W związku z tym, że PiS zapowiedział, iż czternaste emerytury prawdopodobnie zyskają w przyszłości status świadczeń stałych, wypłacanych rokrocznie, świadczeniobiorcy natychmiast zainteresowali się tym, czy pojawią się kolejne dodatkowe emerytury. W obecnej kryzysowej sytuacji gospodarczej każda dodatkowa kwota pieniędzy jest bowiem na wagę złota. 

Póki co rząd nie złożył wiążącej deklaracji co do wypłaty “piętnastki” w 2023 roku. Jednak prezydent Andrzej Duda podczas swoich wystąpień podkreślał, że takie świadczenie może się pojawić, jeśli będzie ono potrzebne polskim emerytom. 

Co Polacy sądzą o dodatkowych emeryturach? 

Okazuje się, że Polacy nie są aż tak dużymi zwolennikami 15. emerytury, jak mogłoby się wydawać. Z sondażu, przeprowadzonego na zlecenie Super Expressu, wynika, że na pytanie, czy w 2023 roku powinna zostać wypłacona “piętnastka”, 52 proc. ankietowanych odpowiedziało przecząco. Za było 48 proc. 

Profesor Henryk Domański, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego, został przez “Super Express” poproszony o skomentowanie tego wyniku ankiety. Jego zdaniem, Polacy uważają, że państwa nie stać na wypłatę dodatkowego świadczenia. 

- Prawdopodobnie Polacy uważają, że w sytuacji rosnącej inflacji i problemów energetycznych oraz związanego z tym deficytu budżetowego państwa polskiego nie stać na wydatki w postaci 15. emerytury - mówił dziennikowi prof. Domański. 

Kto jest za a kto przeciw “piętnastce”? 

Zdaniem Henryka Domańskiego, rzeczywiste sądy Polaków mogą być nieco inne, niż wykazała to ankieta, w zależności od ich poglądów politycznych. W przypadku zwolenników partii lewicowych oraz PO czy patrii Szymona Hołowni, odsetek osób przeciwnych wypłacie 15. emerytury może przekraczać owe 52 proc. Z kolei wyborcy Prawa i Sprawiedliwości w większości popierają ten pomysł. 

Jakie emerytury otrzymają Polacy w 2023 roku? 

Po nowym roku czeka nas rekordowa waloryzacja emerytur. Wyniesie ona co najmniej 13,8 proc. Od marca 2023 najniższa emerytura będzie zatem wynosiła 1588,44 zł brutto. W takiej wysokości wypłacona zostanie także “trzynastka”, która trafi na konta świadczeniobiorców w kwietniu. Na rękę będzie to 1445,48 zł. Prawdopodobnie czternasta emerytura, wypłacana w sierpniu i wrześniu, również sięgnie tej kwoty i trafi do emerytów, których świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto. 

Niewykluczone jednak, że w związku z rosnącą z miesiąca na miesiąc inflacją planowana waloryzacja będzie wyższa niż 13,8 proc. - mówi się nawet o 15 proc. Póki co nie padły jednak ostateczne deklaracje w tej sprawie ze strony rządu. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Progi dochodowe, po przekroczeniu których emerytura czy renta mogą zostać pomniejszone lub wstrzymane, nie są stałe. Zmieniają się co jakiś czas. Wynika to z faktu, że ich stawki są zależne od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Wynagrodzenie to w ostatnim czasie w Polsce wzrosło, a to pociągnęło za sobą zmianę progów dochodowych dla emerytów, która weszła w życie 1 grudnia 2022. 

Komu ZUS i KRUS mogą zabrać emeryturę? 

Ze zmniejszeniem lub wstrzymaniem świadczenia emerytalnego muszą liczyć się ci uprawnieni, którzy dodatkowo zarabiają. Jednak nie każdy senior musi rezygnować z dodatkowej aktywności zawodowej. Zarówno ZUS jak i KRUS mogą zawiesić lub obniżyć świadczenie tylko w przypadku, gdy uprawniona osoba jest na wcześniejszej emeruturze lub rencie. Seniorzy, którzy osiągnęli już wiek emerytalny, mogą zarabiać dowolne kwoty bez obaw. 

Ile wynoszą progi dochodowe dla emerytów? 

