnim firmom, zwłaszcza tym, których nie objęła ustawa o przedsiębiorstwach energochłonnych, czyli np. piekarniom. 

Jak mają działać wakacje rachunkowe? 

Wakacje rachunkowe mają być oparte na podobnym mechanizmie, co działające ubiegłego lata wakacje kredytowe. Przedsiębiorcy mieliby zatem możliwość zawieszenia rachunków na 4 miesiące w roku. Politykom zależy, by wprowadzone rozwiązanie wsparło wiele branży, a przy tym zostało zaakceptowane przez Unię Europejską. 

Część ekspertów nie jest jednak zachwycona propozycją wakacji rachunkowych. Ich zdaniem to tylko doraźna pomoc, która nie pozwoli pozbyć się problemu, a tylko przez chwilę o nim nie myśleć. Podkreślają także, że z tego rozwiązania skorzystają zarówno firmy w kryzysie, jak i te, które radzą sobie z nim, przerzucając koszty na swoich klientów i odbiorców usług. 

Obniżka cen gazu dla małych i średnich biznesów 

Choć mówi się, że ogłoszenie programu wakacji rachunkowych to kwestia najbliższych tygodni, póki co pozostają one wciąż w sferze domysłów. Nie oznacza to jednak, że w sprawie gazu dla przedsiębiorstw nic się nie dzieje. Od 18 stycznia PGNiG Obrót Detaliczny wprowadziła obniżkę cen gazu dla małych i średnich przedsiębiorstw, rozliczających się w oparciu o cennik “Gaz dla Biznesu”. Obniżka wyniesie 150 zł/MWh, czyli ok. 19 proc. Zostanie wprowadzona za pomocą mechanizmu automatycznego - przedsiębiorca nie musi podejmować żadnych działań, by ta ulga została uwzględniona w rozliczeniach. 

PGNiG podkreśla, że jej podstawowym zadaniem jest zapewnienie odbiorcom bezpieczeństwa energetycznego – w tym także przedsiębiorcom. Dzięki zabezpieczeniu dostaw, możliwe było wprowadzenie czasowej obniżki, która będzie obowiązywać do 31 marca. 

Przypomnijmy, że w styczniu 2023 odnotowano drastyczny spadek cen gazu – na niektórych giełdach paliwo kosztowało mniej niż przed wybuchem wojny w Ukrainie. PGNiG podkreśla jednak, że cenniki nie są zmieniane w zależności od wahań giełdowych, co zdaniem spółki widoczne było zwłaszcza wtedy, gdy gaz na giełdzie kosztował 1500 zł/MWh, a w PGNiG utrzymywał się wciąż na poziomie 793 zł/MWh. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

W rozmowie z Dziennikiem Gazetą Prawną szef resortu rolnictwa Henryk Kowalczyk zapowiedział, że rząd szykuje zieloną ewolucję na wsi. Pierwsze kroki w tym kierunku zostały już podjęte: od 2023 roku w ramach Programu Rowoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 po raz pierwszy wnioskować można o pieniądze na modernizację gospodarstw rolnych w obszarze „Zielona energia w gospodarstwie rolnym”. 

Kolejnym krokiem jest powołanie do życia programu “Energia dla wsi”, który powstał w wyniku współpracy Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Zastąpi on funkcjonujący w ostatnich latach program Agroenergia. Szefowie obu resortów zapowiedzieli jego start na 25 stycznia 2023. 

Na co można wnioskować w ramach “Energii dla wsi”? 

Program energia dla wsi ma na celu zainteresowanie rolników zieloną energią poprzez system korzystnych dotacji oraz usprawnienie dróg proceduralnych dla rejestracji odnawialnych źródeł energii. 

W programie skupiono się na następujących inwestycjach: 

• instalacje fotowoltaiczne, 
• biogazownie, 
• wiatraki, 
• małe elektrownie wodne, 
• magazyny energii. 

Na wszystkie spośród wymienionych rolnicy i spółdzielnie energetyczne będą mogli otrzymać wsparcie finansowe. 

Jakie będą dofinansowania w programie “Energia dla wsi”? 

Póki co nie wiadomo jeszcze, jakie dokładnie dofinansowania będzie można dostać na wszystkie z wymienionych źródeł energii odnawialnej. Podczas konferencji prasowej wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Artur Michalski przybliżył tylko warunki zyskania pieniędzy na biogazownie oraz magazyny energii, czyli dwa aspekty programu, na których promocji chce skupić się rząd. 

Wsparcie finansowe dla rolników i spółdzielni energetycznych będzie miało formę dotacyjną lub pożyczkową. Dla biogazowni w formule dotacyjnej będzie można uzyskać do 45, 55 lub 65 proc. kosztów w zależności od wielkości przedsiębiorcy. Z kolei w formule pożyczkowej można starać się o pokrycie nawet 100 proc. kosztów kwalifikowanych. 

Na magazyny energii będzie można otrzymać dofinansowanie do 20 proc. kosztów kwalifikowanych, ale pod warunkiem, że będzie to nie więcej niż 50 proc. kosztów kwalifikowanych całego przedsiewzięcia. 

Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Energia dla wsi: ile dotacji na panele fotowoltaiczne, magazyny energii i biogazownie? 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Gospodarstwo agroturystyczne

W Polsce już od dawna panuje moda na rodzinne (i nie tylko) wyjazdy na wieś, z dala od zatłoczonego miasta. Może warto pomyśleć o wykorzystaniu potencjału swojej wsi i założenie gospodarstwa agroturystycznego. Tutaj najważniejsza będzie baza noclegowa. Rozbudowanie swojego domu lub wybudowanie osobnego budynku, a może włączenie części domu do usług? Najlepiej sprzedają się te lokalizacje, które są usytuowane blisko jeziora, rzeki, czy atrakcyjnych obiektów turystycznych. Do swojej oferty można włączyć ciekawe kursy (wyplatanie koszy z wikliny, gotowanie, opieka na zwierzętami). Wabikiem byłyby konie i kurs jazdy konnej.

Sprzedaż produktów żywnościowych

Jedzenie prosto od rolnika ze wsi to marzenie wielu osób. Zdrowa żywność pochodząca z pewnego źródła od lokalnego wytwórcy jest czymś niezwykle atrakcyjnym, zwłaszcza w dobie rozmaitych afer związanych ze składami popularnych produktów. Mieszkanie na wsi ułatwia dostęp do zdrowej żywności: warzyw i owoców pochodzących z własnej plantacji, jaj, miodu, mleka prosto od krowy, mięsa i ziół. Może warto zastanowić się nad otwarciem sklepu ze zdrową żywnością?

Rolniczy Handel Detaliczny RHD

Taki interes wpisuje się w działalność Rolniczego Handlu Detalicznego RHD. Oczywiście po uprzedniej rejestracji u powiatowego lekarza weterynarii (w przypadku produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego lub żywności zawierającej środki spożywcze pochodzenia niezwierzęcego i zwierzęcego) lub państwowego powiatowego inspektora sanitarnego (w przypadku produkcji żywności pochodzenia niezwierzęcego).

Własny sklepik z kawiarnią 

FOTO: Envato Elements

W tym celu należy złożyć odpowiedni wniosek do tych organów. RHD umożliwia przetwórstwo i zbywanie wytworzonej żywności konsumentom finalnym, a także na rzecz zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczaniem dla konsumenta finalnego, w tym sklepów, restauracji, stołówek i innych placówek. Uwaga! Żywność musi zawierać co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu. Sprzedawać można produkty pochodzenia roślinnego (owoce, warzywa, zioła, zboża), pochodzenia zwierzęcego (mleko, śmietanę, jaja, miód), żywność przetworzoną (chleb, sery, soki, dżemy, przetwory z owoców i warzyw), potrawy (pierogi, placki ziemniaczane, knedle).

Własny lokal gastronomiczny

A może dobrze jest postawić na swoje umiejętności, takie jak pichcenie? Na wsi mieszka sporo kobiet, które świetnie gotują, co widać na przykładzie kół gospodyń wiejskich. Założenie baru może być strzałem w dziesiątkę, zwłaszcza na terenach, gdzie znajduje się prężnie działająca agroturystyka. W barze można z powodzeniem sprzedawać także wyroby cukiernicze, czy torty na indywidualne zamówienia. Warto rozejrzeć się za dotacjami.

Inne pomysły na biznes na wsi:

• pogotowie krawieckie,
• zajęcia z jogi, pilatesu lub fitness,
• usługi kosmetyczne, np. stylizacja paznokci,
• prywatne przedszkole lub żłobek,
• organizacja imprez plenerowych,
• usługi graficzne,
• kwiaciarnia,
• firma ogrodnicza, szkółka roślin,
• hodowla alpak,
• wykonywanie kartek okolicznościowych.

Joga w plenerze

FOTO: Envato Elements

Dotacje na otwarcie firmy 2023 – z urzędu pracy

Dofinansowanie z PUP to jedna z prostszych form uzyskania wsparcia finansowego. Przeznaczona jest m.in. dla osób bezrobotnych. Warunki otrzymania dotacji, m.in:

• brak aktywnej działalności w ciągu 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku,
• nie należy przerwać stażu, szkolenia czy innej formy pomocy zaproponowanej przez urząd pracy w ciągu 12 miesięcy,
• brak innej dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej,
• brak nieuregulowanych zobowiązań cywilnoprawnych,
• nie wolno złożyć wniosku o dofinansowanie do innego starosty.

Twój biznes

10 pomysłów na biznes na wsi. Na co postawić?

Urzędy pracy bardzo często przyznają dotacje w ramach środków unijnych, czyli Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) i Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). Pierwszy dotyczy osób poniżej 30 lat, natomiast RPO tych powyżej 30. roku życia.

Ile wynosi dotacja z urzędu pracy?

Maksymalna kwota dofinansowania z PUP wynosi 6-krotność średniej krajowej, czyli ok. 38 tys. zł. Jednak każdy urząd pracy może modyfikować ten pułap. Dofinansowania na rozpoczęcie działalności gospodarczej można przeznaczyć na zakup sprzętu, maszyn, oprogramowania, urządzeń i materiałów, reklamy, adaptację lokalu.

Angelika Drygas

Fot. envato elements

Źródło: gov.pl, krb.edu.pl, 

Ubiegły rok przyniósł zmiany w systemie rozliczania prosumentów. Obowiązujący dotąd system opustów zastąpił system net-billing. Każda instalacja fotowoltaiczna, która zaczęła działać po 31 marca 2022, jest obowiązkowo rozliczana właśnie poprzez net-billing. 

W obowiązującym obecnie systemie prosumenci oddają nadwyżkę energii do sieci po cenie określonej przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Z kolei gdy instalacja fotowoltaiczna nie pokrywa zapotrzebowania w danym domu, prosument kupuje energię po cenie, jaką ustalił jego operator. Jeśli z nadwyżek uzbiera się kwota, która nie zostanie wydana na zakup energii, po 12 miesiącach można wypłacić taką nadpłatę. Nie może ona przekroczyć 20 proc. wartości energii elektrycznej sprzedanej do sieci w miesiącu, którego dotyczy zwrot nadpłaty. 

Jakie dofinansowanie można uzyskać na fotowoltaikę z programu Mój Prąd? 

Mój Prąd to jeden z programów, które pomagają pokryć koszty instalacji fotowoltaiki. W 2023 roku można otrzymać z niego pieniądze na założenie takiej instalacji, ale także na jej rozbudowanie, nawet w przypadku, gdy złożyliśmy już wniosek o dofinansowanie. Nie trzeba go wycofywać, lecz tylko uzupełnić o wybrane elementy dodatkowe. 

W programie Mój Prąd można uzyskać dofinansowanie na pokrycie do 50% kosztów kwalifikowanych montażu mikroinstalacji fotowoltaicznej, kwota ta nie może jednak przekroczyć 6 000 zł. Dla instalacji z elementami dodatkowymi kwoty przedstawiają się następująco: 

• system EMS/HEMS — maksymalnie 3 000 zł, 
• magazyn ciepła — maksymalnie 5 000 zł, 
• magazyn energii — maksymalnie 16 000 zł. 

Czy z programu Czyste Powietrze można założyć fotowoltaikę? 

Kolejny program proekologiczny, który może pokryć część kosztów założenia fotowoltaiki, to Czyste Powietrze. Od 2023 roku został on nieco zmodernizowany, by był atrakcyjniejszy i lepiej odpowiadał na oczekiwania potencjalnych beneficjentów. 

Przeczytaj więcej: Dotacje z Czystego Powietrza w 2023 na nowych zasadach. Co się zmieniło? 

Program Czyste Powietrze to dobry wybór w sytuacji, gdy chcemy nie tylko zainstalować fotowoltaikę, ale przeprowadzić kompleksowy remont, obejmujący wymianę nieekologicznego źródła ciepła oraz termomodernizację budynku. Decydując się na tak złożoną inwestycję, możemy starać się o dofinansowanie na poziomie nawet 56 000 zł. Z kolei jeśli wraz z fotowoltaiką zamontujemy także pompę ciepła, możemy otrzymać dodatkowe 10 tys. zł z programu. 

Dofinansowanie z Czystego Powietrza może przyjąć formę dotacji lub częściowej spłaty kapitału kredytu bankowego. 

Przeczytaj także: Chcesz założyć panele fotowoltaiczne? Uważaj na nieuczciwe praktyki firm

Jakie są lokalne programy dopłat do fotowoltaiki? 

Prócz ogólnokrajowych, dużych programów, takich jak Mój Prąd czy Czyste Powietrze, istnieją także programy lokalne, w których również można uzyskać pieniądze na założenie fotowoltaiki. Są to między innymi: 

• kujawsko-pomorskie: EKO-KLIMAT, pożyczka energetyczna, 
• dolnośląskie: “Inwestycje, Innowacje”, 
• małopolskie: pożyczka na efektywność energetyczną z Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego, 
• podlaskie: Przedsiębiorcze Podlaskie. 

Czy fotowoltaika się opłaca w 2023 roku? 

Zainstalowanie fotowoltaiki, często połączone z termomodernizacją lub wymianą źródła ciepła, to ogromna inwestycja i często niełatwa do podjęcia decyzja. Warto każdorazowo skonsultować się z ekspertem i zorientować się, czy faktycznie przejście na zieloną energię będzie opłacalne. Okazuje się bowiem, że bardzo często znaczne środki finansowe, które trzeba włożyć w taki remont, stosunkowo szybko się zwracają - pokazują to np. obliczenia rocznych kosztów ogrzewania domów jednorodzinnych dla różnych źródeł ciepła, o czym pisaliśmy niedawno. 

Przeczytaj więcej: Jak wzrosną koszty ogrzewania domów jednorodzinnych w 2023 roku?

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Prawo polskie

Zgodnie z art. 56 §1 KRO, "Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód". Rozwiązanie małżeństwa poprzez rozwód jest możliwe tylko wtedy, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. W myśl art. 57 kodeksu rodzin­nego i opiekuń­czego, orzekając rozwód, sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

Powody rozwodu z orzeczeniem winy

Orzekanie o winie w procesie rozwodowym jest niezwykle traumatyczne dla obojga małżonków. Pojawiają się wielkie emocje i trudne uczucia, często zerwanie stosunków z krewnymi i niekończące się urazy. Wina zazwyczaj leży po stronie tego małżonka, który naruszył swoje obowiązki małżeńskie, nie dopełniał ich i w ten sposób przyczynił się do rozpadu pożycia małżeńskiego. Powody mogą być różne:

• zdrada małżeńska,
• alkoholizm,
• uzależnienie od środków odurzających, np. narkotyków czy dopalaczy,
• przemoc fizyczna i psychiczna,
• hazard,
• zaniedbania w zaspokajaniu potrzeb rodziny.

Sprawa sądowa w przypadku rozwodu z orzeczeniem winy

W każdym z tych przypadków sąd musi wnikliwie przeanalizować przyczyny. Na przykład, jeśli powodem ma być niechęć do współżycia jednego z małżonków, to przedmiotem analizy będzie też jakie okoliczności doprowadziły do takiego stanu rzeczy. Najczęściej jest to wypadkowa innych problemów, które skutkują przerwaniem więzi cielesnej i duchowej. Jeśli małżonek ciężko zachorował, a ta choroba przyczyniła się do rozkładu małżeństwa, nie można mówić o jego winie. Aby udowodnić winę, potrzebna będzie dokumentacja, np. medyczna, fotograficzna, mailowa, wydruki, raport detektywa. Warto zgromadzić oraz zabezpieczyć materiał dowodowy, ponieważ wina musi być bardzo dobrze udowodniona.

CO CIĘ CZEKA W 2023 ROKU?

Horoskop miłosny na 2023 rok. Dla Skorpiona to będzie idealny czas na miłość!

Rodzaje rozwodu:

• rozwód bez orzekania o winie;
• rozwód z orzeczeniem winy jednej strony tj. rozwód z winy jednego z małżonków: żony lub męża,
• rozwód z winy obojga małżonków (rozwód z orzeczeniem o winie obu stron).

Korzyści rozwodu z orzeczeniem o winie

Zaletą rozwodu z orzekaniem o winie jest: możliwość dochodzenia od strony winnej alimentów (na rzecz dziecka i poszkodowanego małżonka); nierówny podział majątku i… satysfakcja! Negatywne konsekwencje wiążą się z kryzysem rodziny, cierpieniem dzieci i własnym, a także nadszarpniętym zdrowiem psychicznym. Rozwód z orzekaniem o winie czasami ciągnie się miesiącami, a nawet latami.

Przeczytaj także: 

Jak przeprowadzić rozwód, aby sprawa trwała krótko i tanio?

Angelika Drygas

Fot. envato elements

Już od roku Polska mierzy się z kryzysem energetycznym, który objawiał się między innymi czasowymi niedoborami węgla oraz znacznym wzrostem cen energii. By pomóc obywatelom uporać się z tą sytuacją, rząd wprowadził tarczę energetyczną, która obejmuje także rok 2023. Tarcza zakłada między innymi ustalenie maksymalnej ceny za paliwa gazowe na poziomie ok. 200 zł/MWh, zamrożenie wysokości stawek opłat dystrybucyjnych czy refundację poniesionych kosztów VAT w przypadku najbardziej wrażliwych odbiorców. Zamrożone zostaną także ceny prądu dla tych Polaków, którzy spełnią określone warunki. 

Przeczytaj także: Piec gazowy czy pompa ciepła: jakie będą koszty ogrzewania w 2023?

Kto zapłaci najwięcej za ogrzanie domu w 2023 roku? 

Jak wynika z zestawienia, przygotowanego przez PORT PC, przy obecnych stawkach za energię elektryczną w skali roku największe rachunki będą płacić posiadacze kotłów elektrycznych. Dla domów o powierzchni 150 m2 w wysokim standardzie energetycznym roczny koszt ogrzewania wyniesie nawet ok. 15 tys. zł. 

Nieco mniej, bo ok. 10 tys. zł. zapłacą posiadacze kotłów na olej opałowy, przy założeniu, że ich domy spełniają standard energetyczny z 2017 roku. Te dwa źródła ogrzewania będą prawdopodobnie najdroższe w utrzymaniu w 2023 roku, nawet przy założeniu, że właściciele nieruchomości skorzystają z obowiązujących obecnie dopłat do energii. 

Ile zapłacimy za ogrzanie domu węglem lub drewnem w 2023 roku? 

W połowie 2022 roku kwestia ogrzania domu węglem była jedną z najistotniejszych spraw dla Polaków. Okazuje się, że w 2023 roku to źródło ogrzewania nadal będzie stosunkowo drogie, jednak póki co analitycy nie przewidują gwałtownych podwyżek w porównaniu z rokiem minionym. Dla domu o powierzchni 150 m2 w wysokim standardzie energetycznym i przy wysokiej sprawności systemu grzewczego, roczne koszty ogrzewania mogą sięgnąć ok. 4-6 tys. zł. 

Jak się okazuje, ogrzanie domu drewnem lub peletem nie będzie o wiele tańsze. Przy podanych wyżej założeniach, roczne koszty dla kotła na drewno oraz pelet drzewny mogą sięgnąć 5-6 tys. zł. 

Jakie źródła ciepła będą się opłacać w 2023 roku? 

Jak się okazuje, osoby, które postawiły na ekologiczne źródła ciepła, otrzymają najniższe rachunki. Koszty ogrzania domu pompą ciepła w 2023 roku będą wahać się od ok. 2 tys. zł do ok. 5 tys. zł, w zależności od rodzaju instalacji. 

W najlepszej sytuacji znajdują się osoby, które mają pompę ciepła oraz instalację fotowoltaiczną. W skrajnym przypadku roczne koszty ogrzania domu wyniosą zaledwie około... 1000 zł! Jeżeli fotowoltaika rozliczana jest w danym gospodarstwie domowym zgodnie z regułami opustu, obowiązującymi do 2022 roku, właściciele nie muszą przejmować się rachunkami za energię, gdyż będą one naprawdę niewielkie w skali całego roku.

dane: PORT PC

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Alpaczino Dyziówka – pomysł na siebie

Dlaczego alpaki? Tak naprawdę zadecydował los. Wypadek narciarski uniemożliwił Małgosi kontynuowanie swojej drogi zawodowej. Stomatolog przecież musi mieć stuprocentowo sprawne ręce. Długo szukała alternatywy na życie, a że od zawsze kochała naturę i zwierzęta, poczuła, że chce założyć hodowlę. Zainspirowana artykułem o alpakach zaczęła drążyć temat. Wybrała alpaki, ponieważ to zwierzęta, które nie są przeznaczane na ubój. W naszym kraju nie spożywa się ich mięsa (choć w Ameryce Południowej, ojczyźnie alpak jest zgoła inaczej). W Polsce alpaki hoduje się ze względu na walory ich runa, a także właściwości terapeutyczne. Nie bez przyczyny nastała moda na alpakoterapię i alpakorekreację. Alpaki mają świetny wpływ na dzieci, skołatane nerwy dorosłych i maluchy pozostające w rozmaitych spektrach czy chorujące na poważne schorzenia.  