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Polsce wynosiło w III kwartale 2022 roku 6 480 zł 67 gr. To o ponad 320 zł więcej niż w II kwartale. W związku z tym stawki progów dochodowych dla emerytów zostały podniesione. 

Świadczenie emerytalne zostaje zawieszone w sytuacji, gdy uprawniona osoba zarobiła miesięcznie 70 proc. średniego miesięcznego wynagrodzenia. Suma ta wynosi obecnie 4 536 zł 50 gr. 

Z kolei do wstrzymania wypłaty emerytury lub renty ZUS oraz KRUS będą uprawnione w sytuacji, gdy świadczeniobiorca zarobi miesięcznie więcej niż 8 424 zł 90 gr. Ta kwota to 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w Polsce. 

O ile zmniejsza się emerytura po przekroczeniu progu? 

Jeśli emeryt nie ukończył jeszcze 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni) i zarobił miesięcznie więcej niż 4 536 zł 50 gr, otrzyma na konto wypłatę emerytury w obniżonej wysokości. Wypłata będzie pomniejszona o kwotę przekroczenia, ale nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia ustaloną dla danego świadczenia - w przypadku emerytur ustalono ją na poziomie 646,67 zł. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

W tej chwili zgodnie z polskim prawem, aby uzyskać status emeryta, wystarczy spełnić dwa warunki: osiągnąć wiek emerytalny oraz udowodnić dowolny okres ubezpieczenia. Wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Wniosek o emeryturę można złożyć najwcześniej 30 dni przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Jednak nie zawsze warto się z tym spieszyć. 

W jakim miesiącu nie przechodzić na emeryturę? 

Jak się okazuje, są w roku miesiące, w których lepiej nie decydować się na przejście na emeryturę. Jednym z nich jest czerwiec. I nie ma to nic wspólnego z losem zapisanym w gwiazdach. Chodzi po prostu o to, że właśnie w tym miesiącu podstawa obliczania emerytury podlega jedynie waloryzacji rocznej. Przez pozostałe 11 miesięcy podstawa obliczania emerytury jest dodatkowo waloryzowana kwartalnie. 

Jak jest ustalana wysokość emerytury? 

W przypadku emerytury ZUS, jej wyliczenie polega na stworzeniu ułamka. Mianownik stanowi przeciętna długość życia na emeryturze, oparta o dane Głównego Urzędu Statystycznego. Z kolei w liczniku umieszcza się sumę zwaloryzowanych składek emerytalnych zgromadzonych na koncie w ZUS (od stycznia 1999 r.) i zwaloryzowanego kapitału początkowego (za okres do 31 grudnia 1998 r.). 

Obecnie obowiązujące tablice średniej długości życia są dla emerytów sprzyjające - przez pandemię wzrosła śmiertelność. Zatem osoby, które uzyskają prawa emerytalne do końca marca 2023, powinny rozważyć szybkie przejście na emeryturę. Od tego miesiąca obowiązywać będą bowiem nowe tablice, które mogą być mniej korzystne. 

Kiedy przejść na emeryturę w 2023 roku? 

Jak się okazuje, optymalnym terminem na przejście na emeryturę w 2023 roku są luty i lipiec. W przyszłym roku czeka nas bowiem rekordowa waloryzacja świadczeń. 

Przeczytaj więcej: Czeka nas rekordowa waloryzacja emerytur. Kiedy i jakie będą świadczenia? 

W 2023 roku planowane są także tzw. “trzynastka” i “czternastka”, czyli dwie dodatkowe emerytury. Pierwsza z nich ma być wypłacona w kwietniu. Jednak zdaniem ekspertów, osobom, które uzyskają prawa emerytalne w kwietniu lub maju 2023, bardziej opłaci się cierpliwość. Jeśli poczekają one do lipca, nie dostaną co prawda 13. emerytury, ale ich zgromadzony w ZUS kapitał zostanie atrakcyjnie zwaloryzowany. 

Jednak ci, którzy nabędą prawa do emerytury na początku 2023 roku, nie muszą czekać do lipca. Sprzyjającym terminem jest także luty. Taki świadczeniobiorca właściwie od razu otrzyma wypłatę emerytury w zwiększonej wysokości, a do tego “załapie się” jeszcze na trzynastą emeryturę. 

Dlaczego warto odwlekać przejście na emeryturę? 

Część seniorów, którym zdrowie i siły nie pozwalają już na kontynuowanie pracy zawodowej, z pewnością będzie chciała przejść na emeryturę jak najszybciej. Jednak doradcy emerytalni podkreślają, że ci, którzy mogą, powinni pracować dłużej po osiągnięciu wieku emerytalnego, bowiem dzięki temu otrzymają wyższe świadczenie. Na tę chwilę każdy dodatkowy rok aktywności zawodowej zwiększa emeryturę o ok. 10 proc. Wówczas nie tylko opłacamy więcej składek, ale także dla obliczenia wysokości świadczenia przyjmuje się mniejszą liczbę miesięcy życia na emeryturze. Dzięki temu kwota miesięcznej emerytury osiąga wyższą wysokość. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Podczas konferencji prasowej we wtorek 18 października premier Mateusz Morawiecki zapowiedział zmiany w emeryturach. Uzasadnił, że rząd chce “naprawić niesprawiedliwości III RP”, które odbiły się na seniorach. Szef rządu podkreślił, że to wyraz podziękowania za wkład, jaki dzisiejsi emeryci włożyli w budowę Polski w obecnym kształcie. 

- Polska została zbudowana na waszej pracy, zmieniamy ją w kierunku nowoczesnego państwa, które troszczy się o najsłabszych - mówił premier. 

Co dalej z 13. i 14. emeryturą? 

Premier Morawiecki podkreślał, że rząd nie ogranicza się tylko do słów, lecz przechodzi do czynów. Przykładem są 13. i 14. emerytury, zwane powszechnie “trzynastkami” i “czternastkami”. Do tej pory funkcjonowały one jako bonusy, jednak ma się to zmienić. Premier zapowiedział, że dwie dodatkowe emerytury rocznie będą wprowadzone na stałe. Przez ostatnie 3 lata na wypłatę 13. i 14. świadczenia dla emerytów rząd wydał 47,8 mld zł. 

Nie wiadomo, czy zamiast "trzynastek” i “czternastek” pojawią się inne bonusowe świadczenia o charakterze jednorazowym. Choć prezydent Andrzej Duda zaproponował 15. emeryturę, rząd nie zareagował przychylnie na ten pomysł. 

Jakie będą kwoty emerytur po waloryzacji? 

- W 2022 roku do emerytów i rencistów trafiło o 18,4 mld zł więcej w ramach waloryzacji rent i emerytur - poinformował Mateusz Morawiecki. Jednak to nie koniec: w przyszłym roku waloryzacja będzie jeszcze wyższa, a do emerytów trafią kolejne miliardy złotych. 

- Od 2015 r. staramy się, żeby waloryzacja rent i emerytur nie była jedynie symboliczna a godna - mówiła szefowa Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, Marlena Maląg. 

Wzrost emerytur jest już przesądzony. Rząd zadecydował, że waloryzacja świadczeń wyniesie w 2023 r. co najmniej 13,8 proc. To prawie dwa razy tyle co w 2022 roku, kiedy wyniósł on 7 proc. 

- Nasz rząd zawsze dostrzega wkład emerytów w budowę naszego państwa. Nie bylibyśmy w tym miejscu bez ogromnej pracy naszych emerytów. Najbliższa waloryzacja będzie co najmniej na poziomie 250 zł - zapowiedział premier. 

Jeśli rządzący przeprowadzą waloryzację w obiecywanej wysokości, najniższa emerytura od marca 2023 roku będzie wynosiła 1588,44 zł. W tym roku kwota emerytury podstawowej brutto to 1338,44 zł.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements 

Ile wyniesie 14. emerytura?

Kwota jest ściśle związana z waloryzacją, a więc dokładne liczby poznamy w przyszłym roku. – Przyszłoroczna „czternastka” będzie wypłacana już po marcowej waloryzacji, a to znaczy, że będzie na poziomie przekraczającym 1500 zł. Zakładamy waloryzację na poziomie 13,8 proc., czyli od 1 marca najniższa emerytura znacznie wzrośnie – zapowiedział wiceminister rodziny Stanisław Szwed.

Kiedy wypłata „czternastki”?

Wszystko na to wskazuje, że analogicznie do bieżącego roku, kiedy to pierwsza transza została wypłacona w sierpniu. – Myślę, że pozostaniemy przy tym terminie – mówił Stanisław Szwed.