Alpaczino Dyziówka

FOTO: Alpaczino.dyziowka/instagram

Alpaki i ich wielkie moce

Alpaki wyciszają i uwalniają nas od przebodźcowania. W taki też sposób alpaki funkcjonują w Alpaczino Dyziówce – podchodzą, dają się nakarmić, towarzyszą gościom wypoczywającym w klimatycznych drewnianych domkach w pięknej podkarpackiej krainie zieleni. Można je wziąć na spacer i pobyć z nimi, po prostu. Samo przebywanie dostarcza wielką radość.

Alpaczino Dyziówka

FOTO: Alpaczino.dyziowka/instagram

Alpaka nie daje ani mleka, ani mięsa, więc właściciele stawiają na ich wspaniałe runo, przerabiając je na ekskluzywne wyroby. W Alpaczino nie znajdziemy zajęć terapeutycznych, ale za to prześpimy się w pościeli z wełny alpaki, a to naprawdę niecodzienne doświadczenie.  

Niezwykłe właściwości alpaczego runa

Małgosia z Alpaczino postawiła na runo. – Oczywiście, sprzedajemy nadwyżki zwierząt, ale generalnie pozyskujemy runo, z którego produkujemy: kołdry, poduszki, włóczkę, a z niej drobną galanterię: czapki, skarpetki, szale, szaliki i rzeczy na zamówienie, np. swetry lub pledy – podkreśla alpacza mama. Te produkty nie należą do najtańszych, ale ich walory termiczne są wyjątkowe.

Alpaczino Dyziówka

FOTO: Alpaczino.dyziowka/instagram

Jakimi zwierzętami są alpaki?

Są to zwierzęta inteligentne, niezwykle piękne i urokliwe, kojarzą się z pluszakami. A tymczasem są czujne, płochliwe, boją się zagrożenia, ale na szczęcie można je oswoić.  

Największe wyzwania hodowli alpak – Alpaczino Dyziówka

– Dla mnie najtrudniejszy jest okres porodowy. Wtedy bywa rożnie, ponieważ poród nie zawsze jest książkowy i potrzebna jest pomoc. Dobrze jeśli możemy poradzić sobie sami, ale często potrzebna jest pilna interwencja weterynaryjna, a z tą bywa różnie. Brakuje „alpaczych” lekarzy. Zdarza się, że matka nie karmi malucha i trzeba go odchować na butelce. Wiąże się to z karmieniem co kilka godzin, również w nocy. Podsumowując, najtrudniejsze są choroby, komplikacje okołoporodowe i wychowywanie alpaczych dzieci.

Czy alpaki to zwierzęta łatwe w utrzymaniu?

Małgorzata dementuje opinie mówiące o tym, że alpaki to zwierzęta mało wymagające. Aby je hodować, trzeba je dobrze znać i obserwować, dbać o nie z uważnością. Tak naprawdę tylko po zachowaniu da się wyłapać jakiekolwiek objawy schorzeń. Leczenie bywa trudne i drogie, a czasem kończy się porażką. Niestety alpaki późno sygnalizują trawiące je choroby.

Strzyża – ile razy w roku? Alpaczino Dyziówka

Kolejnym trudnym wyzwaniem jest strzyża – czyli strzyżenie alpak. Odbywa się raz w roku, w Dyziówce najczęściej na początku maja i jest to niezwykle ciężka praca. Wszystko po to, aby zapobiegać skutkom przegrzania w upalne dni, a przy okazji pozyskać runo do dalszego przerobu. 

Alpaczino Dyziówka – wielkość stada

Ile alpak znajduje się w stadzie Alpaczino? –  Początki były skromne. Zaczęliśmy od 5 zwierząt: 4 samic z maluchem płci męskiej, ale powoli rozwijaliśmy hodowlę. Korzystaliśmy z krycia zewnętrznego i wkrótce urodziło się dwóch alpaczych chłopaków, którzy przez dwa lata służyli stadu. Jednak aby poprawiać jakość stada, musieliśmy sięgać po samce z innych miejsc. Nadal korzystamy z kryć zewnętrznych, mimo że mamy już własne samce reprodukcyjne. Obecnie w stadzie jest 26 alpak, które towarzyszą gościom podczas wypoczynku. Są wypuszczane na trawnik, wchodzą na taras. Można z nimi przebywać, karmić je, spać w pościeli z wełny alpak i nabyć nasze wyroby – podsumowuje właścicielka Alpaczino Dyziówki.  

Inną, nieco zaskakującą niespodzianką jest... bycie oplutym przez alpakę. Dzieje się tak, gdy zwierzę się mocno zdenerwuje. To zapewne atrakcja niezapomniana, ale o tym przekonajcie się sami!

Krótki poradnik

Jak samemu założyć gospodarstwo rolne od zera?

Szczególne właściwości wełny z alpak

Wełna alpak jest bardzo ciepła i wytrzymała. Runo zwierząt dobrej jakości jest wyjątkowo delikatne i "nie gryzie", jest przyjemne w dotyku. Ponadto ma właściwości higroskopijne, dzięki czemu pochłania wilgoć – nie pocimy się w pościeli i w odzieży wykonanej z wełny alpak. Runo to jest hipoalergiczne, nie zawiera lanoliny, która jest pożywką dla roztoczy, czyli popularnych alergenów. 

Angelika Drygas

fot. alpaczino.dyziowka/Instagram

Zmiany w Kodeksie pracy, m.in.

• dodatkowy urlop opiekuńczy – 5 dni,
• zwolnienie z pracy spowodowane działaniem "siły wyższej",
• wydłużeniu ma ulec długość urlopu rodzicielskiego z 32 do 34 tygodni (lub z 41 do 43 tygodni w przypadku ciąży mnogiej),
• wydłużenie urlopu w programie "Za życiem" do 65 tygodni (lub 67 tygodni w przypadku ciąży mnogiej), dotyczy on rodziców dzieci narodzonych z nieuleczalną chorobą,
• skrócony zostanie okres na wykorzystanie dwóch tygodni urlopu ojcowskiego z dwóch lat do roku od narodzenia dziecka,
• wydłużenie elastycznej organizacji pracy dla rodziców dzieci do lat 8, m.in poprzez pracę zdalną.

Urlopy dla rodziców – nowelizacja Kodeksu pracy

Rząd planuje wprowadzenie urlopu opiekuńczego w wymiarze pięciu dni. Ma on umożliwić  pracownikowi opiekę nad dzieckiem, ale również innemu członkowi rodziny, dni te nie będą płatne. Natomiast zwolnienie z pracy spowodowane działaniem "siły wyższej" to dwa dni lub 16 godzin, które mogą się przydać w razie bardzo pilnych spraw rodzinnych. Pracownik otrzyma połowę wartości wynagrodzenia. 

Zasiłki – nowelizacja Kodeksu pracy

Zmienią się też możliwości wypłaty zasiłku. Do wyboru pozostanie 100 proc. pensji na urlopie macierzyńskim i 70 proc. na urlopie rodzicielskim lub 81,5 proc. wynagrodzenia przez okres obu urlopów. Jednocześnie za okres dziewięciotygodniowej, nieprzenoszalnej części urlopu rodzicielskiego dla ojca dziecka przysługiwałby zasiłek w wysokości 70 proc. podstawy wymiaru zasiłku. 

Praca w ciąży a zmiany w Kodeksie pracy

W „nowym” Kodeksie pracy znajdzie się uregulowanie kwestii zwolnienia z pracy w okresie ciąży, urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego lub urlopu rodzicielskiego. Będzie ono możliwe w przypadku ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa lub likwidacji. Dodatkowo po uzgodnieniu i wyjaśnieniu sytuacji ze  związkiem zawodowym.

Warunki zatrudnienia i zmiany w Kodeksie pracy

Kolejnym obszarem, w którym możemy spodziewać się zmian są warunki zatrudnienia. Nowelizacja wprowadza ochronę osób zatrudnionych na czas określony. Jeśli pracodawca nie zechce przedłużyć umowy, będzie musiał uzasadnić decyzję i podać do wiadomości związkowi zawodowemu. Podobne gdy pracownik będzie wnosił o zmianę umowy na czas nieokreślony. Pracodawca jest zobowiązany do podania powodu odmowy. Zmianie ma ulec długość okresu próbnego, będzie zawierało się ją na okres nieprzekraczający:

• 1 miesiąca – w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy;
• 2 miesięcy – w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony wynoszący co najmniej 6 miesięcy i krótszy niż 12 miesięcy.

Zaplanuj urlop!

Rewolucja w urlopach na 2023. Co się zmieni i kiedy najlepiej wziąć wolne?

Dodatkowo będzie istniała możliwość wydłużenia w umowie tego okresu, nie więcej jednak niż o 1 miesiąc. Pracownicy, którzy zawierają kolejną umowę o pracę z danym pracodawcą, nie będą zatrudniani na okres próbny, o ile rodzaj pracy pozostanie ten sam.

Przeczytaj też o tym, kiedy najlepiej wziąć wolne od pracy.

Oprac. Angelika Drygas

Fot. envato elements

Program Czyste Powietrze działa od 2018 roku i jest jednym z największych proekologicznych programów w Polsce. Zakłada odejście od ogrzewania domów węglem oraz termomodernizację budynków. Jego realizacja ma potrwać łącznie 11 lat, do 2029 roku. Rząd przeznaczył na nią 103 mld zł, które mają pozwolić na termomodernizację 3 mln budynków. Okazuje się jednak, że rzeczywistość jest mniej kolorowa, ponieważ na korzystanie z benefitów Czystego Powietrza... prawie nie ma chętnych! 

W ciągu pierwszych 3 lat działania projektu, czyli do października 2021, ocieplono niecałe 73 tys. budynków (2,4 proc. planu) oraz wymieniono 66 tys. kotłów starej generacji (2,2 proc.) na niskoemisyjne. Łącznie działania te pochłonęły zaledwie 4 proc. budżetu, czyli ok. 4,2 mld zł. To o wiele mniej, niż zakładano - gdyby takie tempo się utrzymało, program musiałby trwać 4 lata dłużej, by zrealizować zamierzone cele. By tego uniknąć i przyspieszyć realizację założeń, Czyste Powietrze zostało zmodyfikowane. Zmiany weszły w życie wraz z początkiem 2023 roku. 

Jakie są progi finansowe w programie Czyste Powietrze od 2023? 

Dwie duże zmiany w programie Czyste Powietrze, które obowiązują od 3 stycznia 2023, to wyższe progi finansowe oraz wyższe kwoty dofinansowania, możliwego do uzyskania. Od tej pory progi dochodowe przy podwyższonym dofinansowaniu wynoszą 1894 zł w gospodarstwie wieloosobowym i 2651 zł w gospodarstwie jednoosobowym. Wcześniej stawki te wynosiły odpowiednio z 1564 zł i 2189 zł. 

Z kolei dla maksymalnego dofinansowania stawki wzrosły do 1090 zł w przypadku gospodarstw wieloosobowych (wcześniej 900 zł) oraz 1526 zł w przypadku gospodarstw wieloosobowych (wcześniej 1260 zł). 

Zmieniła się także maksymalna kwota dopłaty. Na kompleksową termomodernizację można uzyskać w 2023 roku nawet do 136 200 zł. Działania te mają zachęcić potencjalnych beneficjentów, by planowali większe inwestycje, współfinansowane z programu Czyste Powietrze. 

Co się zmieniło w Czystym Powietrzu od 2023 roku? 

Prócz zmian dotyczących progów finansowych oraz maksymalnych dopłat, od 2023 w programie Czyste Powietrze pojawiły się także następujące innowacje: 

• możliwość rozszerzenia wniosku o termomodernizację domu, jeśli wcześniej wniosek dotyczył tylko wymiany pieca, 
• ścieżka bankowa programu - kredyt bankowy z dotacją na częściową spłatę zobowiązania będzie można otrzymać na inwestycje rozpoczęte do 6 miesięcy przed złożeniem wniosku w banku, 
• obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego budynku. 

MKiŚ dofinansuje pompy ciepła dla odbiorców gazu? 

Obserwując niezbyt duże zainteresowanie, jakim cieszy się Czyste Powietrze, Ministerstwo Klimatu i Środowiska myśli już nad kolejnymi rozwiązaniami, które miałyby wesprzeć ten program. Szefowa resortu, Anna Moskwa, goszcząc w radiu RMF FM 2 stycznia wspomniała między innymi o możliwym programie dofinansowywania pomp ciepła dla użytkowników gazu sieciowego. Póki co są to tylko projekty, jednak Moskwa podkreśla, że MKiŚ działa na rzecz jak największej eliminacji ogrzewania węglowego z polskich gospodarstw domowych. 

Czy tym razem Czyste Powietrze przyciągnie chętnych? 

Jak podkreślił w rozmowie z portalem Newseria Biznes Jan Ruszkowski, koordynator Rady ds. Czystego Powietrza, ekspert w Departamencie Energii i Zmian Klimatu Konfederacji Lewiatan, wyższe progi dochodowe i stawki dofinansowania to krok w dobrą stronę, jednak to może nie wystarczyć, by rozwiązać problem niskiego zainteresowania programem. 

- Trzeba przede wszystkim śledzić, robić badania, przeprowadzać stałą i staranną ewaluację tego programu i pytać potencjalnych wnioskodawców, jakie oni bariery widzą, czy naprawdę pieniądze są jedyną przeszkodą w realizacji takiej inwestycji. To może być też np. niezrozumienie tego programu, skomplikowane procedury, brak wiedzy, dostępu do kredytu albo doradztwa, którego nie ma w najbliższej gminie i trzeba go szukać w województwie - tłumaczył Newserii Ruszkowski. 

Zdaniem eksperta, by program Czyste Powietrze faktycznie odniósł skutki na dużą skalę, potrzebna jest przede wszystkim ogromna kampania informacyjna. Konieczne są także rozwiązania, które pozwolą wesprzeć najuboższych: to oni często korzystają z pieców “kopciuchów”, a ich dochody nie pozwalają planować tak kosztownej inwestycji, jaką jest termomodernizacja i wymiana źródła ciepła, nawet przy wsparciu z programu.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

W związku z koniecznością dostosowania przepisów polskiego prawa pracy do tych, które obowiązują w innych krajach Unii Europejskiej, w 2023 roku pojawią się dwa nowe rodzaje urlopu: 

• urlop z powodu działania siły wyższej; 
• urlop opiekuńczy. 

Pierwszy z nich będzie miał wymiar 2 dni, drugi z kolei – 5 dni. Łącznie będzie można zatem przedłużyć urlop o 7 dni. 

Przypomnijmy, że podstawowa liczba dni urlopu wypoczynkowego wynosi 20 dni dla osób zatrudnionych przez mniej niż 10 lat i 26 dla tych, którzy pracują dłużej niż 10 lat. Na tę liczbę wpływ mają także ukończone etapy edukacji. 

Kiedy można dostać urlop z powodu siły wyższej? 

Określenie urlopu z powodu działania siły wyższej brzmi może nieco komicznie, jednak w rzeczywistości nie jest zabawne. Dotyczy bowiem nieprzewidzianych sytuacji rodzinnych, spowodowanych np. chorobą lub wypadkiem, które będą wymagały od pracownika niezbędnej i natychmiastowej obecności w innym miejscu. Urlop ten będzie miał wymiar 2 dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym. Korzystając z tych dni, pracownik zachowa prawo do 50% wynagrodzenia obliczanego jak pensja za czas urlopu wypoczynkowego. 

Na kogo można dostać urlop opiekuńczy od 2023 roku? 

Nowe przepisy, zgodne z unijnymi dyrektywami, mają także rozszerzyć urlop opiekuńczy. Gdy wejdą w życie, dodatkowe 5 dni wolnego będzie przysługiwało pracownikom na zapewnienie osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej krewnym (dzieciom, rodzicom, współmałżonkom) lub pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, wymagającej znacznej opieki lub znacznego wsparcia z poważnych względów medycznych. Pracownik, który będzie korzystał z tego urlopu, nie otrzyma wynagrodzenia. 

Jak zmieni się prawo do urlopu dla rodziców? 

Do tej pory to głównie rodzice byli beneficjentami urlopu opiekuńczego. Jednak również ich nie ominą zmiany w prawie pracy. Wydłużony ma zostać urlop rodzicielski: z 32 do 41 tygodni po urodzeniu jednego dziecka. Zyskają także ojcowie - przysługujący im urlop będzie wynosił 9 tygodni, których nie można przenieść na matkę dziecka. 

Jak zaplanować urlop w 2023 roku? 

O nowych przepisach dotyczących urlopów już wiadomo dużo, jednak nie ma pewności co do tego, kiedy wejdą one w życie. Mówi się, że może to być dopiero druga połowa 2023 roku. Dlatego te osoby, które już teraz planują swoje wolne dni, powinny oprzeć się wyłącznie na obowiązujących przepisach. Wystarczy jednak skrupulatnie przejrzeć kalendarz, by kosztem kilku dni z urlopowego limitu sprawić sobie dłuższe wolne. 

Dni wolnych od pracy będzie w 2023 roku łącznie 115, z czego 13 to święta. Aby dobrze wykorzystać urlop, można zaplanować go na 2 maja. Wówczas pracownik może liczyć na 5 dni długiego weekendu, ponieważ 1 i 3 maja wypadają odpowiednio w poniedziałek i środę. Do tego dochodzi ostatni weekend kwietnia i możemy cieszyć się dłuższym wypoczynkiem. Jeśli planujemy w tym czasie np. wyjazd, warto rozważyć również wzięcie urlopu 4 i 5 maja - wówczas wykorzystamy 3 dni z puli wolnego, ale odpoczniemy aż przez 9. 

Kiedy wziąć wolne żeby mieć długi weekend? 

Z dłuższego wypoczynku będziemy mogli skorzystać także w czerwcu. 8 czerwca przypada bowiem Boże Ciało, tradycyjnie obchodzone w czwartek. Jeśli następnego dnia weźmiemy urlop, czekają nas 4 dni wolnego wraz z następującym po piątku weekendem. 

Długi weekend można z łatwością sprawić sobie także w sierpniu. 15 dnia tego miesiąca przypada bowiem dzień Wojska Polskiego, tradycyjnie wolny od pracy – w tym roku jest to wtorek. Jeżeli weźmiemy urlop 14 sierpnia, otrzymamy 4 dni długiego weekendu. Dodatkowe 3 dni od 16 do 18 sierpnia z kolei pozwolą nam cieszyć się 9-dniowym odpoczynkiem. 

Również 9-dniowy urlop możemy zaplanować także w listopadzie, wykorzystując 4 dni z puli. 1 listopada wypada w środę, zatem jeśli mamy ochotę na dłuższy wypoczynek, dobrze wziąć urlop 30-31 października oraz 2-3 listopada. Jednak ci, którzy nie chcą lub nie mogą wybrać tylu dni wolnych w listopadzie, mogą wykorzystać tylko 2 i wydłużyć wolne od ostatniego październikowego weekendu do środy lub od środy do końca pierwszego weekendu listopada. 

Święta Bożego Narodzenia dopiero co się skończyły, jednak planując urlop, warto już myśleć o następnych. Boże Narodzenie, czyli 25 grudnia, wypadnie w poniedziałek, zatem będziemy odpoczywać ciągiem przez 4 dni bez konieczności naruszania puli urlopowej. Jeśli jednak chcemy wydłużyć sobie świąteczną przerwę, warto wziąć wolne od 27 do 29 grudnia. To tylko 3 dni z puli, a dadzą nam łącznie 10-dniowy wypoczynek, razem z wypadającym w poniedziałek 1 stycznia 2024.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Wysokie ceny żywności

Dr Maria Andrzej Faliński, były wieloletni dyrektor generalny POHID-u, przewiduje, że w 2023 roku podwyżki mogą być jeszcze wyższe niż te 2022 roku. Według niego sukcesem będzie, jeśli szczyt podwyżek nastąpi w kwietniu lub w maju 2023 roku, towary wciąż będą drogie, ale skoki cen zmniejszą swoją dynamikę.

Święta to był newralgiczny czas dla Polaków, nie dosyć, że wydatków było więcej, to ceny dramatycznie poszybowały w górę. Na Monday News czytamy: – Przed Bożym Narodzeniem konsumenci mogli faktycznie doświadczyć bardzo znaczącego wzrostu cen, wywołanego przez sprzedawców. Dla tych ostatnich grudzień, jak co roku, był okresem zwiększonych przychodów sprzedażowych, a jednocześnie dużych zysków – analizuje dr Hubert Gąsiński, ekspert z Wyższej Szkoły Bankowej w Warszawie.

Podwyżki – do kiedy?