Pytany o to, jakich danych spodziewa się, jeśli chodzi o wrześniową inflację, wiceminister powiedział, że jego zdaniem będzie ona na podobnym poziomie co w sierpniu.

„Czternastka” w Polsce

W sierpniu pierwsi emeryci i renciści otrzymali czternastą emeryturę. Świadczenie zostało wypłacone z urzędu, bez żadnego wniosku. Kolejni seniorzy dodatkowe pieniądze otrzymali wraz z wrześniowym świadczeniem. W sumie czternastki trafią do około 9 mln osób.

Czternasta emerytura na rękę wynosi 1217,98 zł. Świadczenie w pełnej wysokości otrzyma ok. 7,7 mln osób. W przypadku osób ze świadczeniem między 2900 zł a 4188,44 zł czternastka będzie zmniejszana zgodnie z zasadą "złotówka za złotówkę". Minimalna wysokość czternastki to 50 zł.

– To kolejny przykład prowadzonej przez rząd Zjednoczonej Prawicy kompleksowej polityki wsparcia seniorów. W obecnej, trudnej sytuacji geopolitycznej, spowodowanej m.in. szantażem energetycznym Rosji, wzmacniamy rządowe wsparcie dla emerytów i rencistów. Zdajemy sobie sprawę, że teraz może być ono szczególnie potrzebne, stąd decyzja o wypłacie dodatkowego świadczenia – zaznaczyła minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.

W sumie w ramach trzynastki i czternastki emeryci w tym roku otrzymają łącznie 2676,88 zł brutto. – To bardzo ważne wsparcie, które zasili finanse seniorów – dodała szefowa MRiPS.

Terminy świadczeń

W ZUS terminy wypłaty czternastek to 25 sierpnia oraz 1, 5, 6, 10, 15, 20 września. W systemie mundurowym oraz w przypadku osób pobierających zasiłki i świadczenia przedemerytalne z ZUS – wypłata nastąpi we wrześniu. Z kolei osoby pobierające świadczenia rolnicze rzadziej, niż raz na miesiąc – otrzymają „czternastkę” w październiku.

„Czternastka” jest wolna od potrąceń, np. zajęć komorniczych. Nie będzie wliczać się do dochodu przy ubieganiu się o pomoc społeczną, alimenty czy świadczenia z programu "Rodzina 500 plus" dla niesamodzielnych.

Jak na razie wypłata czternastek idzie zgodnie z planem. – Wszystkie świadczenia wypłacane są na czas. Do tej pory wypłaciliśmy około 5,6 mld zł dla około 4,7 mln emerytów i rencistów. Zdecydowana większość z nich otrzymała świadczenia w pełnej wysokości, czyli 1338,44 zł brutto – powiedział rzecznik ZUS Paweł Żebrowski. 

Angelika Drygas

Źródło: PAP

Fot. envato elements

Czternasta emerytura to już drugie świadczenie dodatkowe w 2022 roku. W kwietniu emeryci i renciści otrzymali “trzynastkę”. Zasady przyznawania bonusowych wypłat nie uległy zmianom. Otrzymają je osoby, które na dzień 24 sierpnia będą miały prawo do jednego z następujących świadczeń w ZUS lub KRUS: 

• emerytury, 
• renty, 
• renty socjalnej, 
• świadczenia przedemerytalnego, 
• renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, 
• renty rodzinnej, 
• okresowej emerytury rolniczej, 
• rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. 

Z szacunków wynika, że na wypłatę “czternastek” przeznaczonych zostanie łącznie 11,4 mld zł, z czego 9,5 mld zł trafi do klientów ZUS. 

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby dostać “czternastkę”?

Aby otrzymać “czternastkę”, bezwarunkowo należy mieć prawo do otrzymywania regularnie jednego spośród wymienionych świadczeń. Emeryci i renciści, pobierający świadczenia z ZUS i KRUS, nie muszą składać dodatkowych wniosków o przyznanie czternastej emerytury. Zostanie ona wypłacona przez obie instytucje z urzędu. 

Kiedy nastąpi wypłata czternastej emerytury w 2022 roku? 

ZUS i KRUS przygotowują się już do przekazywania czternastych emerytur na konta świadczeniobiorców. Pierwsi otrzymają pieniądze jeszcze w sierpniu, lecz nie wszyscy mogą liczyć na wypłaty w tym miesiącu.  

“Czternastki” wypłacane będą w sierpniu i wrześniu. Emeryci i renciści, którzy otrzymują swoje regularne świadczenia 25 dnia każdego miesiąca, otrzymają czternaste świadczenie jeszcze w sierpniu. ZUS i KRUS będzie kontynuował wypłaty we wrześniu. Pierwsza z instytucji planuje tury 1, 5, 6, 10, 15, 20 dnia miesiąca, z kolei druga - 10, 15 i 20 września. 

Emerytowani rolnicy, którzy otrzymują emeryturę kwartalnie, na wypłatę “czternastki” będą musieli poczekać do października. 

Jakie będą stawki czternastej emerytury? 

Dodatkowe świadczenie w 2022 roku będzie wypłacane emerytom i rencistom w wysokości: 

• 1.338,44 zł (tj. kwoty najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca 2022 r.), jeżeli wysokość przysługujących świadczeń emerytalno-rentowych nie przekracza kwoty 2.900 zł, 
• 1.338,44 zł pomniejszonej o kwotę różnicy pomiędzy kwotą przysługujących świadczeń emerytalno-rentowych, a kwotą 2.900 zł – jeżeli wysokość przysługujących świadczeń emerytalno-rentowych przekracza 2.900 zł. 

Kwota netto, która trafi na konta świadczeniobiorców, wyniesie 1217,98 zł. Na “czternastkę” nie mogą liczyć osoby, których świadczenie emerytalno-rentowe lub suma kilku świadczeń są równe lub wyższe od 4.188,44 zł. 

Waloryzacja emerytur 2022: czy padnie rekord?

Każdego roku w marcu przeprowadzana jest waloryzacja emerytur i rent. W 2022 roku nie planowane są dodatkowe waloryzacje w trzecim i czwartym kwartale, jednak w 2023 roku świadczeniobiorcy mogą liczyć na kolejne podwyżki. Według wiceministra rodziny i polityki społecznej, Stanisława Szweda, mogą one być rekordowe ze względu na szalejącą inflację. 

– Myślę, że jednak to będzie dwucyfrowa waloryzacja. Oczywiście my prognozujemy w tej chwili. Ta prognoza jest średnioroczna, ale patrząc jednak dzisiaj na wskaźniki inflacji trzeba założyć, że przyszłoroczna też może być dwucyfrowa – mówił Szwed w rozmowie z TVP Info. 

Zuzanna Ćwiklińska 
fot. envato elements

Z danych Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej wynika, że w 2022 roku tzw. "czternasta emerytura" otrzyma około 9 mln Polaków i Polek, z czego ok. 7,7 mln emerytów i rencistów otrzyma wypłatę w pełnej wysokości, a ok. 1,3 mln – w pomniejszonej.

Jak zwracają uwagę niektórzy ekonomiści, określenie "czternasta emerytura" jest mylące. Wynika to z faktu, że świadczenie nie będzie równe emeryturze czy rencie jaką co miesiąc wypłaca KRUS czy ZUS. Będzie to stała kwota niespełna 1340 zł brutto przy zasadniczym świadczeniu, które nie przekracza 2900 zł. Jeżeli, ktoś otrzymuje wyższą rentę czy emeryturę, otrzyma odpowiednio niższą czternastkę – o ile? To pokazujemy w tabeli na końcu artykułu.

Kiedy zostanie wypłacona czternasta emerytura w 2022 roku?

Jak podał resort rodziny, w 2022 r. tzw. czternasta emerytura będzie wypłacana od 25 sierpnia do 20 września. Prawo do świadczenia będzie badane na 24 sierpnia, czyli dzień poprzedzający pierwsze wypłaty.

Podobnie jak w przypadku trzynastej emerytury, będzie także zwolniona z podatku. Tak więc od kwoty brutto (1338,44 zł) zostanie potrącona jedynie składka zdrowotna.

Czternastka emerytura będzie wolna od różnego rodzaju potrąceń, takich jak np. zajęcia komornicze. Co więcej, przy ubieganiu się o pomoc społeczną, świadczenia z programu „Rodzina 500 plus” dla niesamodzielnych czy alimenty, nie będzie wliczać się do dochodu

Czy trzeba składać wniosek, aby otrzymać czternastkę?