Eksperci podkreślają, że podwyżki mogą utrzymać się jeszcze przez kilka miesięcy. – W najbliższych miesiącach ceny nadal będą rosły, chociaż zapewne wolniej niż ostatnio. I to jest, moim zdaniem, dobra wiadomość dla konsumentów. Nie spodziewam się teraz gwałtownego przyśpieszenia wzrostów cen. Dane z gospodarki wskazują na gwałtowne spowolnienie aktywności oraz gorsze wyniki konsumpcji prywatnej. Tymczasem wiele firm ma zgromadzone duże zapasy. W takiej sytuacji przedsiębiorcy raczej będą myśleli o poświątecznych wyprzedażach, a nie o podwyżkach – podkreśla Marcin Luziński, ekonomista z Santander Bank Polska.

Polaków nie będzie stać na chleb!

Piekarze ostrzegają, że chleb może zdrożeć do 15 złotych!

Najbardziej mogą iść w górę ceny produktów tłuszczowych, mięsa, nabiału i warzyw. Eksperci ostrzegają, że nawet jeśli dynamika podwyżek lekko wyhamuje, to wydatki ponoszone w sklepach raczej nie spadną. Zapowiadają także, że nadchodzi czas mniejszej konsumpcji. I dodają, że wśród Polaków już teraz widać zmianę nawyków zakupowych oraz tendencję do oszczędzania. Znawcy tematu są też przekonani o tym, że w 2023 roku poziom cen będzie zmuszał część społeczeństwa do wielu wyrzeczeń.

Co z inflacją?

Według dr. Gąsińskiego, od stycznia 2023 roku inflacja nieco wyhamuje, a nawet jej tempo spadnie. Powód? Mniejsza aktywność konsumpcyjna Polaków. Dr Faliński uważa, że styczeń rządzi się swoimi prawami ze względu na obniżki i wyprzedaże, dlatego to tymczasowa zmiana.

Wyższe ceny energii mogą jednak te prognozy pokrzyżować, przemysł spożywczy będzie dążył do wyrównania strat. Anna Senderowicz, analityk PKO BP zaznacza, że z końcem grudnia wielu podmiotom wygasły dotychczas obowiązujące kontrakty na dostawy energii, a nowe umowy będą uwzględniały silny wzrost cen surowców, wywołany wojną w Ukrainie. Ustalenie maksymalnej ceny energii elektrycznej w 2023 roku na poziomie 785 zł za MWh będzie wsparciem dla małych i średnich przedsiębiorców. Natomiast duże firmy spożywcze nie będą objęte pomocą. Począwszy od drugiego kwartału 2023 roku można spodziewać się powolnego spadku inflacji. – Słabnąca gospodarka i obniżenie tempa konsumpcji prywatnej utrudnią przenoszenie kosztów produkcji na odbiorców końcowych – podsumowuje.

Pamiętajmy także, że rząd wycofa część tarczy antyinflacyjnej. Co prawda ma zastapić je innymi projektami, ale czy będą skuteczne? Piotr Bielski, dyrektor Departamentu Analiz Ekonomicznych Santander Bank Polska przewiduje dalszy wzrost inflacji w najbliższych miesiącach, który osiągnie szczyt w lutym w okolicach 20% rdr. Według eksperta na koniec 2023 roku inflacja może zejść do poziomu 10-11%.

Co zdrożeje?

Przypomnijmy, według danych GUS-u, w listopadzie 2022 roku ceny żywności i napojów bezalkoholowych wzrosły w porównaniu z analogicznym okresem 2021 roku o 22,3%. Natomiast raport „INDEKS CEN W SKLEPACH DETALICZNYCH” podaje, że wzrost wyniósł 25,8% rdr. Julita Pryzmont widzi małą szansę na wyhamowanie wzrostu cen żywności. Chyba najgorsze prognozy dotyczą mięsa, nabiału i produktów sypkich. Zdziwić mogą też ceny pieczywa i chemii gospodarczej

– Na początku 2023 roku największe podwyżki obejmą mięso i warzywa, ponieważ ceny produktów z tych kategorii wciąż są niedoszacowane. To znaczy, nie obejmują wzrostu kosztów produkcji ponoszonych przez wytwórców. I trzeba wyraźnie zaznaczyć, że na inflacji zyskują przede wszystkim pośrednicy. Jest ona świetnym pretekstem do podnoszenia cen produktów w sklepach, w niektórych przypadkach nawet o 50% rdr. Tymczasem producenci sprzedają wyprodukowane przez siebie towary jedynie o ok. 10% drożej niż rok temu. Na dłuższą metę tego nie wytrzymają – przekonuje dr Gąsiński.

Wielkanoc może być niełatwa. Eksperci ostrzegają, że ceny w sklepach przed wiosennymi świętami  mogą być wyższe niż te przed Bożym Narodzeniem.

Co dalej z zakupami?

Jedno jest pewne. Polacy są zmuszeni wziąć pod lupę swoje przyzwyczajenia konsumpcyjne, by zacząć racjonalnie wydawać swoje pieniądze. Niektórzy naruszą swoje oszczędności lub ograniczą wydatki. Wysokie ceny zmuszają społeczeństwo do rozwagi w kwestii decyzji zakupowych. W trendzie jest szukanie promocji i tańszych zamienników. Zmniejszenie konsumpcji oraz zmiana nawyków konsumenckich to recepta na poradzenie sobie w tych trudnych czasach.

– Prawdopodobny jest scenariusz, w którym maksimum inflacji nastąpi w 2023 roku. Można zakładać, że nie dojdzie do tego w pierwszych miesiącach roku. Ale to, czy jesteśmy przed szczytem podwyżek, czy już za nim, schodzi na plan dalszy w kontekście osiągniętego poziomu cen i jego odniesienia do naszych zarobków. Ceny, które weszły na niespotykany do tej pory poziom, raczej już nie spadną. Zatem kolejne lata będą pełne wyrzeczeń dla znacznej części polskiego społeczeństwa – analizuje dr Robert Orpych z Wyższej Szkoły Bankowej w Chorzowie.

Oprac. Angelika Drygas

Źródło: Monday News

fot. envato elements

Wzrost wysokości składek zależy od wynagrodzeń. Te zaś mają iść w górę – w 2023 roku podskoczą średnio do 6 tys. 935 zł, a w 2026 roku nawet do 8,5 tys. zł. Dla przedsiębiorców taki stan rzeczy oznacza także wyższe składki. Kwota odprowadzana do ZUS-u w 2023 roku (bez składki zdrowotnej, ponieważ jest naliczana w zależności od wybranej formy opodatkowania) zbija z nóg, to aż 1418,48 zł!

Ciężkie czasy dla małych firm

Najpierw dwa lata pandemii, która uderzyła w niektóre gałęzie gospodarki ze zdwojoną siłą, a następnie wojna w Ukrainie i szok gospodarczy na skalę światową.  Rok 2022 to rok wyjątkowo trudny dla przedsiębiorców. Te wydarzenia przyniosły wzrost cen, kosztów pracowniczych i kryzys energetyczny.

Rok 2022 był kryzysowy dla firm

Mec. Dariusz Sosnowski, adwokat-specjalista w kwestiach gospodarczych, w wypowiedziach dla Wiadomości Handlowych zaznaczył, że firmy chcą być gotowe na zatrudnienie i zwalnianie jednocześnie. Wielu przedsiębiorców pozostaje w gotowości, otwierając się na dalszy rozwój i poszerzanie zespołu, ale równocześnie chcą też przygotować się na opcje mniej optymistyczne, redukcję zatrudnienia czy zwolnienia grupowe. Wiele zależy od czynników zewnętrznych, np. kryzysu energetycznego. –Takiej niepewności w gospodarce nie było chyba nawet w czasie pierwszego miesiąca pandemii COVID-19 – podkreśla mec. Dariusz Sosnowski. Okazuje się, że pandemia dotyczyła wybranych sektorów gospodarki. Obecnie mierzymy się z problemami, które uderzają  we wszystkie gałęzie.

– Upadłości jest wiele np. w sektorze budowlanym. Wcześniej nie zdarzało się to z powodu braku klientów czy braku możliwości realizacji kontraktów. Obecnie to się zdarza – czytamy na portalu Wiadomości Handlowe.

2023 r. będzie trudnym rokiem dla przedsiębiorców

O niemal 20% wzrosła liczba likwidowanych firm. "Będzie coraz gorzej"

150 tys. małych firm zniknie przez wyższy ZUS

O tym, że rok 2022 nie był optymistyczny dla właścicieli firm, mówią liczby. Do rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wpłynęło 157,7 tys. wniosków o zamknięcie firm (więcej o 17,1% niż w roku 2021), notuje się także o 31,1% więcej wniosków o zawieszenie działalności. Jaki będzie 2023 rok pod tym względem?

– Szacuje się, że od początku roku w Polsce zawieszonych lub likwidowanych może być nawet 150 tysięcy małych firm. Jednym z powodów jest znaczący wzrost składki ZUS. Rośnie płaca minimalna, rośnie średnie wynagrodzenie to i wzrosty w tej przestrzeni są zdaje się oczywiste, ale nie dla wszystkich przedsiębiorców proporcjonalny jest wzrost zysków. Wiele firm MŚP narzeka na spadki obrotów, a jednocześnie wzrost obciążeń. Pytają więc jak sobie poradzić w tej sytuacji. Walczyć? Zawieszać działalność? Jak optymalizować biznes? Jakie podpisywać umowy? – mówi mec. Dariusz Sosnowski.

Oprac. Angelika Drygas

Źródło: Wiadomości Handlowe

Fot. envato elements

Zdaniem ekspertów nadchodzący 2023 r. nie będzie oznaczał poprawy dla polskich przedsiębiorców. W I i II kwartale nowego roku przewidywane są dalsze zamknięcia i zawieszenia firm przez przedsiębiorców. Na takie prognozy składają się wprowadzane zmiany podatkowe, podwyższone składki ZUS oraz wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej. W rozmowie dla portalu mondaynews.pl dr Joanna Wieprow z Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu przyznała, że zaistniała sytuacja nie jest niczym zaskakującym, a to, że liczba likwidowanych przedsiębiorstw wzrośnie, było do przewidzenia.

– Te dane nie są zaskakujące. Polska gospodarka wciąż zmaga się ze skutkami pandemii. Jednak największy wpływ na wzrost ww. wniosków miały zmiany wynikające z wprowadzenia Polskiego Ładu. Szczególnie dotkliwy dla przedsiębiorców stał się nowy obowiązek zapłaty składki zdrowotnej liczonej od dochodu. To obciążenie jest niekorzystne zwłaszcza dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Dodatkowo wybuch wojny za naszą wschodnią granicą spowodował, że wiele przedsiębiorstw powiązanych biznesowo z partnerami z Ukrainy, Rosji czy Białorusi było zmuszonych zakończyć swoją działalność. Trudną sytuację mikroprzedsiębiorstw pogłębiają także rosnące ceny gazu i innych paliw. To istotnie wpływa na spadek rentowności – przyznała dr Wieprow.

To nie są czasy na rozwijanie biznesów

Obecna sytuacja gospodarcza w Polsce, czyli wysokie rachunki za prąd, nieustannie wzrastająca inflacja, a także trudna sytuacja polityczna w kraju i zagranicą nie motywują do indywidualnego rozwoju firm. Małe przedsiębiorstwa zamykają się, ponieważ ich właściciele nie są w stanie pokryć kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, co podwyższa wskaźnik liczby likwidacji i zawieszeń. Choć w mijającym roku 2022 mimo wszystko do CEiDG wpłynęło więcej wniosków o założenie jednoosobowej działalności gospodarczej, bo 263,7 tys., a tych o zamknięcie było 157,7 tys., to nie świadczy o tym, że sytuacja na rynku się poprawia. Zdaniem radcy prawnego Adriana Parola, udzielającego odpowiedzi portalowi mondaynews.pl, dziś prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce jest nie lada wyzwaniem.

– W dzisiejszych czasach przedsiębiorcom naprawdę trudno jest prowadzić działalność gospodarczą. I uważam, że będzie coraz gorzej. Oczywiście w branżach, które rozwinęły się w czasie pandemii, sytuacja może wyglądać nieco lepiej. Mam na myśli np. handel elektroniczny oraz usługi kurierskie. Jednak w wielu sektorach, m.in. w budownictwie, raczej bardziej opłaca się zamykać niż otwierać nowe firmy, głównie z powodu rosnących kosztów prowadzenia działalności – stwierdził Adrian Parol.

W których województwach złożono najwięcej wniosków o zamknięcie działalności?

To w województwach, w których liczba mieszkańców jest najwyższa zamknięto najwięcej firm. Powodem takiego bilansu są tendencje do zakładania i poszerzania działalności w większych miastach. Z danych opublikowanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii wynika, że w Polsce w okresie od 1 stycznia do 31 października 2022 r. najwięcej działalności zamknięto w województwach:

• mazowieckim – 20,9 tys. (ub. rok – 18,6 tys.),
• śląskim – 14,1 tys. (ub. rok – 11,9 tys.),
• wielkopolskim – 13 tys. (ub. rok 11,5 tys.),
• małopolskim – 12,1 tys. (ub. rok 10,3 tys.),
• dolnośląskim – 10,4 tys. (ub. rok 9,2 tys.)
• opolskim – 2,8 tys. (ub. rok 2,5 tys.),
• podlaskim – 3,6 tys. (ub. rok 3,1 tys.),
• lubuskim – 3,9 tys. (ub. rok 3,3 tys.).

Spośród złożonych wniosków najwięcej dotyczyło jednoosobowych działalności gospodarczych, które nie posiadały stałego miejsca działalności, czyli np. firm usługowych. Z danych wynika, że liczba takich zamkniętych firm wyniosła 22,7 tys., podczas gdy w roku ubiegłym było to 16,4 tys.

Ile firm zostało zawieszonych?

Przedsiębiorcy, którzy mieli jeszcze nadzieję na poprawę sytuacji finansowej, zdecydowali się na zawieszenie swoich działalności, co spowodowało podwyższenie liczby zawieszonych przedsiębiorstw do 278,1 tys., gdzie w zeszłym roku było to jedynie 212,1 tys. zawieszeń. Na taki wzrost miała wpływ najprawdopodobniej znaczna utrata zysków przez przedsiębiorców, a także wprowadzenie nowych zasad naliczania składek na ubezpieczenie zdrowotne od 2023 r.

W 2023 r. nikt nie może być pewny swego

Nastroje wśród przedsiębiorców wciąż są pesymistyczne, a wielu z nich już myśli o zawieszeniu lub zamknięciu swojej działalności oraz podjęciu pracy na etacie w większym przedsiębiorstwie. Zdaniem ekspertów początek roku 2023 okaże się najgorszym czasem dla wielu właścicieli małych firm. Przed przedsiębiorcami, którzy nie zdecydowali się na zamknięcie firm, stoi trudne wyzwanie przeprowadzenia analizy strategii działania i próba dostosowania jej do panującej sytuacji gospodarczej, dzięki czemu może uda im się utrzymać swoje działalności.

oprac. Justyna Czupryniak

źródło: mondaynews.pl

Praktycznie na całym świecie inflacja poszła w górę, co wiązało się z pandemią COVID oraz rosyjską inwazją na Ukrainę. W rezultacie banki centralne zaczęły masowo podnosić stopy procentowe. Te problemy odczuwane są przez kredytobiorców, ponieważ wraz ze stopami procentowymi idą w górę również raty kredytu. Okazuje się jednak, że w rekordowy sposób zadłużali się nie tylko nabywcy mieszkań – swój udział miały także firmy czy całe państwa.

Rząd PiS również wygenerował olbrzymi dług. W październiku 2022 r. rentowność polskich obligacji sięgnęła 9%. Wówczas mogliśmy mieć w Polsce przedsmak wizji Roubiniego. Gdy cały świat się zadłużał, to eksperci apelowali, aby okres prosperity wykorzystać raczej do spłacania zadłużeń. Stało się jednak inaczej, a Roubini wprost mówi: Zbliża się największy ze wszystkich kryzysów, a decydenci nie są w stanie nic z tym zrobić.

Dekady zadłużania się na masową skalę

Roubini podaje statystyki. Zadłużenie w skali świata wzrosło z 200% światowego PKB w 1999 r. do 350% w 2021 r. W krajach rozwiniętych stosunek ten wynosi nawet 420%. Te „góry długu” powstały zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym. Co więcej, wpływ na zadłużenia ma proces starzenia się społeczeństw. Coraz więcej jest emerytów, których w Polsce świadczenia wypłaca się ze składek pracujących. Tych drugich jest natomiast stosunkowo coraz mniej.

Dr Zagłada wskazuje również na fakt, że zaciąganie kredytu ma sens, gdy chcemy uzyskany w ten sposób kapitał włożyć w inwestycję. Gdy długiem finansujemy konsumpcję, to jesteśmy na prostej drodze do bankructwa. Pożyczki pod inwestycje oczywiście też wiążą się z ryzykiem, ale doświadczenie pokazuje, że korporacje wręcz wykorzystują tani dług, aby szybko się rozwijać. Rządy z kolei – na co wskazuje Roubini – za zaciągnięte pożyczki finansują tzw. białe słonie. Są to inwestycje dotyczące zwłaszcza infrastruktury, mające spory rozmach, ale w znacznej mierze bezużyteczne.

Ekspert wskazuje, że winni zbliżającego się finansowego kryzysu są rządzący zarówno z prawicy, jak i lewicy. Ich działania sprowadzają się także do luźnej polityki monetarnej, w wyniku której osoby prywatne zadłużają się na naprawdę ogromną skalę. Z drugiej strony ułatwia to również utrzymywanie się firmom zombie.

To koniec firm zombie?

Roubini mówi wprost:

– Teraz jednak inflacja zakończy ten finansowy świt żywych trupów.

W praktyce oznacza to, że firmy zombie zostaną pozbawione łatwo dostępnego długu. W wyniku tego zbankrutują z powodu nierentowności, co ma mieć charakter masowy. Gorsza jest jednak sytuacja prywatnych dłużników, którzy wpadli w błędne koło finansowe. Muszą płacić bowiem coraz wyższe raty przy rosnących kosztach życia. Podobna sytuacja dotyczy korporacji czy rządów – rosną koszty obsługi długu, lecz maleją wpływy. Dla firm zombie oznacza to bankructwo.

Ekspert uważa, że zjawisko, które obserwujemy obecnie, będzie połączeniem stagflacji, a więc spowolnieniem gospodarczym przy rosnącej inflacji, wraz z najgorszymi aspektami kryzysu finansowego. W 2008 r. rządy ruszyły na pomoc upadającym bankom, lecz teraz Roubini nie ma złudzeń – tym razem nikt nikogo nie wykupi.

Dodatkowo wszystko, o czym mówi dr Zagłada, to i tak najbardziej optymistyczny scenariusz. Pesymistyczny natomiast zakłada, że rządy krajów rozwiniętych, pożyczających we własnej walucie, odpuszczą walkę z inflacją. Skutki takiego działania mogą być jednak naprawdę opłakane, gdy sytuacja wymknie się spod kontroli. Mimo wszystko na rynku ekonomicznym panuje przekonanie o miękkim lądowaniu. Ten scenariusz zakłada, że inflacja szybko ustąpi, a gospodarka spowolni tylko na chwilę.

Kamila Berthold
Fot. Envato elements

Źródło: money.pl

11 grudnia 2022 r. odbyła się Konwencja Prawa i Sprawiedliwości na temat polskiej wsi i rolnictwa. Jednym z głównych planów Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na przyszłość jest wprowadzenie obowiązku chipowania psów przed ich właścicieli.

– Chcemy wprowadzić ustawę o obowiązku chipowania psów, tak żeby każdy był odpowiedzialny za to zwierzę, którym się opiekuje, a nie tylko jak jest mu miłe i wygodne. Mam nadzieję, że we współpracy z samorządami, bo one najlepiej wiedzą, jaki jest z tym problem, tego dokonamy –zapewnił minister Kowalczyk.

Kiedy wszczepienie chipów będzie obowiązkowe?

Choć informacja o obowiązku wszczepiania chipów psom przez ich właścicieli pojawiła się w dyskusjach prowadzonych podczas Konwencji, to dokładna data, od której polecenie to nabierze mocy prawnej, nie została podana. Jak poinformował minister Kowalczyk w rozmowie z Radiem Puls, jest to odległa perspektywa.

– Będzie, tylko musimy odłożyć go w czasie. Musimy dać 2-3 lata na zakończenie tego procesu. Zaczynamy jak najszybciej, będziemy wspierać finansowo ten proces, żeby ci, którzy zrobią to szybciej, mieli korzyści – tłumaczył minister.

Ile właściciele psów zapłacą za chipy?

Okazuje się jednak, że obowiązek chipowania psów najprawdopodobniej nie będzie w pełni finansowany, co potwierdził Henryk Kowalczyk w rozmowie z dziennikarzem Radia Puls. Minister nie udzielił informacji na temat tego, ile wyniesie kwota konieczna do uiszczenia opłaty przez właściciela za wszczepienie chipa, ale zapewnił, że takowa się pojawi.

PiS przyzna prawo odbierania zwierząt wyłącznie weterynarzom

PiS planuje wprowadzić również zakaz odbierania zwierząt przez organizacje inne niż państwowe inspekcje weterynaryjne.

– Wiem, że takie odebranie zwierząt wiąże się potem z narzuceniem opłat, np. kilkudziesięciu tysięcy złotych, co nie ma nic porównywalnego z wartością tych zwierząt. Skończymy z tym, tylko i wyłącznie weterynaria będzie miała takie uprawnienia – zapewnił minister Kowalczyk.