Co bardzo ważne, dodatkowe świadczenie będzie wypłacane z urzędu wraz z emeryturą lub rentą – nie trzeba więc składać żadnych wniosków o wypłatę.

Czternasta emerytura – tabela świadczenia netto

Osoby, które pobierają świadczenia emerytalno-rentowe w wysokości nieprzekraczającej 2900 zł – otrzymają „czternastkę” w pełnej wysokości, czyli w kwocie 1217,98 zł netto (1338,44 zł brutto). Dla osób pobierających świadczenia w przedziale 2900 zł – 4188,44 zł, zastosowany będzie mechanizm „złotówka za złotówkę” – czternasta emerytura zostanie pomniejszona o kwotę tej nadwyżki. Minimalna kwota 14-tki wyniesie więc 50 zł

Oto jaka jest tabela emerytury netto w porównaniu do zasadniczej emerytury:

– Nie chcemy, by przekroczenie kryterium było jednoznaczne z nieprzyznaniem prawa do świadczenia. Będzie ono po prostu odpowiednio pomniejszone – tłumaczy Marlena Maląg, minister rodziny i polityki społecznej.

Karol Pomeranek

Wprowadzone nową ustawą przepisy, dotyczące tego, że rolnik może przejść na emeryturę bez konieczności wyzbycia się gospodarstwa rolnego, to jedna z największych i najbardziej oczekiwanych przez świadczeniobiorców zmian. W ten sposób zrównano emerytów z KRUS z emerytami pobierającymi świadczenia w ZUS, którzy mogli pozostawać aktywni zawodowo po przejściu na emeryturę. 

KRUS informuje, że od lipca będzie wypłacać pełną wysokość świadczenia tym emerytowanym rolnikom, którzy dotąd mieli zawieszoną wypłatę części uzupełniającej emerytury z powodu prowadzenia działalności rolniczej. W czerwcu dokonane zaś zostaną wyrównania części uzupełniającej za ten miesiąc. KRUS zrealizuje te zadania z urzędu, rolnicy nie muszą składać żadnych wniosków. 

Zmiany dotyczą także rolników-rencistów 

Nowe przepisy regulują także kwestię przyznawania renty. Od połowy czerwca 2022 prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy uzyskują również ubezpieczeni całkowicie niezdolni do pracy w gospodarstwie rolnym, którzy posiadają co najmniej 25 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Do tego okresu wlicza się okresy ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz okresy innego ubezpieczenia, w tym za granicą. 

Renta będzie przysługiwała także tym rolnikom, u których całkowita niezdolność do pracy pojawiła się, gdy nie podlegali ubezpieczeniu w KRUS lub wygasło ono dawniej niż 18 miesięcy przed momentem wnioskowania. Nie będzie także konieczności, by świadczeniobiorca udowodnił 5 lat podlegania ubezpieczeniu w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. 

Renciści będą także mogli zawierać krótsze umowy o dzierżawę. Dotąd podstawę do wypłaty okresowej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy stanowiła umowa dzierżawy zawarta na co najmniej 10 lat. Nowe przepisy pozwalają skrócić ten okres i wyrównać go z czasem, na jaki przyznana została decyzja o prawie do renty. 

Co się zmieniło w ubezpieczeniach? 

Katalog osób, które podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników, został rozszerzony. Teraz objęci są nim także rolnicy i domownicy, nawet jeśli zostali objęci ubezpieczeniem społecznym w ZUS z tytułów: 

• pobierania świadczenia integracyjnego lub pobierania stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych,  
• pobierania stypendium w okresie odbywania studiów podyplomowych, 
• pełnienia czynnej służby wojskowej jako żołnierz niezawodowy lub odbywania służby zastępczej. 

Rolnicy i domownicy, którzy wcześniej utracili prawo do ubezpieczenia społecznego rolników właśnie ze względu na objęcie ubezpieczeniem przez ZUS, mogą wnioskować o przywrócenie tego prawa przez 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy, a zatem do grudnia 2022. 

Centra Rehabilitacji Rolników otworzą się na emerytów 

Na mocy wprowadzonych w ustawie zmian, od 1 stycznia 2023 r. KRUS może skierować na rehabilitację leczniczą osoby, które są uprawnione do emerytury rolniczej. Przewidziano dla nich turnus rehabilitacyjny o długości 21 dni. 

Krótsze, bo trwające 7 dni turnusy regeneracyjne będą za to przysługiwać ubezpieczonym rolnikom, którzy opiekują się osobami niepełnosprawnymi. Ich celem jest poprawa kondycji psychofizycznej i jakości życia opiekunów osób niepełnosprawnych. Ten przepis także wejdzie w życie wraz z początkiem nowego roku.

Zuzanna Ćwiklińska
fot. Envato Elements

Obecne przepisy o emeryturze rolniczej są niekorzystne dla rolników

Obecnie w celu nabycia prawa do emerytury rolniczej, rolnik musi:

• osiągnąć wiek emerytalny, czyli osiągnąć 60 rok życia w przypadku kobiet oraz 65-lat w przypadku mężczyzn; 
• wykazać co najmniej 25-letni okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników
• zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. 

Jeżeli rolnik, mimo spełnienia dwóch pierwszych warunków, chce dalej prowadzić gospodarstwo, wówczas zasadnicza część emerytury ulega zawieszeniu. Zaprzestanie działalności rolniczej w praktyce oznacza sprzedaż lub wydzierżawienie na co najmniej 10 lat swojej ziemi. 

– To tak samo jakby zmuszać taksówkarza, żeby sprzedał swój samochód, jeśli chce przejść na emeryturę z ZUS – mówi Andrzej, rolnik z zachodniopomorskiego. 

Co ulegnie zmianie w przypadku emerytur z KRUS?

W projekcie ustawy przygotowanym przez ministra rolnictwa i przyjętym przez rząd, zakłada się rolnik nie będzie musiał zaprzestawać prowadzenia działalności rolniczej, aby otrzymywać świadczenie w pełnej wysokości. 

Jednak co istotne, w takiej sytuacji gospodarz będzie dalej musiał odprowadzać składki do KRUS na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, zarówno podstawowej, jak i dodatkowej, w przypadku prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 50 ha przeliczeniowych.

Korzystne rozwiązania dla dwuzawodowców. Będzie możliwość łączenia emerytury z ZUS i KRUS

W przyjętym projekcie zaproponowano także uregulowania kwestii dwóch tytułów ubezpieczenia: z systemu rolniczego (KRUS) i powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych (ZUS). Takie rozwiązanie pozwoli rolnikom i domownikom szansę na podejmowanie szkoleń zawodowych umożliwiających zmianę kwalifikacji bez obawy o utratę ubezpieczenia w systemie rolniczym. 

Nowe przepisy powinny wyeliminować także sytuację, w której rolnik ma przerwę w podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, przez co nie może w niektórych sytuacjach ubiegać się m.in. o dotacje PROW.  

Co więcej, rolnicy będą mogli dalej podlegać ubezpieczeniu w KRUS przy jednoczesnym prowadzeniu gospodarstwa i podejmowaniu dodatkowo pozarolniczej działalności gospodarczej.

Służba we wojsku zaliczona do okresu składkowego

Kolejna zmiana dotyczy możliwości zaliczania do wysokości części składkowej emerytury rolniczej okresów odbywania czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim lub okresów jej równorzędnych. Te zmiany będą także obejmować zastępczą formę służby wojskowej przypadających przed 1 stycznia 1999 r. Ale w tym przypadku czas ten będzie zaliczony do okresu składkowego, jeżeli przyszły emeryt nie posiada stażu ubezpieczeniowego w ZUS i gdy nie wpłynie to na podwyższenie świadczenia emerytalnego z ZUS.

Od kiedy emerytura rolnicza będzie obowiązywać na nowych zasadach?

Rząd wprowadził zapis, według którego nowe zasady przechodzenia na emeryturę przez rolników wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Jednak zanim to nastąpi, nowe przepisy muszą zostać zaakceptowane przez parlament i prezydenta.

Według Henryka Kowalczyka, wicepremiera i ministra rolnictwa, emerytura rolnicza na nowych zasadach powinna obowiązywać najpóźniej w lipcu 2022 roku. 

Z informacji KRUS wynika, że nowe regulacje mogą być korzystne dla ponad 18,5 tys. rolników, którzy na koniec 2021 roku mieli zawieszoną wypłatę części uzupełniającej emerytury rolniczej ze względu na prowadzenie działalności rolniczej. 

Paweł Mikos
Fot. Kindel Media z Pexels