Czemu służy wszczepienie chipa?

Wbrew pozorom obowiązek wprowadzania chipów, który ma zostać narzucony przez rząd poza niekoniecznie zadawalającym aspektem konieczności uiszczenia opłaty, może przynieść pozytywne rezultaty, np. łatwiej będzie znaleźć zachipowane zwierzę, które uciekło z obejścia.

– Czip to będzie numer, który zidentyfikuje każde zwierzę. Można sobie wyobrazić, że to jak PESEL. Docelowo obowiązkiem będzie objęty każdy pies. Zastanawiamy się jak rozłożyć to w czasie, jak wspomóc finansowo właścicieli zwierząt przez rząd i samorząd. Ustawa będzie w I półroczu 2023 roku. mam nadzieję, że się porozumiemy. Czipy będą wszczepiać lekarze weterynarii np. przy szczepieniach – mówił wicepremier w rozmowie z Radiem Plus.

Dzięki podjęciu takich działań rząd może doprowadzić do zmniejszenia liczby psów przebywających w schroniskach i zapewnić lepszą przyszłość niechcianym czworonogom.

oprac. Justyna Czupryniak

źródło: dorzeczy.pl

PROW, czyli Program Rozwoju Obszarów Wiejskich, to kilkuletnia strategia, w ramach której rolnicy mogą otrzymać dofinansowania w różnych programach. Niestety, w planie na 2023 rok zabrakło kilku programów, które dotąd cieszyły się dużym zainteresowaniem. Nie będzie między innymi naboru na modernizację gospodarstw rolnych w obszarach A, B, C oraz D, a jedynie w obszarze E i F. Nie będzie też premii dla młodego rolnika i dotacji na restrukturyzację małych gospodarstw. 

Jakie nowe programy pojawiły się w PROW na 2023? 

W miejsce programów, które nie będą finansowane w 2023 roku, pojawiły się inne. Mają one odpowiadać na bieżące potrzeby rolników, stąd na przykład nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Pieniądze będą mogli dostać producenci trzody chlewnej. Otrzymają jednorazową pomoc ryczałtową w wysokości od 2400 do 70000 zł w zależności od wielkości stada. Nabór ruszy już w styczniu.

Więcej na ten temat przeczytasz tutaj: Będzie pomoc dla producentów świń! Jakie są stawki i warunki przyznania dotacji? 

Z kolei młodzi rolnicy, którzy liczyli na dofinansowanie z PROW, nie muszą załamywać rąk. Będą mogli składać wnioski o dotacje w ramach nowego Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023– 2027. 

Ile pieniędzy zostało w budżecie na PROW? 

Okazuje się, że budżet PROW na końcówkę 2022 i 2023 rok przedstawia się całkiem nieźle. Do wydania pozostało jeszcze 20 proc. funduszy. Cała pula, przeznaczona na ten program, wynosiła blisko 84 mld zł. Do 31 października 2022 wykorzystano 77 proc. tych pieniędzy, czyli 64 mld zł. Pozostało więc jeszcze ok. 19 mld zł. Nie jest jednak powiedziane, że całość tej sumy trafi do rolników w 2023 roku, bo na wydanie tych dotacji jest czas do 2025 r. 

Harmonogram PROW - programy i terminy naborów w 2022 i 2023 roku 

ROZWÓJ GOSPODARSTW 

• Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej 3 stycznia – 30 grudnia 2022 r. oraz 2 stycznia – 29 grudnia 2023 r. 
• Tworzenie grup producentów i organizacji producentów - 17 listopada – 30 grudnia 2022 r. 
• Inwestycje zapobiegające zniszczeniu potencjału produkcji rolnej - grudzień 2022 r. 
• Modernizacja gospodarstw rolnych – obszar e, tj. nawadnianie w gospodarstwie - styczeń 2023 r. 
• Modernizacja gospodarstw rolnych – obszar f, tj. zielona energia w gospodarstwie - styczeń 2023 r. 
• Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę - styczeń 2023 r. 
• Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych - luty 2023 r. i czerwiec 2023 r. 

ROZWÓJ TERYTORIALNY 

• Scalanie gruntów. Terminy uzależnione od SW, które ogłaszają kolejne nabory w 2022 r. 
• Gospodarka wodno-ściekowa. Terminy uzależnione od SW, które ogłaszają kolejne nabory w 2022 r. 
• Budowa lub modernizacja dróg lokalnych. Terminy uzależnione od SW, które ogłaszają kolejne nabory w 2022 r. 
• Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność. Terminy uzależnione od LGD, które ogłaszają nabory w 2022 r. i 2023 r. 
• Przygotowanie i realizacja działań w zakresie współpracy z lokalną grupą działania. Nabór ciągły. Wnioski o przyznanie pomocy na operacje polegające na realizacji albo przygotowaniu połączonym z realizacją projektu współpracy składa się do 31 grudnia 2022 r. 

TRANSFER WIEDZY I INNOWACJI 

• Wsparcie dla działań w zakresie kształcenia zawodowego i nabywania umiejętności. Przetargi będą ogłaszane w zależności od potrzeb i w miarę dostępnych środków. 
• Wsparcie dla projektów demonstracyjnych i działań informacyjnych. Przetargi będą ogłaszane w zależności od potrzeb i w miarę dostępnych środków. 
• Wsparcie dla szkolenia doradców. Przetargi będą ogłaszane w zależności od potrzeb i w miarę dostępnych środków. 

OCHRONA EKOSYSTEMÓW I EFEKTYWNE GOSPODAROWANIE ZASOBAMI NATURALNYMI 

• Wsparcie na zalesianie i tworzenie terenów zalesionych - premia pielęgnacyjna i premia zalesieniowa 15 marca – 15 maja 2023 r. Wniosek wraz z załącznikami może być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do dnia 9 czerwca 2023 r.
• Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne - premia pielęgnacyjna i premia zalesieniowa 15 marca – 15 maja 2023 r. Wniosek wraz z załącznikami może być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do dnia 9 czerwca 2023 r.  
• Rolnictwo ekologiczne - premia pielęgnacyjna i premia zalesieniowa 15 marca – 15 maja 2023 r. Wniosek wraz z załącznikami może być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do dnia 9 czerwca 2023 r.
• Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) - 2023 r., stosowane będzie zmniejszenie płatności w wysokości 1% należnej kwoty płatności. 
• Zarządzanie zasobami wodnymi. Terminy uzależnione od SW, które ogłaszają nabory w 2022 r. i 2023 r. 

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM 

• Dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt 1–30 grudnia 2022 r., maj 2023 r., listopad 2023 r. 

Zuzanna Ćwiklińska

źródło: ARiMR

fot. envato elements

Wskaźnik WIBOR w 2022 roku był na ustach wszystkich, a to za sprawą jego rekordowej wysokości, która przełożyła się na wysokie koszty złotówkowych kredytów hipotecznych. Okazuje się jednak, że możliwe jest, iż najgorsze polscy kredytobiorcy mają już za sobą. Po szczytowym punkcie, który został osiągnięty w październiku, WIBOR wreszcie zaczął spadać! To dobra wiadomość dla kredytobiorców, bowiem jeszcze dwa miesiące temu wskaźnik utrzymywał się na poziomie 7,34 proc., skutkując wzrostem rat. 

Ile wynosi wskaźnik WIBOR pod koniec 2022 roku? 

Grudzień przyniósł zauważalne obniżki wskaźnika WIBOR. Rekordowo niski w ostatnich miesiącach poziom 7,14 proc. odnotowano 12 grudnia. Kolejny odczyt z 21 grudnia pokazał niewielki wzrost – 7,19 proc. 

Zdaniem ekspertów, nie jest przesądzone, że tendencja spadkowa utrzyma się w przypadku wskaźnika WIBOR. Jednak część kredytobiorców, których zobowiązania wobec banków są aktualizowane właśnie w grudniu, z pewnością ucieszy się z tego, że ich raty nie wzrosną aż tak bardzo. 

Kto może liczyć na niższe raty kredytu? 

Banki korzystają z dwóch stawek WIBOR do obliczania oprocentowania kredytów hipotecznych. Są to tak zwane wskaźniki WIBOR 3M i WIBOR 6M. W zależności od tego, na który bank się decyduje, oprocentowanie jest aktualizowane co 3 lub co 6 miesięcy. 

Ekonomiści uważają, że jeśli utrzyma się tendencja spadkowa wskaźnika WIBOR lub przynajmniej pozostanie on na tym samym poziomie, najbardziej odczują to osoby, których oprocentowanie zostało zaktualizowane w listopadzie 2022. Był to bowiem najgorszy moment, w którym wskaźnik był rekordowo wysoki. 

Na niższe raty mogą liczyć także te osoby, które dopiero teraz zdecydują się wziąć kredyt. Będzie on tańszy niż jeszcze miesiąc-dwa temu. 

Co oznacza likwidacja WIBOR? 

Jednym z elementów tarczy kredytowej, którą zaproponował rząd, by ulżyć polskim kredytobiorcom, jest zastąpienie wskaźnika WIBOR innym wskaźnikiem referencyjnym. Padło na WIRON, który będzie podstawą oprocentowania kredytów już od stycznia 2023. Jednak dla osób, które już mają kredyty, ta zmiana póki co niczego nie oznacza. W tym przypadku stosuje się zasada, że prawo nie działa wstecz i zobowiązanie wobec banku musi być spłacone według reguł, które obowiązywały w momencie jego zaciągania. Na razie nie pojawiły się plany przestawienia wszystkich kredytów na wskaźnik WIRON. 

Zastąpienie wskaźnika WIBOR wskaźnikiem WIRON będzie jednak prawdopodobnie korzystne dla osób, które dopiero zaciągną kredyty. W tej chwili jest on bowiem niższy: około połowy grudnia utrzymuje się mniej więcej na poziomie 6,5 proc.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Ile osób obdarujemy na święta?

Podobnie jak w zeszłym roku, najczęściej prezenty otrzyma od 4 do 5 osób (31% ankietowanych), 6-7 osób (w br. – 22%, w ub.r. – 20%), 2-3 (w 2022 roku – 17%, w 2021 roku – 19%), więcej niż 10 (obecnie – 13%, rok temu – 15%).

Podarunek dla 1 osoby sprezentuje 2% ankietowanych.

– Patrząc na odpowiedzi respondentów, widać nieznaczne zmniejszenie liczby obdarowywanych osób. Może być to związane z zachowaniami dostosowawczymi do sytuacji ekonomicznej. Ceny rosną, więc możemy sobie pozwolić na mniej i dlatego musimy wybrać, komu damy prezenty w tym roku – mówi dr Jolanta Tkaczyk, ekspertka ds. zachowań konsumenckich, szefowa Katedry Marketingu Akademii Leona Koźmińskiego.

Tańsze prezenty pod choinkę

Ile Polacy wydadzą na podarunki? Najczęściej padała kwota od 51 do 100 zł – 47% uczestników badania (rok temu – 43% respondentów). Od 101 do 200 zł – 27% ankietowanych (w 2022 roku – 26%), do 50 zł – 12% (17%), 201-300 zł – 6% (6%). W tym roku i poprzednim 301-400 zł oraz 401-500 zł wskazało po 1% ankietowanych. Więcej niż 500 zł – 1% (rok temu 2%).

– Z racji rosnących cen, coraz trudniej jest kupić prezent poniżej 50 zł, dlatego najbardziej przybyło deklaracji dot. 50-100 zł. Jest to przedział, w którym najczęściej kupujmy upominki. Przy ilości podarunków, które konsumenci planują kupić, oznacza to, że w sumie wydadzą średnio ok. 500 zł na wszystkie prezenty. Wyniki te nie są zaskoczeniem, gdyż dla wielu Polaków będą to najdroższe święta od lat. I jest to często maksymalna kwota, jaką są w stanie przeznaczyć na obdarowanie bliskich – wyjaśnia ekspert, dr Krzysztof Łuczak. 

Co kupujemy na święta?

Kategorie zakupowe najczęściej wybierane przez Polaków:

• kosmetyki – 64% (rok temu – 52%),
• zabawki – 57% (64%),
• słodycze – 45% (51%),
• ubrania – 40% (40%),
• perfumy – 29% (31%),
• artykuły domowe – 17% (22%),
• biżuteria – 16% (20%),
• alkohole – 15% (18%),
• elektronika – 14% (18%),
• akcesoria sportowe oraz artykuły samochodowe – po 3% (5% i 6%).

– Wzrost popularności kosmetyków względem innych kategorii może świadczyć o tym, że Polacy zaczęli zaciskać pasa. Rzadziej kupują np. perfumy, które z reguły bywają droższe. Z kolei spadek udziału zabawek rdr. może świadczyć o tym, że w tym roku prezentami dla dzieci częściej będą na przykład ubrania – stwierdza dr Krzysztof Łuczak.

Święta w dobie kryzysu

Czeka nas skromna Gwiazdka 2022. Na czym Polacy muszą oszczędzać?

Inflacja w listopadzie

Główny Urząd Statystyczny poinformował, że ceny towarów i usług konsumpcyjnych w listopadzie 2022 r. wzrosły rdr o 17,5 proc., a w porównaniu z poprzednim miesiącem o 0,7 proc. Według danych GUS ceny żywności i napojów bezalkoholowych w listopadzie 2022 r. wzrosły rdr o 22,3 proc. Nic dziwnego, że konsumenci zamierzają obdarować od 4 do 5 osób, wydając na jeden gwiazdkowy prezent od 50 do 100 zł. Przeciętny Polak chce przeznaczyć na ten cel w sumie ok. 500 zł. Eksperci dostrzegają w tych statystykach oznaki ubożenia społeczeństwa.

Online czy stacjonarnie? Gdzie udajemy się po prezenty?

Sklepy internetowe święcą triumfy. Okazuje się, że zamawianie prezentów za pośrednictwem Internetu robi prawdziwą furorę. Ankietowani w tym roku wskazują na kupowanie hybrydowe, po części online i offline – 52% (rok temu – 45%). Na drugim miejscu są sklepy internetowe – 24% (poprzednio – 17%), a na trzecim – placówki stacjonarne – 20% (wcześniej – 33%).

Coraz więcej osób korzysta z zakupów online, bo są wygodne, nie trzeba stać w kolejach, poza tym w sieci można szybko porównać ceny, mamy do wyboru więcej produktów i najczęściej są one tańsze.  

– Handel nieuchronnie zmierza w kierunku online, bo jest tańszy niż prowadzenie sklepów stacjonarnych, szczególnie w dobie wysokich kosztów energii. Pozwala też na personalizację oferty dla klienta. Nie oznacza to, że tradycyjna sprzedaż zniknie. Polacy lubią chodzić na zakupy. Dla niektórych to forma spędzania wolnego czasu. Niemniej w okresie przedświątecznym kupowanie prezentów online staje się dla wielu osób wygodniejsze i szybsze. Konsumenci będą coraz częściej wybierali e-sklepy w przypadku produktów, których nie muszą oglądać przed transakcją. Z kolei placówki fizyczne będą najwygodniejsze w momencie robienia impulsowych zakupów, na ostatnią chwilę, a także w sytuacjach planowanych, ale wymagających sprawdzenia towaru w świecie rzeczywistym – analizuje dr Jolanta Tkaczyk.

Oprac. Angelika Drygas

Źródło: Monday News

fot. envato elements

– Podwyższenie progów dochodowych, jak i wysokości dotacji wynika m.in. z rosnących cen usług i produktów. Jesteśmy też przekonani, że będzie to dodatkowy impuls, który jeszcze bardziej przyspieszy "Czyste Powietrze" – powiedziała w rozmowie z PAP Anna Moskwa, minister klimatu i środowiska. 

Celem programu „Czyste Powietrze” jest wymiana pieców, tzw. kopciuchów na urządzenia ekologiczne, aby ograniczyć emisję niebezpiecznych związków do atmosfery, które są przyczyną smogu. Oprócz tych dotacji, można postarać się o wsparcie na termomodernizację domów jednorodzinnych.

"Czyste Powietrze" 2023. Jakie zmiany proponuje rząd?

Najważniejsze nowinki w "Czystym Powietrzu" 2023 roku to wzrost progów, w przypadku najwyższego wsparcia:

•  z 900 do 1090 zł w przypadku gospodarstw wieloosobowych,
• z 1260 do 1526 zł w przypadku gospodarstw jednoosobowych.
• wysokość maksymalnej dotacji wzrośnie z 79 do 135 tys. zł.

Co ciekawe, jeszcze przed startem remontu będzie można dostać 50 proc. dotacji; środki trafią prosto do wykonawców prac. Pierwsza transza 14 dni po podpisaniu umowy, pozostała część do 30 dni po zakończeniu remontu.

"Czyste Powietrze" 2023 – ważna aktualizacja

Przy podwyższonym dofinansowaniu próg dochodowy wzrośnie z 1564 do 1894 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym i z 2189 do 2651 zł w gospodarstwie jednoosobowym. Maksymalna dotacja wzrośnie w tej sytuacji z 47 do 99 tys. zł. Aktualizacja programu „Czyste powietrze” przewiduje obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego budynku.

"Czyste Powietrze" – co jeszcze?

Istotnym novum jest także możliwość rozszerzenia wniosku o termomodernizację domu, jeśli wcześniej wniosek dotyczył tylko wymiany pieca. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby złożyć wniosek na termomodernizację i dodatkowo otrzymać do 70 tys. zł.

– Jeżeli wykonamy tzw. głęboką termomodernizację, czyli docieplimy dom, wymienimy stolarkę drzwiową i okienną, docieplimy dach i stropodach, a także wymienimy źródło ciepło, to będziemy mogli zaoszczędzić nawet 70 proc. zużywanej energii” –powiedział wiceszef NFOŚiGW Paweł Mirowski, pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów ds. programu „Czyste Powietrze”. Udział w programie ma być swoistą lokatą.

Kolejne zmiany w programie "Czyste Powietrze"

Nowością jest również modyfikacja ścieżki bankowej programu. Kredyt bankowy z dotacją na częściową spłatę zobowiązania będzie można otrzymać na inwestycje rozpoczęte do 6 miesięcy przed złożeniem wniosku w banku.

Jest wsparcie!

Już można dostać wyższe dotacje na termomodernizację. Jakie są nowe stawki?

"Czyste powietrze" – cele programu

Przede wszystkim:

• poprawa jakości powietrza,
• zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych poprzez wymianę źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej budynków mieszkalnych jednorodzinnych.

Dla kogo program "Czyste Powietrze"?

Program "Czyste Powietrze" przeznaczony jest właścicieli lub współwłaścicieli jednorodzinnych budynków mieszkalnych, lub wydzielonych w budynkach jednorodzinnych lokali mieszkalnych z wyodrębnioną księgą wieczystą.

Wszystkie wprowadzone zmiany mają zachęcić obywateli do przejścia na ekologiczne źródła ciepła, do zwiększenia efektywności energetycznej i docieplenia budynków.

oprac. Angelika Drygas

fot. envato elements

Źródło: czystepowietrze.gv.pl

UCE Research oraz grupa BLIX przeprowadziły przedświąteczne badanie postaw konsumenckich. Wynika z niego, że w 2022 roku aż 81 proc. ankietowanych zamierza ograniczyć wydatki na świąteczne zakupy. To ogromny wzrost w porównaniu z ubiegłym rokiem, kiedy oszczędności deklarowało 45 proc. respondentów. Dużą różnicę można zaobserwować także w przypadku osób, które nie planują redukować bożonarodzeniowych wydatków: w tym roku jest to 11 proc., w ubiegłym - 40 proc. 

Zdaniem ekspertów, za decyzją Polaków o mniejszych zakupach na tegoroczne Boże Narodzenie stoją różne motywacje. 

- Wzrost cen jest oczywiście głównym motorem chęci zaoszczędzenia. Jednak zgodziłbym się również z tezą, że nie tyle chcemy oszczędzać, co nie wydawać za dużo na święta lub postarać się w ramach zeszłorocznego budżetu kupić jak najwięcej produktów – mówi Marcin Lenkiewicz, współautor badania z Grupy BLIX. 

Czy faktycznie Polacy będą oszczędzać na świętach? 

Trudna sytuacja gospodarcza w Polsce utrzymuje się już od dłuższego czasu. Dlatego, jak sądzą niektórzy eksperci, przedświąteczne deklaracje o planowaniu niższych wydatków nie są niczym dziwnym, a tylko naturalną konsekwencją drożyzny, mnniejszych promocji i obniżonej zasobności portfeli Polaków. 

- Uważam, że są to tylko deklaracje i faktycznie respondenci wydadzą więcej pieniędzy niż rok temu, a oszczędzą mniej. Dane są w tym aspekcie jednoznaczne. W III kwartele br. konsumpcja prywatna wzrosła nominalnie o 17% rok do roku, a stopa oszczędzania spadła prawie do zera. W czasach wysokiej inflacji konsumenci wcale nie zaczynają oszczędzać i tak samo będzie w tym przypadku. Deklarację redukcji wydatków należy zatem rozumieć jako wyrażanie troski o swój portfel w obliczu utraty wartości pieniądza – twierdzi Marcin Luziński, ekonomista z Santander Bank. 

Święta za 500 zł na głowę? Tak robi 6 proc. z nas 

Badanie postaw konsumenckich wykazało także, jakie kwoty planujemy przeznaczyć na osobę podczas planowania świątecznych wydatków. Jak się okazuje, większość ankietowanych, bo aż 28 proc., zamierza urządzić Boże Narodzenie za 101-200 zł “na głowę”. Nieco więcej, bo 201-300 zł, planuje wydać 17 proc. respondentów, przedział 301-400 zł wskazało 10 proc., a 401-500 zł to budżet 7 proc. 16 proc. Polaków przygotuje się do Gwiazdki za mniej niż 100 zł na osobę. Z kolei na drugim biegunie znalazło się 6 proc. ankietowanych, którzy szykują święta za więcej niż 500 zł na domownika. 

- Te dane pokazują, że inflacja uszczupla portfele Polaków i dotyczy to wszystkich. Zubożenie najbardziej widoczne jest w grupach z niższymi i ze średnimi dochodami, ale także i tam, gdzie dochody są powyżej przeciętnej. We wcześniejszych latach, przy niskiej inflacji, można było sobie pozwolić na więcej. Dzisiaj, za ten sam koszyk dóbr, który ktoś kupował rok temu, musi zapłacić znacznie więcej - komentuje Monika Kurtek, główna ekonomistka Banku Pocztowego. 

Jak Polacy zamierzają oszczędzać w te święta? 

Zdaniem Moniki Kurtek, by nie nadwyrężyć za mocno swojego portfela, przed tegorocznymi świętami Polacy zrezygnują z niektórych produktów lub wybiorą ich tańsze zamienniki. Część kupi to co zwykle, ale w mniejszej ilości. 

89 proc. Polaków zamierza robić świąteczne zakupy na promocjach. Jak podkreślają ekonomiści, to niekoniecznie przełoży się na duże oszczędności, ponieważ przez inflację promocje są mniejsze i obejmują mniej produktów. Innym sposobem na wydanie mniejszej sumy pieniędzy jest wcześniejsze przygotowanie konkretnej listy zakupów i trzymanie się jej w sklepie – takie działanie planuje 94 proc. ankietowanych konsumentów. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Dopłaty do roślin miododajnych będą przyznawane w ramach ekoschematów, liczone w stosunku do zajętej przez nie powierzchni gruntów ornych. Zadaniem rolnika jest utworzenie obszaru z roślinami miododajnymi przez wysiew mieszanki składającej się z co najmniej dwóch gatunków z listy. Do 31 sierpnia danego roku na tym obszarze nie można prowadzić produkcji rolnej, w tym wypasu i koszenia, ani stosować środków ochrony roślin w żadnym okresie. 

Lista roślin, które należy wysiać na wybranym obszarze, obejmuje między innymi następujące gatunki: 

• facelia błękitna; 
• gorczyca jasna; 
• gryka zwyczajna; 
• komonica zwyczajna; 
• koniczyny z wyłączeniem koniczyny odstającej; 
• lucerny; 
• nostrzyk biały; 
• rzodkiew oleista; 
• słonecznik zwyczajny; 
• sparceta piaskowa; 
• sparceta siewna; 
• wyka kosmata. 

Jak wysokie dopłaty można dostać na rośliny miododajne? 

Dopłaty do roślin miododajnych, wypłacane w ramach ekoschematów, szacowane są na poziomie 1198 zł/ha. Wsparcie dotyczyć będzie około 3000 hektarów. 

Na co rolnik powinien zwrócić uwagę przed siewem roślin miododajnych? 

Perspektywa uzyskania wysokich dopłat do hektara upraw roślin miododajnych jest niezwykle zachęcająca. Rolnicy powinni jednak dobrze rozważyć taką decyzję. Warto zacząć od zaznajomienia się z biologią interesujących nas gatunków, ponieważ niektóre z roślin mogą już po likwidacji uprawy powracać jako uciążliwe chwasty. Z tego powodu należy przemyśleć zarówno dobór gatunków, jak i obszar ich wysiania, zwłaszcza jeśli nie planujemy długoterminowej uprawy roślin miododajnych. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Dobiegający końca rok 2022 przyniósł dużą nowelizację prawa budowlanego. Jedną z najbardziej wyczekiwanych zmian było częściowe zniesienie konieczności uzyskania pozwolenia na budowę domu. Zwolnione zostały z niego maksymalnie dwukondygnacyjne domy do 70 mkw, budowane na własny użytek. Wystarczy zgłosić budowę wraz z projektem w starostwie powiatowym, na terenie którego znajduje się działka. Kolejna nowelizacja, która ma wejść w życie z początkiem 2023 roku, ma przynieść dalsze rozluźnienia przepisów, dotyczących pozwoleń na budowę. 

Jakie zmiany ma przynieść nowelizacja prawa budowlanego w 2023 r.? 

Planowana nowelizacja prawa budowlanego ma między innymi skrócić drogę urzędową, którą musi przebyć każdy, kto chce wybudować dom, a zarazem przyspieszyć proces budowlany. Wśród zapisów znalazł się także ten o zniesieniu konieczności uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku wszystkich domów jednorodzinnych, pod warunkiem, że mają one maksymalnie dwie kondygnacje. Zwolnione z tej konieczności miałyby także być niektóre budynki przydomowe, między innymi tarasy do 35 mkw, ganki czy krużganki. Do domu będzie można zatem dobudować ok. 175 mkw bez nadzoru. Ta perspektywa przeraża ekspertów, którzy boją się eskalacji zjawiska tak zwanej samowolki budowlanej. 

Czy zniknie również pozwolenie na użytkowanie budynku? 

Wśród planowanych zmian znalazł się także zapis o likwidacji obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Wystarczające będzie oświadczenie kierownika budowy, który potwierdzi, że proces budowlany został zakończony. Właściciel lub inwestor nie będzie musiał czekać na decyzję organu nadzoru budowlanego. 

Jakie narzędzia ułatwią inwestorom proces budowlany? 

W ramach ułatwiania przyszłym właścicielom nieruchomości rozpoczynania i prowadzenia procesu budowy, nowe przepisy zakładają także coraz większą cyfryzację. Powstaną platformy, skupiające w jednym miejscu informacje i dające możliwość bieżącej weryfikacji tego, co dzieje się z projektem lub na budowie. 

Powstaną między innymi Baza Projektów Budowlanych oraz System Obsługi Postępowań Administracyjnych w Budownictwie (SOPAB). Pierwsza z tych platform ma ułatwić organom administracji i nadzoru budowlanego dostęp do projektów budowlanych sporządzonych w postaci elektronicznej, a inwestorów zwolnić z konieczności dostarczania papierowych dokumentów. Z kolei SOPAB będzie dużym ułatwieniem szczególnie dla urzędników: zgromadzi dane o wszelkich rejestrach, ewidencjach, danych przestrzennych wykorzystywanych przy decyzjach w procesie budowlanym. 

GUNB podkreśla, że cyfryzacja procesów budowlanych to przede wszystkim ogromna oszczędność: głównie pieniędzy, ale także czasu. Do tej pory tylko 2-5 proc. wniosków w tym procesie było obsługiwanych elektronicznie, generując ogromne koszty. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

OFE to Otwarty Fundusz Emerytalny, do którego osoby pracujące dobrowolnie odprowadzają składki. Trafia tam 2,92 proc. pensji danej osoby. Pieniądze te są następnie wypłacane w formie emerytury – 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego fundusze zgromadzone w OFE są co miesiąc przenoszone sukcesywnie do subkonta w ZUS. Co więcej, tym, co wyróżnia OFE, jest fakt, że pieniądze na subkoncie podlegają dziedziczeniu. Zatem po śmierci danej osoby spadkobiercy mogą się o nie upomnieć. 

Kto może dziedziczyć pieniądze z OFE? 

Do podjęcia pieniędzy, zgromadzonych przez zmarłego w OFE, upoważniony będzie spadkobierca. Może to być współmałżonek lub inna osoba dziedzicząca, w tym również niespokrewniona, a wyznaczona przez zmarłego. Sęk tkwi w tym, że to właśnie spadkobierca musi sam zgłosić się do ZUS, by uzyskać dostęp do składek OFE po spadkodawcy. 

Jak pobrać pieniądze z OFE po bliskim zmarłym? 

Samo poinformowanie ZUS o śmierci danej osoby nie wystarczy, by uzyskać uprawnienia do zgromadzonych przez nią funduszy w OFE. ZUS nie wykona bowiem wypłaty z urzędu, a jeśli spadkobierca nie podejmie odpowiednich kroków, pieniądze będą po prostu zalegały na koncie. 

By pobrać pieniądze z OFE po bliskim zmarłym, musimy najpierw udać się do ZUS, by upewnić się, że dana osoba faktycznie posiadała subkonto z funduszami. Następnie konieczne będzie złożenie odpowiedniego wniosku, popartego następującymi dokumentami: 

• skróconym odpisem aktu zgonu ubezpieczonego; 
• oryginałem lub kopią dokumentu, który potwierdzi prawo do dziedziczenia np. prawomocne postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia. 

Jakie podatki od odziedziczonych składek OFE trzeba zapłacić? 

Nie ma określonego terminu, w którym spadkobierca musi złożyć wniosek, by otrzymać dostęp do składek OFE bliskiego zmarłego. ZUS wypłaci je w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia dokumentów. Jednak osoba, która pobiera fundusze z OFE po zmarłym, może się zdziwić, gdyż będzie musiała zapłacić podatek za tę czynność. Dzieje się tak dlatego, że pieniądze te podlegają 19-procentowemu zryczałtowanemu podatkowi od osób fizycznych. Podbieranie środków OFE zgromadzonych przez zmarłego nie jest za to objęte podatkiem od spadków i darowizn, zatem podatek od osób fizycznych będzie jedynym, który przyjdzie zapłacić spadkobiercy. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

W związku z tym, że PiS zapowiedział, iż czternaste emerytury prawdopodobnie zyskają w przyszłości status świadczeń stałych, wypłacanych rokrocznie, świadczeniobiorcy natychmiast zainteresowali się tym, czy pojawią się kolejne dodatkowe emerytury. W obecnej kryzysowej sytuacji gospodarczej każda dodatkowa kwota pieniędzy jest bowiem na wagę złota. 

Póki co rząd nie złożył wiążącej deklaracji co do wypłaty “piętnastki” w 2023 roku. Jednak prezydent Andrzej Duda podczas swoich wystąpień podkreślał, że takie świadczenie może się pojawić, jeśli będzie ono potrzebne polskim emerytom. 

Co Polacy sądzą o dodatkowych emeryturach? 

Okazuje się, że Polacy nie są aż tak dużymi zwolennikami 15. emerytury, jak mogłoby się wydawać. Z sondażu, przeprowadzonego na zlecenie Super Expressu, wynika, że na pytanie, czy w 2023 roku powinna zostać wypłacona “piętnastka”, 52 proc. ankietowanych odpowiedziało przecząco. Za było 48 proc. 

Profesor Henryk Domański, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego, został przez “Super Express” poproszony o skomentowanie tego wyniku ankiety. Jego zdaniem, Polacy uważają, że państwa nie stać na wypłatę dodatkowego świadczenia. 

- Prawdopodobnie Polacy uważają, że w sytuacji rosnącej inflacji i problemów energetycznych oraz związanego z tym deficytu budżetowego państwa polskiego nie stać na wydatki w postaci 15. emerytury - mówił dziennikowi prof. Domański. 

Kto jest za a kto przeciw “piętnastce”? 

Zdaniem Henryka Domańskiego, rzeczywiste sądy Polaków mogą być nieco inne, niż wykazała to ankieta, w zależności od ich poglądów politycznych. W przypadku zwolenników partii lewicowych oraz PO czy patrii Szymona Hołowni, odsetek osób przeciwnych wypłacie 15. emerytury może przekraczać owe 52 proc. Z kolei wyborcy Prawa i Sprawiedliwości w większości popierają ten pomysł. 

Jakie emerytury otrzymają Polacy w 2023 roku? 

Po nowym roku czeka nas rekordowa waloryzacja emerytur. Wyniesie ona co najmniej 13,8 proc. Od marca 2023 najniższa emerytura będzie zatem wynosiła 1588,44 zł brutto. W takiej wysokości wypłacona zostanie także “trzynastka”, która trafi na konta świadczeniobiorców w kwietniu. Na rękę będzie to 1445,48 zł. Prawdopodobnie czternasta emerytura, wypłacana w sierpniu i wrześniu, również sięgnie tej kwoty i trafi do emerytów, których świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto. 

Niewykluczone jednak, że w związku z rosnącą z miesiąca na miesiąc inflacją planowana waloryzacja będzie wyższa niż 13,8 proc. - mówi się nawet o 15 proc. Póki co nie padły jednak ostateczne deklaracje w tej sprawie ze strony rządu. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Atrakcyjne zmiany, Program TERMO

Nowe rozwiązania wchodzą w skład Programu Termo, np. premia termomodernizacyjna czy premia MZG (mieszkaniowego zasobu gminy), która ma wspomóc naprawę stanu technicznego mieszkaniowego zasobu gmin.

Jaka jest wysokość wsparcia?

Wysokość premii termomodernizacyjnej wynosi:

• 26 proc. kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego,
• 31 proc. łącznych kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego wraz z przedsięwzięciem OZE polegającym na zakupie, montażu, budowie albo modernizacji instalacji odnawialnego źródła energii (koszty instalacji OZE muszą stanowić przynajmniej 10 proc. łącznych kosztów termomodernizacji i instalacji OZE),
• dodatkowe wsparcie w wysokości 50 proc. kosztów wzmocnienia budynku wielkopłytowego – przy realizacji termomodernizacji budynków z tzw. „wielkiej płyty” wraz z ich wzmocnieniem.

Zatem wysokość premii termomodernizacyjnej wzrasta z 16 do 26 proc. kosztów inwestycji.

Termomodernizacja budynków

Remont domu to obniżenie kosztów ogrzewania nawet o 60%. Co wymienić?

Kto jest adresatem programu?

Mogą się o nią starać m.in.:

• jednostki samorządu terytorialnego,
• osoby prawne (m.in. spółdzielnie mieszkaniowe i spółki prawa handlowego),
• wspólnoty mieszkaniowe,
• towarzystwa budownictwa społecznego (TBS),
• społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM),
• spółdzielnie mieszkaniowe,
• spółki prawa handlowego,
• osoby fizyczne – w tym właściciele domów jednorodzinnych.

Jeżeli termomodernizacja będzie połączona z inwestycją w odnawialne źródła energii (OZE), premia wyniesie łącznie 31 proc. kosztów przedsięwzięcia.

Premia remontowa

Wysokość premii remontowej wynosi 25 proc. kosztów przedsięwzięcia remontowego (wzrasta z 15 proc.). Może z niej skorzystać ta sama grupa inwestorów, co w przypadku premii termomodernizacyjnej, z wyjątkiem właścicieli domów jednorodzinnych.

O dofinansowanie mogą się ubiegać właściciele lub zarządcy budynków wielorodzinnych, których użytkowanie rozpoczęto:

• co najmniej 40 lat przed dniem złożenia wniosku o premię remontową,
• co najmniej 20 lat przed dniem złożenia wniosku o premię remontową do banku kredytującego. Budynek ten należy do społecznej inicjatywy mieszkaniowej lub towarzystwa budownictwa społecznego; budynek ten został wybudowany przy wykorzystaniu kredytu udzielonego przez BGK na podstawie wniosków o kredyt złożonych do dnia 30 września 2009 r. lub przy wykorzystaniu finansowania zwrotnego w rozumieniu ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa.

Gdzie złożyć wniosek o przyznanie premii?

Wniosek o przyznanie premii termomodernizacyjnej lub remontowej inwestor składa w banku kredytującym, który współpracuje z BGK. Lista banków kredytujących jest dostępna na stronie internetowej BGK.

Nowe rozwiązanie – premia MZG

Gminy i spółki gminne mogą wnioskować o premię MZG. Wsparcie to dotyczy budynków, w których wszystkie lokale mieszkalne należą do gminy, która dodatkowo przyjęła uchwałę antysmogową. Wysokość premii MZG wynosi 50 proc. kosztów przedsięwzięcia. Może wzrosnąć do 60 proc., jeżeli budynek jest wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, a także gdy inwestycja stanowi przedsięwzięcie rewitalizacyjne opisane w gminnym programie rewitalizacji. Wnioski należy składać bezpośrednio do Banku Gospodarstwa Krajowego. Premię MZG można otrzymać niezależnie od tego, czy inwestycja jest finansowana z kredytu, czy ze środków własnych.

Angelika Drygas

fot. envato elements

Źródło: Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK)

Kancelaria premiera zapowiedziała, że odbiorcy paliw gazowych, którzy obecnie korzystają z ochrony taryfowej, czyli: 

• gospodarstwa domowe; 
• wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe oraz inne podmioty, które produkują ciepło lokalnie dla gospodarstw domowych w spółdzielniach; 
• podmioty, które świadczą kluczowe usługi dla społeczeństwa, czyli m.in. jednostki opieki zdrowotnej, pomocy społecznej, podmioty systemu oświaty i szkolnictwa wyższego, żłobki, kościoły czy organizacje pozarządowe. 

Wszyscy wymienieni objęci zostaną nową tarczą energetyczną od 2023 roku. Zakłada ona między innymi ustalenie maksymalnej ceny za paliwa gazowe na poziomie ok. 200 zł/MWh, zamrożenie wysokości stawek opłat dystrybucyjnych czy refundację poniesionych kosztów VAT w przypadku najbardziej wrażliwych odbiorców. 

Zamrożenie taryf będzie obowiązywało wszystkich, bez względu na poziom dochodów. 

Czy rachunki za prąd też obejmie tarcza energetyczna? 

Również w przypadku rachunków za prąd przewidziane są pewne ulgi dla Polaków, które mają złagodzić podwyżki. Odbiorcy, którzy nie przekroczą 2000 kWh zużycia energii elektrycznej zapłacą za nią według stawek z 2022 roku - podwyżki będą dotyczyły tylko stawki VAT. 

Powyżej zużycia na poziomie 2000 kWh rząd zakłada, że odbiorcy zapłacą więcej, jednak ustalona została cena maksymalna: 0,693 zł/kWh, plus dystrybucja oraz podatek VAT. 

Tarcza chroni ale rachunki i tak idą w górę 

Jak się okazuje, rządowa tarcza nie przyniesie tak spektakularych efektów, jakich można byłoby oczekiwać. W związku ze zwiększeniem stawki VAT oraz opłaty dystrybucyjnej za prąd, w górę pójdą rachunki właściwie we wszystkich gospodarstwach domowych. Dla przykładu, serwis GLOBENERGIA policzył, że gospodarstwo domowe, które zużywa 3 tys. kilowatogodzin rocznie, w 2023 roku zapłaci łącznie 2983 zł za energię elektryczną. Miesięcznie to 249 zł. W 2022 roku miesięczny rachunek dla takiego gospodarstwa wynosił średnio ok. 181 zł, a roczny sięgał 2168 zł. 

Co się bardziej opłaca: pompa ciepła czy piec gazowy? 

Serwis GLOBENERGIA przygotował także wyliczenia, porównujące koszt ogrzania domu piecem gazowym oraz pompą ciepła. Przyjęto średnią cenę gazu ziemnego na poziomie 30 groszy za kWh oraz średnią cenę prądu przy zużyciu poniżej 2000 kWh na poziomie 0,85 zł, a powyżej 2000 kWh na poziomie 1,20 zł za kWh. Obliczeń dokonano dla domu o powierzchni 150 m2, wykonanego w standardzie WT 2008. Dla takich założeń wyniki okazały się następujące: 

• kocioł gazowy kondensacyjny, grzejniki 55 st. C: 8 007 zł rocznie 
• pompa ciepła typu powietrze/woda, ogrzewanie podłogowe 35 st. C: 6 023 zł rocznie 
• pompa ciepła typu powietrze/woda, grzejniki 55 st. C: 7 907 zł rocznie. 

Zatem przy założeniu, że w przyszłym roku utrzyma się stawka VAT na poziomie 23 proc. a opłaty dystrybucyjne dla energii elektrycznej wzrosną o ok. 20 proc., w 2023 roku najbardziej opłacalna będzie pompa ciepła typu powietrze/woda, jednak przy założeniu, że pracuje ona z ogrzewaniem podłogowym, ustawionym na 35 stopni Celsjusza.

dane: GLOBENERGIA

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Zamrożenie cen gazu

Nienaruszalność kwot gazu dotyczy wszystkich gospodarstw domowych. Tutaj nie będzie obowiązywał żaden próg dochodowy. Niższa taryfa gazu należy się każdemu od nowego roku. Projekt ustawy przewiduje, że przez cały rok 2023, gaz będzie kosztował maksymalnie 200,17 zł netto/MWh. Zamrożona zostanie też wysokość stawek opłat dystrybucyjnych.

Cena ta tyczy się odbiorców indywidualnych. Taryfa gazowa w 2023 roku zostanie zamrożona na poziomie z roku 2022.

– Gwarantujemy cenę dla paliw gazowych na poziomie nieco ponad 200 zł za MWh. Mrozimy również wysokość stawek dystrybucyjnych, aby zachować je na poziomie z tego roku – powiedział premier Mateusz Morawiecki w wystąpieniu opublikowanym w mediach społecznościowych 25 listopada.

Dodatek gazowy na rok 2023 w ramach tzw. ustawy gazowej

W ustawie przewidziano również dodatek gazowy. Nowa dopłata do ogrzewania jest odpowiedzią rządu na trudną sytuację energetyczną. Jakie warunki trzeba spełnić, żeby dostać dodatek gazowy?

Dodatek gazowy 2023 – dla kogo?

Ustawa nie obejmie wszystkich obywateli. Warunkiem branym pod uwagę będzie próg dochodowy. Dodatek gazowy przysługuje najuboższym, dostaną go gospodarstwa domowe o najniższych dochodach, z dochodem miesięcznym wynoszącym:

• 2 100 zł w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego,
• 1 500 zł w przypadku wieloosobowego gospodarstwa domowego.

Wysokość dodatku gazowego będzie wynosiła tyle, co podatek VAT

W związku z tym, że od stycznia 2023 r. będzie przywrócony podatek VAT na gaz o wartości 23 procent (obecnie w ramach tarczy antyinflacyjnej został zniesiony), dodatek gazowy ma odpowiadać wysokości podatku VAT. Ta kompensacja podatku należy się tym gospodarstwom domowym, które jako główne źródło ciepła wykorzystują piec gazowy zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB) i mieszczą się we wspomnianym progu dochodowym.

Czy trzeba będzie składać wniosek, żeby otrzymać dodatek do gazu? 

Aby otrzymać dodatek do gazu, nie trzeba będzie składać wniosku. Wystarczy przedstawić w urzędzie gminy fakturę za gaz. Wszystkie faktury wystawione w 2023 roku będzie można zanieść do urzędu. Urzędnicy na tej podstawie zwrócą zapłacony podatek VAT.

– Na podstawie faktury, którą osoba, gospodarstwo domowe otrzyma, będzie można się zwrócić do urzędu o zwrot równowartości VAT-u z każdego rachunku, który wpłynie do polskich rodzin w 2023 roku. Z zastrzeżeniem zachowania progu dochodowego. (…) To wsparcie jako równowartość zwrotu podatku VAT dla tych, którzy w tym progu dochodowym będą się mieścili i jednocześnie ogrzewają swoje mieszkania, domy gazem – podkreśla minister Anna Moskwa. 

Około 300 tysięcy gospodarstw domowych skorzysta z dodatku gazowego, koszt to około 1 mld złotych. Takie rozwiązanie ma obowiązywać od 1 stycznia 2023 roku.

Wsparcie finansowe

Dopłaty do prądu to już fakt! Jak zdobyć 1500 zł dodatku energetycznego?

Dostawcy gazu z rekompensatą

Dostawcy gazu za sprzedaż paliwa w lepszych cenach gospodarstwom domowym i podmiotom wrażliwym dostaną od państwa rekompensatę, praktycznie na tych samych zasadach co teraz. Mogę się też spodziewać refundacji z tytułu zamrożonych opłat dystrybucyjnych.

Dopłaty do prądu i gazu 2023 mają złagodzić skutki rosnących cen energii elektrycznej.

Oprac. Angelika Drygas

Fot. pixabay

Progi dochodowe, po przekroczeniu których emerytura czy renta mogą zostać pomniejszone lub wstrzymane, nie są stałe. Zmieniają się co jakiś czas. Wynika to z faktu, że ich stawki są zależne od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Wynagrodzenie to w ostatnim czasie w Polsce wzrosło, a to pociągnęło za sobą zmianę progów dochodowych dla emerytów, która weszła w życie 1 grudnia 2022. 

Komu ZUS i KRUS mogą zabrać emeryturę? 

Ze zmniejszeniem lub wstrzymaniem świadczenia emerytalnego muszą liczyć się ci uprawnieni, którzy dodatkowo zarabiają. Jednak nie każdy senior musi rezygnować z dodatkowej aktywności zawodowej. Zarówno ZUS jak i KRUS mogą zawiesić lub obniżyć świadczenie tylko w przypadku, gdy uprawniona osoba jest na wcześniejszej emeruturze lub rencie. Seniorzy, którzy osiągnęli już wiek emerytalny, mogą zarabiać dowolne kwoty bez obaw. 

Ile wynoszą progi dochodowe dla emerytów? 

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Polsce wynosiło w III kwartale 2022 roku 6 480 zł 67 gr. To o ponad 320 zł więcej niż w II kwartale. W związku z tym stawki progów dochodowych dla emerytów zostały podniesione. 

Świadczenie emerytalne zostaje zawieszone w sytuacji, gdy uprawniona osoba zarobiła miesięcznie 70 proc. średniego miesięcznego wynagrodzenia. Suma ta wynosi obecnie 4 536 zł 50 gr. 

Z kolei do wstrzymania wypłaty emerytury lub renty ZUS oraz KRUS będą uprawnione w sytuacji, gdy świadczeniobiorca zarobi miesięcznie więcej niż 8 424 zł 90 gr. Ta kwota to 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w Polsce. 

O ile zmniejsza się emerytura po przekroczeniu progu? 

Jeśli emeryt nie ukończył jeszcze 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni) i zarobił miesięcznie więcej niż 4 536 zł 50 gr, otrzyma na konto wypłatę emerytury w obniżonej wysokości. Wypłata będzie pomniejszona o kwotę przekroczenia, ale nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia ustaloną dla danego świadczenia - w przypadku emerytur ustalono ją na poziomie 646,67 zł. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Rząd wprowadził dodatek w wysokości 500 zł dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Może je otrzymać każda osoba, która posiada orzeczenie o: 

• całkowitej niezdolności do pracy, 
• niezdolności do samodzielnej egzystencji, 
• całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji (w tym pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do służby). 

Świadczenie to, podobnie jak emerytura, jest wypłacane osobie uprawnionej dożywotnio co miesiąc. 

Kto może dostać 500 plus dla seniora? 

Ten dodatek nie należy się wszystkim emerytom w Polsce, w odróżnieniu od programu 500+, który obejmuje wszystkie rodziny z dziećmi. Przede wszystkim przysługuje on osobom, które są niezdolne do samodzielnej egzystencji i posiadają odpowiednie orzeczenia. O dodatkowe 500 zł miesięcznie mogą starać się seniorzy, którzy ukończyli 75 lat życia i pobierają zasiłek pielęgnacyjny, a także seniorzy po 65. roku życia, którzy są osobami z niepełnosprawnością. Co więcej, w przypadku 500 plus dla emerytów obowiązuje kryterium dochodowe, które dla programu Rodzina 500+ zostało zniesione. 

Jakie jest kryterium dochodowe w programie 500 plus dla seniora? 

Obecnie próg dochodowy w przypadku programu 500 plus dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji wynosi 1896,13 zł. Już niedługo jednak obowiązywała będzie inna kwota. Wszystko za sprawą waloryzacji rent i emerytur, która nastąpi w marcu 2023. Wraz z wejściem w życie nowych przepisów emerytalnych, zmieni się także stawka progu dochodowego w programie 500 plus dla seniorów. Będzie ona wynosiła wówczas 2157,80 zł miesięcznie. 

Warto pamiętać, że osoby uprawnione mogą otrzymać wsparcie, jeżeli nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze wielorazowym nie przekracza kwoty progu dochodowego. 

Czy tylko emeryci mogą pobierać to świadczenie? 

Program wspierania osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji skrótowo określany jest jako 500 plus dla seniorów, jednak jego beneficjentami mogą być także osoby, którym nie przyznano prawa do emerytury czy renty. Muszą one mieć ukończone 18 lat i posiadać orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Koniecznym warunkiem, który trzeba spełnić, jest także posiadanie polskiego obywatelstwa, prawa pobytu lub stałego pobytu w Polsce. 

Gdzie składać wniosek o 500 plus dla seniora? 

Senior, który chce uzyskać dodatkowe świadczenie, powinien złożyć odpowiedni wniosek w ZUS. Jeśli jest ubezpieczony w KRUS, odpowiednio powinien skierować swoje dokumenty do tej instytucji. W imieniu seniora wnioskować może także jego opiekun, przedstawiciel ustawowy lub pełnomocnik. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Wzrost wysokości składek, które muszą odprowadzać przedsiębiorcy do ZUS, jest zależny od szacowanych wynagrodzeń. W rządowych prognozach na najbliższe lata wynagrodzenia Polaków wzrastają - w 2023 roku mają wynosić średnio 6 tys. 935 zł, a w 2026 roku sięgnąć nawet 8,5 tys. zł. W związku z tym przedsiębiorcy będą musieli zapłacić wyższe składki. W przyszłym roku czeka ich podwyżka o 17,1 proc. 

Jakie składki na ZUS zapłacą przedsiębiorcy w 2023 roku? 

Choć podstawy wymiaru składek nie wylicza się w stosunku do 100 proc. przewidywanego wynagrodzenia, dla przedsiębiorców to niewielka pociecha. 60 proc. tej kwoty, od którego liczy się stawki składek na ZUS, wyniesie w 2023 roku 4 tys. 161 zł. To o blisko 1000 zł więcej niż w tym roku, kiedy składki liczono od podstawy w wysokości 3 tys. 553 zł 20 gr. 

Jak podaje Business Insider, w przyszłym roku przedsiębiorca będzie musiał zapłacić składki w następującej wysokości: 

• emerytalna (19,52 proc.) — 812 zł 23 gr, 
• rentowa (8 proc.) — 332 zł 88 gr, 
• wypadkowa (1,67 proc.) — 69 zł 49 gr, 
• chorobowa (2,45 proc., nieobowiązkowa) — 101 zł 94 gr, 
• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (2,45 proc.) — 101 zł 94 gr. 

Każdy, kto prowadzi własny biznes, będzie więc musiał płacić do ZUS miesięcznie 1 tys. 418 zł 48 gr. W skali roku podwyżka sięgnie ok. 2500 zł. 

Co ze składką zdrowotną? 

Od 2022 roku zmieniły się zasady opłacania składki zdrowotnej. Takie same będą obowiązywały także za rok. Obecnie tej składki nie można już opłacać w zryczałtowanej kwocie ani odliczać od podatku. 

Obecnie składka zdrowotna wynosi 9 proc. dochodu z poprzedniego miesiąca, a dla rozliczających się według skali podatkowej nie może być niższa niż 9 proc. płacy minimalnej. Nie ma już stałej kwoty, określonej odgórnie i wspólnej dla wszystkich przedsiębiorców. Z tego powodu właściciele firm muszą pamiętać o składaniu w ZUS comiesięcznej deklaracji o składkach zdrowotnych. 

Przeczytaj więcej: Prowadzisz firmę? Możesz dostać 5000 zł kary, jeśli nie złożysz tego dokumentu w ZUS

Jakie są prognozy na przyszłość? 

Według prognoz rządu, wynagrodzenie statystycznego Polaka z roku na rok będzie coraz wyższe, a zatem wyższe będą także składki, które odprowadzi on do ZUS. Business Insider przyjrzał się kwotom przewidywanych wynagrodzeń i na ich podstawie wyliczył, ile przedsiębiorcy będą musieli zapłacić w 2024 roku. Z szacunków wynika, że bez składki zdrowotnej będzie to 1 tys. 536 zł 50 gr. 

Jak się okazuje, w 2026 roku sama składka emerytalna będzie wynosiła miesięcznie 997 zł 75 gr. Dla porównania, w 2020 roku składki społeczne, czyli emerytalna, rentowa, chorobowa i wypadkowa, liczone razem, kosztowały przedsiębiorcę 992 zł 30 gr miesięcznie. 

Takie tempo wzrostu obowiązkowych składek nie wróży dobrze dla przedsiębiorców. Już niebawem może się okazać, że sam ZUS pochłonie dużą częć ich zysków. Jak podaje Business Insider, ogromne podwyżki składek dotkną nawet 2 mln posiadaczy biznesów w Polsce.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

dane: Business Insider

Możliwość zakupu węgla w preferencyjnej cenie to jedno z działań, podjętych przez rządzących w odpowiedzi na kryzys energetyczny. Pierwotny projekt opublikowano na początku listopada. Zakładał on, że samorządy będą mogły kupować węgiel od kilku wybranych przedsiębiorstw za maksymalnie 1500 zł/t, a następnie sprzedawać go swoim mieszkańcom w cenie nie wyższej niż 2000 zł/t. 

Przeczytaj więcej: Samorządy będą sprzedawać węgiel do 2 tys. zł/tonę. Które gminy już go oferują?

Chętni, którzy skuszą się na zakup tańszego węgla, muszą jednak wziąć pod uwagę, że ustawa wprowadza limity. Zakłada ona, że w 2022 roku na jedno gospodarstwo domowe można kupić 1500 kg węgla. Drugie tyle można będzie nabyć w 2023 roku. 

Czy limity na zakup taniego węgla można zmieniać? 

Według obecnych przepisów limity 1500 kg na 2022 i 1500 kg na 2023 rok nie sumują się i nie można między nimi dokonywać przesunięć. Oznacza to w praktyce, że osoba, która do końca 2022 roku kupi w preferencyjnej cenie tylko 1000 kg węgla, straci możliwość zakupu pozostałych 500 kg. 

Jakie zmiany będą wprowadzone do ustawy? 

Ministerstwo Aktywów Państwowych planuje jednak nieco zmienić obowiązujące przepisy. Nowe regulacje miałyby pozwolić Polakom na wykorzystanie pełnej puli 3000 kg węgla bez konieczności dzielenia jej na dwie równe połowy. 

Oznacza to, że osoba, która do końca 2022 roku kupi np. tylko 1000 kg węgla w preferencyjnej cenie, w 2023 roku będzie mogła kupić 2000 kg. Przesunięć będzie można dokonywać dowolnie, jednak resort aktywów państwowych zastrzega, że w żadnej sytuacji limit na jedno gospodarstwo domowe nie będzie większy niż 3000 kg węgla. 

Jak MAP uzasadnia swoją decyzję o zmianie przepisów? 

Ministerstwo Aktywów Państwowych podkreśla, że obecne rozwiązanie może prowadzić do tego, że Polacy będą masowo składali wnioski na maksymalną ilość 1500 kg węgla nawet jeśli ich zapotrzebowanie jest mniejsze. 

“Projektowane przepisy są społecznie uzasadnione, gdyż będą pozwalały obywatelom zawnioskować o ilość, której naprawdę potrzebują (a niekoniecznie o maksymalną ilość 1 500 kg), a następnie tę ilość ewentualnie uzupełnić w przyszłym okresie do łącznie 3 000 kg” - piszą przedstawiciele ministerstwa w uzasadnieniu decyzji. 

MAP podkreśla także, że możliwość przesuwania niewykorzystanej puli węgla do wykorzystania w późniejszym czasie pozwoli także uelastycznić proces dystrybucji poprzez rozłożenie zgłaszanego zapotrzebowania na dłuższy okres (do 30 kwietnia 2023 r.). 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Od początku 2022 roku wśród dokumentów, które przedsiębiorca musi regularnie doręczać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, znajduje się także formularz, zwany ZUS DRA. To deklaracja rozliczeniowa, dotycząca składek i wypłaconych pracownikom świadczeń, którą trzeba składać co miesiąc. 

Konieczność składania co miesiąc formularza ZUS DRA to jedno z następstw Polskiego Ładu. Przedsiębiorcy muszą pamiętać o tym, by regularnie dostarczać dokument do urzędu, ponieważ w każdym miesiącu wysokość podstawy składki na ubezpieczenie zdrowotne może być inna. 

Jak rozlicza się ZUS DRA? 

Przedsiębiorcy co miesiąc powinni dostarczać wypełnione deklaracje ZUS DRA. Ostateczne rozliczenie tych składek nastąpi jednak dopiero w kwietniu 2023. Wówczas obliczona zostanie różnica między roczną składką za ubezpieczenie zdrowotne a łączną liczbą składek za konkretne miesiące roku kalendarzowego lub składkowego. Jeśli po rozliczeniu okaże się, że przedsiębiorca zapłacił więcej, będzie mógł ubiegać się o zwrot nadpłaty, a wówczas niezbędne będą miesięczne deklaracje. 

Jaka kara grozi za nieskładanie deklaracji w ZUS? 

Urzędnicy pracujący w ZUS zauważyli, że obowiązek składania deklaracji ZUS DRA umknął wielu przedsiębiorcom. Duża część płatników nie dostarcza wymaganych dokumentów. Zdaniem urzędników, wynika to z faktu, że deklaracja ta jest stosunkowo nowa – przed 2022 rokiem nie było konieczności składania jej w ZUS. 

Warto zadbać o to, by deklaracje ZUS DRA, dotyczące naszego biznesu, były składane w urzędzie regularnie. W innym razie przedsiębiorcy grozi kara. Za niedostarczenie wymaganych dokumentów przedsiębiorca może zapłacić nawet 5000 zł. 

Kto jest zwolniony z doręczania deklaracji ZUS DRA?

Tego formularza nie muszą jednak składać wszyscy. Obowiązkiem nie są objęci duchowni, osoby składające dokumenty za nianie, emeryci oraz renciści. Pozostałe osoby, w tym przedsiębiorcy, którzy prowadzą swoje biznesy na wsi, muszą dostarczyć do ZUS wymagane dokumenty. Urząd przypomina, że obowiązują one od rozliczeń za styczeń 2022. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Czy musimy zgodzić się na wejście pracownika Poczty Polskiej do domu?

Nie mamy obowiązku wpuszczać kontrolera do naszego mieszkania czy domu. Za odmowę nie poniesiemy żadnych konsekwencji. Ponadto samo zdjęcie radioodbiornika w samochodzie lub anteny satelitarnej czy naziemnej nie jest wskazaniem do nałożenia kary. Chodzi bowiem o to, aby stwierdzono, czy urządzenie działa i jest w pełni sprawne, a na fotografii tego nie widać. Uwaga! Obowiązkowi rejestracji nie podlegają telewizory, które mają funkcję Smart TV, ale nie mają dekodera lub anteny, ani smartfony z aplikacjami radiowymi.

Kto kontroluje z ramienia Poczty Polskiej?

Panuje przekonanie, że to listonosze będą sprawdzać naszą skrupulatność w sprawie płacenia abonamentu radiowo-telewizyjnego. Nic bardziej mylnego. — Kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiowo-telewizyjnych dokonują wyłącznie posiadający do tego upoważnienia pracownicy Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej i tych czynności nie należy utożsamiać z pracą listonoszy — tłumaczy Poczta Polska w serwisie wirtualnemedia.pl. Kontrola ta polega na zweryfikowaniu, czy w danym mieszkaniu znajdują się odbiorniki radiowe lub telewizyjne z możliwością odbioru sygnału, czy są one zarejestrowane i czy właściciel płaci abonament. — Stwierdzony brak rejestracji odbiorników po przeprowadzonej kontroli wiąże się ze wszczęciem postępowania oraz dalszych czynności, wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego (w celu wydania decyzji administracyjnej nakazującej rejestrację odbiornika oraz ustalającej opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika) — czytamy dalsze wyjaśnienia.

Ile zapłacimy za abonament?

Opłata za użytkowanie odbiornika radiowego wynosi 7,50 zł miesięcznie, w przypadku odbiorników telewizyjnych lub telewizyjnych i radiowych płacimy 24,50 zł. W nowym roku kwoty te poszybują w górę. Zgodnie z nowym rozporządzeniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji stawki wzrosną do 8,70 zł i 27,30 zł miesięcznie. Zapłacony z góry rachunek na dłuższy czas wyniesie odpowiednio mniej.

Abonament – kto jest zwolniony z opłat?

Uprawnieni do zwolnienia z opłat abonamentowych:

• seniorzy, którzy ukończyli 75 rok życia,
• osoby zaliczone do I grupy inwalidzkiej,
• weterani będący inwalidami wojennymi lub wojskowymi,
• osoby, które ukończyły 60 lat i mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia.

Porady dla kierowców

Wysoki mandat za radio w samochodzie. Kiedy można go uniknąć?

Skargi i zażalenia – jest reakcja RPO

Do biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi związane z wieloma nieprawidłowościami i z procedurą egzekwowania opłat abonamentowych:

• automatyczne kierowanie przez Pocztę Polską spraw do egzekucji zaległego abonamentu,
• wezwania do zapłaty zaległych opłat abonamentowych, bez dokładnego sprawdzenia, czy są one zasadne,
• błędy systemu teleinformatycznego, gdy np. nie uwzględniono tego, że osoba jest z mocy ustawy zwolniona z opłat,
• brak odnotowania faktu wyrejestrowania odbiornika.

Niestety cierpią na tym zwłaszcza osoby starsze lub z niepełnosprawnościami, które mają trudną sytuację ekonomiczną i życiową.

Oprac. Angelika Drygas

fot. envato elements

Wniosek o dopłatę do prądu 2022

Na każde gospodarstwo zamieszkujące w jednym domu przysługuje jeden dodatek elektryczny. Właściciele domów, którzy mają fotowoltaikę nie dostaną dodatku, nawet jeśli mają pompę ciepła: "W przypadku gdy gospodarstwo domowe zamieszkuje pod adresem zamieszkania, w którym jest wykorzystywana energia elektryczna pochodząca z mikroinstalacji, w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, która jest rozliczana zgodnie z zasadami określonymi w art. 4 tej ustawy, dodatek elektryczny nie przysługuje".

Ta forma wsparcia nie przysługuje również gospodarstwom, które już wcześniej wnioskowały o wypłatę dodatku węglowego lub dodatku do innych źródeł ciepła, jak pellet, gaz LPG, drewno czy olej opałowy. 

Co zrobić, aby otrzymać dodatek elektryczny? 

Dodatek elektryczny jest związany z adresem, czyli jeden przysługuje jednorazowo na jeden adres. Chyba że chodzi o gospodarstwa domowe żyjące pod jednym adresem, ale które mają dwa różne źródła ogrzewania. Czytamy w przepisach: "jeśli pod jednym adresem, ale w odrębnych lokalach mieszka kilka gospodarstw domowych i wykorzystują one różne lub współdzielone źródła ogrzewania wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, to każdemu z tych gospodarstw domowych będzie przyznany dodatek elektryczny".

Dodatek elektryczny – ile wynosi?

• 1000 zł - dla osób wykorzystujących do ogrzewania urządzenia na prąd, np. pompy ciepła, piece akumulacyjne, bojlery; jeżeli zużycie prądu nie przekroczyło 5 MWh.
• 1500 zł - gdy zużycie prądu w 2021 roku przekroczyło 5 MWh, czyli 5000 kWh.

Jakie dokumenty trzeba załączyć do wniosku o 1500 zł?

Aby dostać podwyższoną kwotę dodatku, trzeba udokumentować zużycie prądu, dołączając do wniosku rachunki za prąd za 2021 rok. Wszystkie rachunki powinny być uregulowane.

Dopłata do prądu nie przysługuje też gospodarstwom domowym, objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, do drewna, gazu, oleju opałowego czy pelletu.

Dodatek węglowy

Odrzucili twój wniosek o dodatek węglowy? Możesz złożyć go jeszcze raz!

Od kiedy można składać wnioski?

Wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego  można złożyć już od 1 grudnia 2022 do 1 lutego 2023 r. Gmina na wypłatę pieniędzy ma czas do 31 marca 2023 r.

Gdzie składamy wniosek o dodatek elektryczny?

W urzędzie gminy lub miasta, osobiście lub za pomocą poczty oraz online przez e-PUAP. UWAGA! Informacje przedstawione we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Angelika Drygas

Fot. envato elements

Rząd zapowiedział, że w 2023 roku czeka nas wzrost płacy minimalnej. Będzie on znaczny, a w dodatku możemy spodziewać się dwóch podwyżek. Pierwsza nastąpi wraz z początkiem roku. Wówczas płaca minimalna wyniesie 3490 zł. Drugiej podwyżki możemy spodziewać się w połowie 2023 roku, bo od 1 lipca najniższa krajowa podskoczy do poziomu 3600 zł. 

Przeczytaj także: O ile wzrosną emerytury w 2023 roku? 

Przypomnijmy, że w 2022 roku płaca minimalna wynosi 3010 zł. Za rok o tej porze niektórzy Polacy będą więc zarabiali o 590 zł więcej. 

O ile wzrosną kary za brak OC? 

Od wysokości najniższej krajowej pensji uzależniona jest wysokość kary, jaką płacą posiadacze samochodów za brak ważnego ubezpieczenia OC. Wzrost płacy minimalnej pociągnie więc za sobą wyższe kary dla zapominalskich kierowców. 

Przeczytaj także: Kogo dotkną ogromne podwyżki OC? 

Opłata karna za brak ważnego OC zależy od typu pojazdu oraz od tego, jak długo pozostawał on bez ubezpieczenia: 

• przerwa do 3 dni - 20 proc. pełnej opłaty; 
• przerwa od 4 - 14 dni - 50 proc. pełnej opłaty; 
• przerwa powyżej 14 dni - 100 proc. opłaty. 

Maksymalna opłata karna za brak OC wynosi 200 proc. płacy minimalnej. W tym roku zapominalski kierowca, który nie przedłużył ubezpieczenia dla auta osobowego przez ponad 2 tygodnie, musi więc zapłacić 6020 zł. Jednak w styczniu 2023 zapłaci już 6770 zł, a od lipca – nawet 7200zł! 

W przypadku samochodów ciężarowych, autobusów i ciągników od 1 stycznia trzeba będzie zapłacić za brak ubezpieczenia powyżej 14 dni 10 150 zł, od 1 lipca już 10 350 zł. Dla innych pojazdów, w tym motocykli i motorowerów, opłaty te wyniosą odpowiednio 1130 zł oraz 1150 zł. 

Czy wyższe kary za brak OC są już przesądzone? 

Kary za brak ważnego OC są bardzo surowe w całej Europie. W skrajnych przypadkach można nawet trafić do więzienia - takie rozwiązanie stosują Niemcy oraz Luksemburczycy. Z kolei w takich krajach jak Belgia, Francja, Irlandia, Włochy czy Portugalia zapominalski kierowca może się narazić na konfiskatę auta. 

Mimo tego, rzecznik finansowy uważa, że stosowane w Polsce kary finansowe nie do końca są sprawiedliwe. Nie chodzi jednak o wszystkich kierowców, którzy nie wykupili OC. Rzecznik zwrócił się do ministra finansów z prośbą o łagodniejsze traktowanie tych zapominalskich, którzy nie kupili komunikacyjnego ubezpieczenia OC na skutek pomyłki. 

Jak podkreśla rzecznik, chodzi głównie o przypadki, w których automatyczna prolongata OC nie zadziałała lub opłacający pomylił się i zapłacił błędną stawkę. Często bowiem kierowcy nie wiedzą, że polisa nie przedłuża się, gdy ktoś odziedziczył lub kupił samochód. Pozostaje ona ważna, ale nie podlega automatycznej prolongacie. 

Zdaniem rzecznika, obecne przepisy dotyczące nakładania i umarzania kar za brak ważnego OC nie uwzględniają wielu sytuacji życiowych lub okoliczności faktycznych, co może prowadzić do stworzenia sytuacji krzywdzącej właściciela pojazdu. 

Zuzanna Ćwiklińska

źródło: PAP Mediaroom

fot. envato elements

Dodatek energetyczny to jedna z odpowiedzi polskiego rządu na kryzys, który trwa na rynku energii. Choć pierwotnie wsparcie od państwa miały uzyskać tylko osoby, które ogrzewają swoje domy węglem, ostatecznie zdecydowano się rozszerzyć program. Pieniądze na ogrzewanie mają szansę uzyskać także posiadacze innych źródeł ciepła. 

Przeczytaj także: Odrzucili twój wniosek o dodatek węglowy? Możesz złożyć go jeszcze raz! 

Dodatek energetyczny do prądu będzie wynosił 1000 lub 1500 zł. 

Od czego zależy wysokość dodatku energetycznego? 

Maksymalna planowana wysokość dodatku energetycznego, który może uzyskać jedno gospodarstwo domowe, to 1500 zł. To, ile pieniędzy dostaniemy, zależne jest od zużycia prądu w 2021 roku. Jeżeli nie przekroczyło ono 5 MWh, dane gospodarstwo domowe może liczyć na dofinansowanie w wysokości 1000 zł. W domach, w których pobór energii elektrycznej przekroczył 5 MWh, można liczyć na dopłatę na poziomie 1500 zł. 

Przeczytaj także: Jak zmieścić się w limicie 2 tys. kWh zużycia prądu? 

Ze względu na zróżnicowanie wysokości dodatku w zależności od zużycia prądu, do wniosku trzeba będzie dołączyć rozliczenie energii elektrycznej za 2021 rok. Drugim warunkiem, który trzeba spełnić, by dostać pieniądze, jest uzyskanie wpisu w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). 

Komu nie należy się dodatek energetyczny? 

Na dodatek energetyczny od państwa nie mogą liczyć wszyscy. Przede wszystkim nie przysługuje on osobom, które zgłosiły się już po dodatek węglowy, a także tym, które w deklaracji CEEB zaznaczyły inne źródło ogrzewania niż pompa ciepła. 

Dodatek na energię elektryczną nie będzie przysługiwał także w sytuacji, gdy z jednego gospodarstwa domowego wpłynie kilka wniosków. Wówczas pieniądze trafią tylko do jednej osoby – tej, która złożyła dokumenty jako pierwsza. 

Wsparcie finansowe od rządu nie objęło również mikroinstalacji OZE, czyli fotowoltaiki o mocy nie przekraczającej 50 kW. Pochodząca z takich instalacji energia rozliczana jest zgodnie z ustawą o OZE. 

Kiedy można złożyć wniosek o dodatek do prądu? 

Wnioskowanie o dodatek energetyczny ruszy już niebawem: wnioski będzie można składać od 1 grudnia. Tura będzie otwarta do 1 lutego 2023. Dokumenty należy złożyć w urzędzie gminy lub przez internet, za pośrednictwem profilu zaufanego lub przez ePUAP. Gminy zobowiązały się wstępnie do wypłacenia dodatku do energii elektrycznej w terminie do 31 marca 2023. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Luka płacowa to procentowa różnica w średnich zarobkach kobiet i mężczyzn. Średnio w Europie wynosi ona 13 proc. Polska wypada na tym tle bardzo dobrze – luka płacowa jest u nas niższa od średniej, wynosi około 4,5 proc., jednak realnie może być wyższa. Zarówno w innych krajach UE, jak i w Polsce, luka płacowa utrzymuje się na niekorzyść kobiet. Z tego powodu Komisja Europejska ustanowiła Dzień Równej Płacy, który ma symbolicznie pokazać różnicę między zarobkami kobiet i mężczyzn. 

O co chodzi w Dniu Równej Płacy? 

Dzień Równej Płacy to święto ruchome. Data jego obchodów jest co roku ustalana przez KE w porozumieniu z Europejskim Urzędem Statystycznym. Na podstawie danych Eurostatu wyznaczany jest dzień, od którego statystycznie kobiety w krajach UE pracują za darmo, ponieważ ich pensje są ogółem niższe niż mężczyzn. Dzień Równej Płacy ma zwrócić uwagę na tę nierówność, z którą UE usiłuje walczyć od ustanowionego w 1957 roku traktatu rzymskiego, który gwarantował równość wynagrodzeń niezależnie od płci.  

Zwalczanie luki płacowej idzie bardzo powoli: w ciągu ostatniej dekady zmniejszyła się ona średnio o zaledwie 2,8 proc. Jednak można zaobserwować ten proces, śledząc daty Dnia Równej Płacy. W 2019 roku przypadł on 4 listopada, a w 2022 – 15 listopada, zatem płace mężczyzn i kobiet bardzo powoli wyrównują się. Eksperci szacują, że jeśli utrzyma się obecne tempo zmian, obie płcie będą zarabiały tyle samo za około... 130 lat! 

Dlaczego kobiety zarabiają mniej? 

Różnice między wynagrodzeniami pracujących kobiet i mężczyzn to realny problem w UE. Jest on jednak wewnętrznie złożony. Często nie chodzi bowiem o samą dyskryminację, bo pracodawca oferuje takie samo wynagrodzenie za dane stanowisko zarówno kobiecie, jak i mężczyźnie. Jednak w związku ze standardowym podziałem ról społecznych, kobiety częściej są bardziej zaangażowane w prowadzenie domu i opiekę nad dziećmi. Z tego powodu są mniej skłonne np. wyrabiać nadgodziny, za to chętniej pracują na niepełny etat. Wiele kobiet zalicza również co najmniej roczną nieobecność na rynku pracy, związaną z ciążą i urodzeniem dziecka.

Badania Massachusetts Bay Transportation Authority wykazały, że panie są także mniej elastyczne i trudniej im przystosować się do zmian w grafiku. Te wszystkie czynniki pociągają za sobą niższe płace, które wpływają na ogólny wynik luki płacowej. 

Wciąż obecnym problemem w wielu firmach jest również tak zwany “szklany sufit”, czyli bariera, która uniemożliwia kobietom dojście do wysokich pozycji. Kobiety wciąż także rzadziej awansują, a wejście na wyższe stanowisko zajmuje im więcej czasu. Panie częściej decydują się także na pracę w niżej opłacanych sektorach gospodarki. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Osobom, które nie są rolnikami, trudniej jest zakupić ziemię rolną. Dzieje się tak dlatego, że zgodnie z Konstytucją gospodarstwa rolne powinny podlegać szczególnej ochronie. W praktyce oznacza to, że państwo powinno tworzyć rolnikom możliwości powiększania gospodarstw, by ziemia rolna była odpowiednio zagospodarowana. Dzięki temu możliwe jest także utrzymanie bezpieczeństwa żywnościowego kraju. 

Kupno działki rolnej o powierzchni do 0,3 ha 

Przepisy, które regulują kupno i sprzedaż działek rolnych, nie dotyczą działek o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha. Oznacza to, że taką nieruchomość może nabyć każdy. W tym przypadku nie ma żadnych ograniczeń. Jednak warto zauważyć, że w praktyce takie działki są po prostu bardzo rzadkie, dlatego do tego typu transakcji nie dochodzi często. 

Kto może kupić ziemię rolną? 

Nabywcą ziemi rolnej może być przede wszystkim rolnik indywidualny. Są jednak wyjątki od tej reguły, które obejmują między innymi: 

• osoby bliskie zbywcy, 
• Skarb Państwa, 
• jednostki samorządu terytorialnego, 
• niektóre spółki prawa handlowego, 
• związki wyznaniowe i kościoły, 
• parki narodowe. 

Prawo pierwokupu działki rolnej o powierzchni przekraczającej 0,3 ha ale mniejszej niż 1 ha przysługuje Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa. Jednak nabyć może ją także osoba, która nie ma statusu rolnika indywidualnego. W tej sytuacji musi zadeklarować, że przez 5 lat od dnia nabycia nieruchomości będzie prowadzić tam gospodarstwo rolne. 

Osoba fizyczna, kupująca taką działkę, musi osobiście prowadzić na niej działalność rolniczą. Nie może jej sprzedać ani oddać innym podmiotom w ciągu 5 lat, chyba że uzyska na to zgodę KOWR. 

Jak inaczej wejść w posiadanie ziemi rolnej? 

Prawo dotyczące sprzedaży działek rolnych nie obowiązuje w sytuacji, gdy kupującym jest osoba bliska zbywcy, a zatem jego:

• rodzic,
• dziecko,
• rodzeństwo,
• dzieci rodzeństwa,
• współmałżonek,
• osoby przysposabiające i przysposobione,
• osoby pozostające ze zbywcą faktycznie we wspólnym pożyciu. 

Inne przypadki, w których przepisy prawne dotyczące ziemi rolnej nie mają zastosowania, to dziedziczenie oraz zapis windykacyjny. Warto jednak pamiętać, że w przypadku licytacji komorniczej, prawo pierwokupu również należy do KOWR. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Palenie śmieci i odpadów jest w Polsce wzbronione niezależnie od tego, czy chcemy to robić w ognisku na swojej działce czy w piecu. Każdy, kto zauważy, że przepis ten jest łamany, ma prawo powiadomić straż miejską lub policję. Wówczas służby sprawdzą, czy w danym miejscu faktycznie doszło do spalania odpadów. 

Kontrolujący mają zagwarantowane prawo do tego, by wraz ze sprzętem i rzeczoznawcami wejść na teren działki, co do której istnieje podejrzenie, że spalano tam odpady. Służby mogą przeprowadzić tam badania, które pozwolą udowodnić, czy doszło do złamania prawa, a także oczekiwać okazania niezbędnych dokumentów i udostępnienia danych, związanych z przedmiotem kontroli. Mogą również żądać pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywać i przesłuchiwać osoby w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego. 

Jaka jest kara za palenie śmieci? 

Od 1 września 2022 kary za palenie śmieciami są surowsze. Podniesiono zarówno dolną, jak i górną granicę kar. Straż miejska lub gminna może teraz nałożyć na osobę, która pali śmieciami, mandat w wysokości 500 zł. Jednak na tym kary się nie kończą. Jeśli sprawa trafi do sądu, osoba popełniająca wykroczenie może być ukarana grzywną w maksymalnej wysokości 5000 zł. Grozi jej także areszt do 30 dni. 

Przeczytaj także: Wysoka kara za wypalanie liści i resztek w ogrodzie. Jaki mandat? 

Czy jesienią i zimą 2022 będzie więcej kontroli? 

Zaostrzenie przepisów oraz trudna sytuacja na rynku energetycznym sugerują, że w rozpoczynającym się właśnie sezonie grzewczym służby mogą zechcieć przeprowadzać więcej kontroli. Jednak nie wszędzie musi tak być: część gmin nie ma bowiem straży gminnych, a inne samorządy mają za mało funkcjonariuszy, by pozwalać sobie na przeprowadzanie częstych kontroli spalanych surowców. Nie oznacza to jednak, że możemy palić w piecu czymkolwiek: zawiadomienie do służb może złożyć każdy, więc gdy z naszego komina zacznie wydobywać się czarny dym, funkcjonariusze mogą zechcieć sprawdzić, czy nie łamiemy przepisów. 

Czy palący śmieciami Polacy są bezkarni? 

Warto pamiętać, że nawet jeśli palenie śmieciami wydaje się nam opłacalne, długofalowo może przyczynić się do zrujnowania naszego zdrowia. Spalanie np. plastików ma bowiem fatalny wpływ na stan powietrza, którym oddychamy. 

Jeszcze wiosną tego roku Polski Alarm Smogowy oceniał, że palenie śmieci i używanie kopciuchów pozostaje bezkarne. Z danych PAS za 2021 rok wynikało, że w przypadku 27 proc. wykroczeń w gminach, gdzie jest straż gminna, kontrola nie zakończyła się nałożeniem kary. Dla gmin, w których nie ma straży, odsetek ten wyniósł 77 proc.  

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Urzędnicy uściślili także inne zapisy. Dodatek węglowy przysługiwał na jeden adres. W przypadku, gdy wniosek złoży kilka osób, które mieszkają pod tym samym adresem, pieniądze miały trafić do tego, kto zgłosił się jako pierwszy. 

Dodatek węglowy, nowe zasady

Nowelizacja przewiduje dwie zasadnicze zmiany. O dodatek węglowy będą mogły starać się osoby, które nie złożyły deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Złożenie deklaracji CEEB to był jeden z najczęstszych powodów, dla których gminy odrzucały wnioski o to świadczenie.

Dodatek energetyczny

Jak będzie wyglądał wniosek o wypłatę dodatku energetycznego?

Jeden dodatek na jeden adres?

Ponadto usunięto zasadę „jeden dodatek na jeden adres”. Obecnie,  w myśl obowiązującej już ustawy, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. 

Przedstawiciel gminy będzie przeprowadzał wywiad środowiskowy i sporządzi stosowną notatkę służbową.

Pieniądze dla tych, którzy nie złożyli wniosku

Nowe zasady biorą pod swój płaszczyk także tych, którzy nawet nie starali się o dofinansowanie i nie złożyli odpowiedniego wniosku. To wójt czy prezydent miasta będzie mógł przyznać dodatek z urzędu. W ustawie czytamy, że w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku.

Podsumowując – nowelizacja znacznie rozszerza grupę uprawnionych do trzymania dodatku węglowego. Zakłada, że starać się o niego ponownie mogą ci, których wniosek wcześniej został odrzucony w myśl zasady „jeden dodatek na jeden adres” lub przez brak deklaracji CEEB. Zmiany w przepisach obowiązują od 3 listopada.

Angelika Drygas

Fot. envato elements

W tej chwili zgodnie z polskim prawem, aby uzyskać status emeryta, wystarczy spełnić dwa warunki: osiągnąć wiek emerytalny oraz udowodnić dowolny okres ubezpieczenia. Wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Wniosek o emeryturę można złożyć najwcześniej 30 dni przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Jednak nie zawsze warto się z tym spieszyć. 

W jakim miesiącu nie przechodzić na emeryturę? 

Jak się okazuje, są w roku miesiące, w których lepiej nie decydować się na przejście na emeryturę. Jednym z nich jest czerwiec. I nie ma to nic wspólnego z losem zapisanym w gwiazdach. Chodzi po prostu o to, że właśnie w tym miesiącu podstawa obliczania emerytury podlega jedynie waloryzacji rocznej. Przez pozostałe 11 miesięcy podstawa obliczania emerytury jest dodatkowo waloryzowana kwartalnie. 

Jak jest ustalana wysokość emerytury? 

W przypadku emerytury ZUS, jej wyliczenie polega na stworzeniu ułamka. Mianownik stanowi przeciętna długość życia na emeryturze, oparta o dane Głównego Urzędu Statystycznego. Z kolei w liczniku umieszcza się sumę zwaloryzowanych składek emerytalnych zgromadzonych na koncie w ZUS (od stycznia 1999 r.) i zwaloryzowanego kapitału początkowego (za okres do 31 grudnia 1998 r.). 

Obecnie obowiązujące tablice średniej długości życia są dla emerytów sprzyjające - przez pandemię wzrosła śmiertelność. Zatem osoby, które uzyskają prawa emerytalne do końca marca 2023, powinny rozważyć szybkie przejście na emeryturę. Od tego miesiąca obowiązywać będą bowiem nowe tablice, które mogą być mniej korzystne. 

Kiedy przejść na emeryturę w 2023 roku? 

Jak się okazuje, optymalnym terminem na przejście na emeryturę w 2023 roku są luty i lipiec. W przyszłym roku czeka nas bowiem rekordowa waloryzacja świadczeń. 

Przeczytaj więcej: Czeka nas rekordowa waloryzacja emerytur. Kiedy i jakie będą świadczenia? 

W 2023 roku planowane są także tzw. “trzynastka” i “czternastka”, czyli dwie dodatkowe emerytury. Pierwsza z nich ma być wypłacona w kwietniu. Jednak zdaniem ekspertów, osobom, które uzyskają prawa emerytalne w kwietniu lub maju 2023, bardziej opłaci się cierpliwość. Jeśli poczekają one do lipca, nie dostaną co prawda 13. emerytury, ale ich zgromadzony w ZUS kapitał zostanie atrakcyjnie zwaloryzowany. 

Jednak ci, którzy nabędą prawa do emerytury na początku 2023 roku, nie muszą czekać do lipca. Sprzyjającym terminem jest także luty. Taki świadczeniobiorca właściwie od razu otrzyma wypłatę emerytury w zwiększonej wysokości, a do tego “załapie się” jeszcze na trzynastą emeryturę. 

Dlaczego warto odwlekać przejście na emeryturę? 

Część seniorów, którym zdrowie i siły nie pozwalają już na kontynuowanie pracy zawodowej, z pewnością będzie chciała przejść na emeryturę jak najszybciej. Jednak doradcy emerytalni podkreślają, że ci, którzy mogą, powinni pracować dłużej po osiągnięciu wieku emerytalnego, bowiem dzięki temu otrzymają wyższe świadczenie. Na tę chwilę każdy dodatkowy rok aktywności zawodowej zwiększa emeryturę o ok. 10 proc. Wówczas nie tylko opłacamy więcej składek, ale także dla obliczenia wysokości świadczenia przyjmuje się mniejszą liczbę miesięcy życia na emeryturze. Dzięki temu kwota miesięcznej emerytury osiąga wyższą wysokość. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

• 11 grudnia,
• 18 grudnia.

W listopadzie 2022 roku nie ma więc niedziel handlowych, które umożliwiłyby zrobienie zakupów w większych dyskontach czy supermarketach.

Zakupy w niedzielę – co i gdzie kupisz 6 listopada?

6 listopada jest niedzielą niehandlową, z tego wynika, że większość placówek będzie zamkniętych. Zakupy zrobimy w sklepikach osiedlowych, za ladą których stanie właściciel oraz w punktach franczyzobiorców sieci Żabka. Otwarte są również kwiaciarnie, lodziarnie, kawiarnie czy stacje paliw, gdzie można zakupić coś do jedzenia i picia. Pamiętajmy – następna niedziela handlowa wypada dopiero w grudniu. To gorący czas zakupowy, kiedy Polacy planują nabycie prezentów i towarują swoje spiżarnie przed świętami.

Ceny w górę

Wysokie ceny w sklepach Cię dobijają? Prawdziwy dramat będzie na Gwiazdkę

Gdzie można zrobić zakupy w niedziele niehandlowe? 

Nie wszystkie sklepy muszą być zamknięte w niedziele niehandlowe. Wyjątkami są: 

• stacje paliw, 
• kwiaciarnie, 
• restauracje, 
• cukiernie, 
• sklepy z prasą, 
• placówki pocztowe, 
• sklepy, w których za ladą stoi właściciel. 

Jeszcze jakiś czas temu niektóre sklepy „udawały”, że działają jak placówki pocztowe lub biblioteki, aby sprzedawać swoje towary. Wszystko po to, by obejść przepisy. Jednak te praktyki zostały ukrócone, pojawiły się nowe regulacje, które jasno określają możliwość uzyskania statusu działalności pocztowej. 

W jakie dni świąteczne sklepy będą zamknięte? 

• 11 listopada (piątek) – Narodowe Święto Niepodległości, 
• 25 grudnia (niedziela) – pierwszy dzień Bożego Narodzenia, 
• 26 grudnia (poniedziałek) – drugi dzień Bożego Narodzenia.

Angelika Drygas

fot. envato elements

Ile wzrosną emerytury w 2023?

W 2023 r. emerytury i renty wzrosną o wskaźnik waloryzacji prognozowany na poziomie 13,8 proc. Co ciekawe, będzie gwarantowana minimalna podwyżka w wysokości 250 zł brutto, czyli 227,50 zł na rękę. Najniższa emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renta rodzinna i renta socjalna po waloryzacji wyniosą 1588,44 zł brutto. Osoby pobierające emeryturę częściową mogą spodziewać się kwoty waloryzacji, która nie będzie mogła być niższa niż 125 zł. Najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wzrośnie do kwoty 1191,33 zł. Świadczenie przedemerytalne wyniesie 1600,70 zł brutto.

Proponowana waloryzacja kwotowo-procentowa w 2023 roku obejmie także rolników i mundurowych.

Emerytury osób, które nie mają gwarancji wysokości najniższej emerytury (nie mają co najmniej 20 lat pracy w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn), zostaną podwyższone wskaźnikiem waloryzacji.

Świadczenia wyrównawcze

Do 3046,29 zł podwyższona zostanie miesięczna kwota graniczna uprawniająca do przyznania świadczenia wyrównawczego, zgodnie z ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Do 2157,80 zł podwyższony zostanie miesięczny próg wysokości otrzymywanych świadczeń, który uprawnia do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

Waloryzacja emerytury 2023

Waloryzacji podlegają, m.in.

• emerytury i renty zasadnicze,
• 13. emerytury i 14. emerytury (jeśli ta ostatnia ponownie zostanie wypłacona),
• renty socjalne,
• świadczenia przedemerytalne i zasiłki przedemerytalne,
• dodatki i świadczenia pieniężne wypłacane wraz z emeryturą lub rentą, a także świadczenia pieniężne wypłacane samoistnie,
• okresowe emerytury kapitałowe,
• emerytury pomostowe.

Emerytury

Czeka nas rekordowa waloryzacja emerytur. Kiedy i jakie będą świadczenia?

Wskaźnik waloryzacji emerytur 2023

Wskaźnik waloryzacji jest procentem, o który powiększone zostaną emerytury. Oblicza się go, biorąc pod uwagę: tzw. inflację emerycką, czyli średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów oraz wzrost przeciętnego wynagrodzenia w roku poprzedzającym waloryzację – do obliczenia wskaźnika waloryzacji brane jest co najmniej 20 proc. tej wielkości.

Waloryzacja procentowa i kwotowa

• procentowa – każda emerytura i renta zostaje podwyższona o określony procent,
• kwotowa – każda emerytura i renta zostaje podwyższona o określoną kwotę.

Waloryzacja kwotowo-procentowa jest połączeniem obu typów waloryzacji. Świadczenia emerytalne zostają podwyższone o określony procent, ale podwyżka nie może być mniejsza, niż minimalna kwota, w 2023 r. będzie to 250 zł. Takie rozwiązane jest korzystniejsze dla emerytów o niskich świadczeniach.

Waloryzacja emerytury 2023 – nowelizacja ustawy

Rząd proponuje waloryzację kwotowo-procentową. Podsumowując, każdy emeryt otrzyma 13,8 proc. podwyżki, ale nie mniej niż 250 zł. Gdyby nie taki mechanizm, to emeryt ze świadczeniem na poziomie 1500 zł zyskałby 207 zł brutto, a tak będzie to 250 zł. Na przykład emeryt, który dziś otrzymuje od ZUS-u emeryturę w wysokości 4000 zł brutto, od marca 2023 r. zyska 13,8 proc. czyli aż 552 zł brutto. To daje ok. 436 zł więcej na rękę (wylicza Business Insider). Pamiętajmy, że stawka 13,8 proc. może się jeszcze zmienić. Może być większa, bo zależy od wskaźnika inflacji.

Angelika Drygas

Fot. envato elements

Przyjęta 2 listopada ustawa zakłada, że samorządy będą mogły kupować węgiel w preferencyjnej cenie od kilku wybranych przedsiębiorstw, między innymi Polskiej Grupy Górniczej. Ustalono ją na maksymalnym poziomie 1,5 tys. zł za tonę. Gminy będą musiały opłacić transport we własnym zakresie i samodzielnie zorganizować miejsce składowania towaru, które będzie spełniało kryteria, wyznaczone przez Ministerstwo Aktywów Państwowych. 

Ustawa przewiduje także maksymalną cenę, po jakiej gminy będą mogły sprzedawać węgiel mieszkańcom. Już od dłuższego czasu wiadomo, że będzie to 2 tys. zł za tonę. 500 zł różnicy pomiędzy ceną kupna a sprzedaży tony węgla ma pozwolić samorządom na pokrycie kosztów transportu i przechowywania, a ewentualna nadwyżka ma zasilić lokalne budżety. 

Kto będzie mógł kupić węgiel za 2 tys. zł? 

Możliwość zakupu węgla w preferencyjnej cenie od lokalnego samorządu przysługuje każdemu, kto uzyskał dodatek węglowy (niezależnie od tego, czy został mu on już wypłacony) lub w swojej deklaracji CEEB zgłosił, że jego gospodarstwo domowe opalane jest tym paliwem. 

Każda gmina opracuje własny wniosek, który chętni na zakup węgla będą musieli złożyć w odpowiednim terminie. Dodatkowo wymagane będzie oświadczenie, w którym wnioskodawca potwierdzi, że on sam ani żaden członek jego gospodarstwa domowego nie nabyli węgla na sezon grzewczy 2022-23 po cenie niższej niż 2000 zł brutto za tonę. 

W których gminach można kupić węgiel za 2 tys. zł? 

Część gmin jeszcze przed wejściem w życie ustawy, precyzującej prawa i obowiązki samorządów w kwestii kupna i sprzedaży węgla, ustosunkowała się do tego, czy będzie prowadziła taką działalność. Zainteresowanych jest wielu, choć część gmin wielkomiejskich zadeklarowała, że nie zaoferuje swoim mieszkańcom węgla w preferencyjnej cenie. 

Większość samorządów na ten moment przeprowadza rozeznanie dotyczące tego, jak duże jest zapotrzebowanie na węgiel. Tak dzieje się między innymi w gminach: 

• Piła (wielkopolskie), 
• Buk (wielkopolskie), 
• Dopiewo (wielkopolskie), 
• Tykocin (podlaskie), 
• Choroszcz (podlaskie), 
• Korycin (podlaskie), 
• Suwałki (podlaskie), 
• Kolno (podlaskie), 
• Zambrów (podlaskie), 
• Jasło (podkarpackie), 
• Rzeszów (podkarpackie), 
• Sanok (podkarpackie), 
• Miejsce Piastowe (podkarpackie), 
• Lubenia (podkarpackie), 
• Skołyszyn (podkarpackie), 
• Kościelisko (małopolskie), 
• Bukowina Tatrzańska (małopolskie), 
• Giżycko (warmińsko-mazurskie). 

Są jednak także gminy, w których dystrybucja węgla już ruszyła lub ruszy lada dzień. Na liście znalazły się: 

• Trzebnica (dolnośląskie), 
• Leszno (wielkopolskie), 
• Otwock (mazowieckie), 
• Stalowa Wola (podkarpackie). 

Liczba gmin, które zdecydowały się dystrybuować węgiel, jest jednak o wiele dłuższa. Do 6 listopada samorządy poinformują o tym w swoich Biuletynach Informacji Publicznej. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Podatki lokalne stanowią źródło dochodu samorządów terytorialnych. Zalicza się do nich podatek od nieruchomości, od środków transportowych, rolny i leśny oraz opłaty: targową, miejscową, uzdrowiskową, reklamową i od posiadania psów. Ich wysokość ustalają gminy indywidualnie, jednak maksymalna wysokość tych podatków jest limitowana przez ustawodawcę. 

Te maksymalne stawki są przez Ministerstwo Finansów rokrocznie podnoszone w stosunku do wysokości inflacji z I półrocza poprzedniego roku. W związku z tym, że w 2022 roku inflacja osiągnęła rekordowo wysoki poziom – w październiku było to 17,9 proc. - możemy się spodziewać równie wysokiej podwyżki podatków lokalnych. 

Jaki podatek wzrośnie najbardziej w 2023 roku? 

Przyszłoroczny wzrost podatków lokalnych został przez Minsterstwo Finansów ustalony na poziomie 11,8 proc. Najbardziej wzrosną podatki od nieruchomości oraz opłata dla posiadaczy psów. W przypadku podatku od budynków mieszkalnych, maksymalna stawka wzrośnie do 1 zł za 1 m kw. powierzchni, czyli o 11 gr. Z kolei dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej stawka podatku będzie wynosiła 28,78 zł od 1 m kw., czyli o 3 zł więcej niż w tym roku. 

Ile wyniesie podatek od psa? 

Podatek od psa to należność, która nie jest obowiązkowa. Decyzja o tym, czy zostanie wprowadzona, należy do samorządów. Jednak w gminach, w których obowiązuje opłata za posiadanie czworonoga, bardzo prawdopodobne jest, że pójdzie ona w górę. W tym roku podatek od psa wynosł 135 zł, jednak jego wysokość na 2023 ustalono na maksymalnym poziomie 150,93 zł - czyli za posiadanie zwierzęcia zapłacimy blisko 16 zł więcej. 

Jak wysokie będą podatki lokalne w 2023 roku? 

Lista podatków i opłat lokalnych na 2023 rok w maksymalnej dopuszczalnej wysokości przedstawia się następująco: 

Podatek od gruntów: 

• związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków 1,16 zł od 1 m kw. powierzchni, 
• pod wodami powierzchniowymi stojącymi lub wodami powierzchniowymi płynącymi jezior i zbiorników sztucznych – 5,79 zł od 1 ha powierzchni, 
• pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 0,61 zł od 1 m kw. powierzchni, 
• niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji, o których mowa w przepisach — 3,81 zł od 1 m kw. powierzchni; 

Podatek od środków transportowych: 

• od samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej: od 3,5 tony do 5,5 tony włącznie – 1020,16 zł, powyżej 5,5 tony do 9 ton włącznie – 1701,84 zł, powyżej 9 ton – 2042,19 zł, 
• od samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton – 3897,01 zł. 
• od ciągników siodłowych lub balastowych przystosowanych do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 tony i poniżej 12 ton — 2382,52 zł. 
• od ciągników siodłowych lub balastowych przystosowanych do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton — (do 36 ton włącznie – 3012,13 zł; powyżej 36 ton 3897,01 zł). 

Opłaty lokalne: 

• targowa: nie może przekroczyć 953,38 zł dziennie, 
• miejscowa w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w tych celach, nie może przekroczyć 2,80 zł dziennie, 
• miejscowa w miejscowościach posiadających status obszaru ochrony uzdrowiskowej, nie może przekroczyć – 3,94 zł dziennie, 
• uzdrowiskowa nie może przekroczyć – 5,40 zł dziennie, 
• część stała opłaty reklamowej nie może przekroczyć 3,14 zł dziennie, 
• część zmienna opłaty reklamowej nie może przekroczyć 0,28 zł od 1 m kw. pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służących ekspozycji reklamy dziennie. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Maluch plus na plus

Marlena Maląg – minister rodziny i polityki społecznej, zadeklarowała 1,5 mld rocznie na to, aby samorządy mogły tworzyć nowe żłobki. Wszystko po to, aby odwrócić niekorzystne trendy demograficzne i ułatwić młodym Polakom podjęcie decyzji o zakładaniu rodziny. Najczęściej to wypadkowa wielu czynników. Młodzi ludzie podchodzą do tematu rozsądnie, kalkulują, czy będzie ich stać na dziecko, czy będą mogli łączyć życie rodzinne z zawodowym? Na pewno potrzebne jest wsparcie w opiece nad dziećmi do trzeciego roku życia, zanim maluchy pójdą do przedszkola. – Rozszerzamy program Maluch plus, ale także Rodzinny kapitał opiekuńczy, żeby dać wybór – mówiła w Polskim Radiu 24 Marlena Maląg. Podkreślała także, że w 2015 r., kiedy PiS objęło władzę, było zaledwie 80 tys. miejsc w żłobkach, podczas gdy obecnie jest ich ok. 230 tys. – To jest rozwój programu Maluch plus. Początkowo był to budżet 150 mln zł rocznie, następnie 450 mln zł. Tak naprawdę zainwestowaliśmy w tworzenie tych miejsc ponad 2,1 mld zł – wyjaśniła.

Polityka mieszkaniowa

To sfera, która rodzi sprzeczne odczucia.  – Potrzebne jest wzmocnienie roli rodziny, a więc czynnik kulturowy. Jednak młodym ludziom potrzebna jest także – bo 90 proc. młodych Polaków deklaruje, że chce założyć rodzinę i chce mieć dzieci – polityka mieszkaniowa – oceniła szefowa MRiPS. – W zakresie polityki mieszkaniowej podejmujemy kolejne wsparcie w postaci ustawy gwarantującej wkład własny młodym ludziom, którzy będą chcieli kupić mieszkanie. To ustawa, która już obowiązuje – poinformowała. W Polsce kupno mieszkania najczęściej wiąże się z horrendalnym kredytem na wiele lat. Wysokie ceny nieruchomości potęgują impas i zniechęcają do działania.

Elastyczna praca a wychowanie dzieci

Już za niespełna miesiąc ogłoszone zostaną zasady nowego programu Maluch plus. – To będzie program ze zwiększonym budżetem. Mamy już zawarte porozumienie z PFR (Polskim Funduszem Rozwoju) 1,5 mld rocznie na to, aby samorządy (...) mogły tworzyć miejsca opieki żłobkowej" – poinformowała minister. Jednocześnie zastrzegła, że rodzice muszą mieć wybór. – W polityce prorodzinnej ważne jest jeszcze łączenie pracy zawodowej z życiem rodzinnym. Tutaj te zmiany są konieczne i my już jesteśmy na ostatniej prostej. W Sejmie jest ustawa zmieniająca Kodeks pracy, wprowadzająca pracę zdalną na stałe do Kodeksu pracy, a więc te elastyczne formy zatrudnienia – podsumowała. Okazuje się, że resort pracuje nad wdrażaniem dyrektywy, która ułatwi łączenie pracy zawodowej z życiem rodzinnym, chodzi między innymi o dodatkowy urlop dla ojców.

Projekt "Popytowy System Innowacji – rozwój MŚP w regionie świętokrzyskim poprzez profesjonalne usługi doradcze”, potrwa do 28 grudnia i skierowany jest do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, prowadzących działalność gospodarczą na terenie województwa świętokrzyskiego, które nie otrzymały dotychczas dofinansowania na zakup usługi doradczej.

Świętokrzyskie: rusza nabór dla przedsiębiorców na 3 mln zł

Urząd podkreślił, że firmy, które chcą ubiegać się o dofinansowanie, od minimum 3 miesięcy muszą posiadać siedzibę lub oddział na terenie województwa świętokrzyskiego.

„W ramach obecnego naboru mamy do rozdysponowania 3 mln zł. To wsparcie dla tych firm, które  pragną usprawnić swoje funkcjonowanie, wprowadzić nowatorskie i bardzie efektywne formy pracy, a przez to zwiększyć swoją konkurencyjność i ograniczyć ryzyko biznesowe. Takie fachowe doradztwo jest oczekiwane przez przedsiębiorców szczególnie teraz, gdy przychodzi im mierzyć się z kryzysem ekonomicznym wywołanym najpierw pandemią, a obecnie wojną na Ukrainie” – powiedział marszałek województwa świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski.

Na co przeznaczyć dofinansowanie?

Ta usługa doradcza nie może mieć charakteru ciągłego ani okresowego, nie może być również związana ze zwykłymi kosztami operacyjnymi przedsiębiorstwa, takimi jak usługi doradztwa podatkowego, prawnego czy reklamy.

„Wsparcie doradcze ma służyć zwiększeniu konkurencyjności i efektywności ekonomicznej przedsiębiorstwa. W ramach voucherów nie ma możliwości dofinansowania kosztów zakupu środków trwałych. Przedsiębiorcy mogą złożyć maksymalnie dwa formularze zgłoszeniowe – jeden na realizację usługi standardowej i jeden – usługi specjalistycznej” – czytamy.

Z jakiego wsparcia mogą skorzystać firmy?

To usługi standardowe dotyczące, m.in.

• opracowania strategii marketingowych i biznesplanów,
• przygotowania i wdrożenia dokumentacji RODO.

W tym wypadku wartość vouchera może wynieść do 20 tys. zł, okres jego realizacji to maksymalnie cztery miesiące, a poziom dofinansowania – do 75 proc. kosztów kwalifikowalnych.

Usługi specjalistyczne, np.

• audyty energetyczne,
• plany transformacji cyfrowej w kierunku Przemysłu 4.0,
• usługi związane z ochroną własności intelektualnej,
• przeprowadzenie badania rynków zagranicznych pod kątem możliwości eksportowych.

Na taki voucher można otrzymać do 70 tys. zł, maksymalny okres realizacji to 8 miesięcy, a poziom dofinansowania – do 85 proc. kosztów kwalifikowalnych.

Szósta edycja

Projekt „Popytowy System Innowacji – rozwój MŚP w regionie świętokrzyskim poprzez profesjonalne usługi doradcze” ruszył w 2018 r. – we wszystkich poprzednich pięciu naborach podpisano 360 umów z przedsiębiorcami na wsparcie w wysokości 22 mln zł.

Projekt realizowany jest przez Województwo Świętokrzyskie – Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego, w ramach 2 Osi Priorytetowej, Działanie 2.1 Wsparcie świętokrzyskich IOB celu zwiększenia poziomu przedsiębiorczości w regionie, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 i jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Urząd Marszałkowski w ramach projektu pełni rolę Operatora Systemu Popytowego.

Angelika Drygas

Źródło: Serwis Samorządowy PAP

Fot envato elements