Wszystko dla ludzie, rozumiemy takie podejście, ale także forsujemy, że wszystko z umiarem. Tego umiaru zabrakło wyrostkowi, który wracając z andrzejkowej imprezy w Bańskiej Niżnej (woj. małopolskie) wpadł na durny pomysł uszkodzenia ciągnika rolniczego. W jednych z drzwi wybił szybę.

Zdarzenie uchwycił monitoring. Rolnik chce dać im szansę

Całość zdarzenie została nagrana przez kamerę. Nagranie zabezpieczono, ale jeszcze nie trafiło do organów ścigania. Najpierw poszkodowany rolnik chce dać wandalom szanse na naprawienie wyrządzonej szkody.

- Sprawca pilnie wzywany do polubownego załatwienia sprawy do środy. Cena szyby 1300 zł. Sprawa kwalifikuje się jako uszkodzenie mienia, która może być kwalifikowana również jako kradzież z włamaniem oraz wtargnięcie na prywatną posesję - mówi właściciel ciągnika – wzywa poszkodowany rolnik.

W przeciwnym razie całość materiału dowodowego trafi w ręce policjantów i to ta formacja zajmie się ustalaniem sprawcy uszkodzenia ciągnika rolniczego.

Michał Czubak
Fot. arch. prywatne

Wszystko dla ludzie, rozumiemy takie podejście, ale także forsujemy, że wszystko z umiarem. Tego umiaru zabrakło wyrostkowi, który wracając z andrzejkowej imprezy w Bańskiej Niżnej (woj. małopolskie) wpadł na durny pomysł uszkodzenia ciągnika rolniczego. W jednych z drzwi wybił szybę.

Zdarzenie uchwycił monitoring. Rolnik chce dać im szansę

Całość zdarzenie została nagrana przez kamerę. Nagranie zabezpieczono, ale jeszcze nie trafiło do organów ścigania. Najpierw poszkodowany rolnik chce dać wandalom szanse na naprawienie wyrządzonej szkody.

- Sprawca pilnie wzywany do polubownego załatwienia sprawy do środy. Cena szyby 1300 zł. Sprawa kwalifikuje się jako uszkodzenie mienia, która może być kwalifikowana również jako kradzież z włamaniem oraz wtargnięcie na prywatną posesję - mówi właściciel ciągnika – wzywa poszkodowany rolnik.

W przeciwnym razie całość materiału dowodowego trafi w ręce policjantów i to ta formacja zajmie się ustalaniem sprawcy uszkodzenia ciągnika rolniczego.

Michał Czubak
Fot. arch. prywatne

Szkoła umożliwia ukończenie nauki ze specjalnością technika agrobiznesu, ogrodnika, architekta krajobrazu i technika weterynarii. Ten ostatni kierunek cieszy się ogromną popularnością. Decyduje się na niego w dużej części młodzież z miasta marząca o karierze lekarza weterynarii.

- Staramy się wykształcić specjalistów dobrze przygotowanych do pracy we współczesnym rolnictwie. Dostosowujemy naukę i ofertę do zmieniających się warunków – mówi Dagmara Herman nauczyciel praktycznej nauki zawodu.

To, dlatego nauczyciele odpowiedzialni za zajęcia praktyczne wymyślili konkurs o ochronie integrowanej roślin. Do rywalizacji mogły zgłosić się szkoły rolnicze w całej Polsce. Pierwszy szkolny etap odbył się 20 marca. Dwójka najlepszych uczniów z każdej szkoły weźmie udział w wielkim finale, który 30 maja odbędzie się w Bydgoszczy. Udział w II edycji konkursu potwierdziło 21 szkół rolniczych działających pod patronatem ministerstwa rolnictwa w Polsce. Patronat medialny nad wydarzeniem objął Tygodnik Poradnik Rolniczy.

Tomasz Ślęzak

Rolnik opowiadał nam wtedy, że ciągnik w wersji, którą otrzymał nie nadawał się do użytkowania. Przede wszystkim źle zostały zamontowane dźwignie zmiany biegów. Były one ze sobą skrzyżowane, co uniemożliwiało zmianę poszczególnych przełożeń. 

– Traktor, który otrzymaliśmy był pełen niedoróbek. Źle ustawione i wyregulowane były przyłącza hydrauliczne, nie zamontowano w nim zaczepów hakowych tylko kulowe. Mimo tego że zamawialiśmy przednie opony 420 mm, to w ciągnik miał założone 380 mm. Brakowało także fotela marki Grammer, za który dodatkowo płaciliśmy, a także sterowania zewnętrznego ramionami oraz włącznika masy w kabinie. Mimo iż nam obiecywano w ramach promocji darmowe ubezpieczenie, sprzedawca także nie dostarczył nam żadnych dokumentów z tym związanych. Nie było też miękkiego siedziska dla pasażera, choć ciągnik rejestrowany był na dwie osoby. Dodatkowo, dźwignię hamulca ręcznego umieszczono pod siedziskiem pasażera, co uniemożliwiało skorzystanie z niej w przypadku wystąpienia nagłej awarii. Mimo że maszyna była nowa, to jej nie domalowano. Kabina została wykonana niedbale. Pulpit był niezgodny z instrukcją obsługi. Nie chcieliśmy tego traktora w ogóle przyjąć. Ostatecznie zgodziliśmy się na to, ale tylko warunkowo – wyliczała prawie trzy lata temu Edyta Stryszyk. 

Dowód na trzy lata

Użytkowanie ciągnika mijało pod znakiem wymiany korespondencji ze sprzedawcą i producentem. Dariusz Stryszyk chciał, aby traktor był sprawny. Niestety, usterki do dziś nie zostały usunięte a realizacja warunków gwarancji pozostawia wiele do życzenia. Ciągnik nigdy nie działał tak, jako obiecywały reklamowe katalogi. Jednak wcale nie stan techniczny i opieka serwisowa okazała się być najgorzej działającym elementem. Okazało się, że Pronara nie można zarejestrować.

– W przypadku ciągnika rejestracja odbywa się tak samo jak samochodu. Po zakupie idzie się do starostwa powiatowego z dowodem zakupu i homologacją i na podstawie tych dokumentów wydawany jest dowód rejestracyjny – mówi Dariusz Stryszyk.

Jego ciągnik został wyposażony w przedni TUZ i WOM. Pronar zastosował nieskomplikowane rozwiązanie techniczne. Przedni układ zawieszenia oraz wałek obrotu mocy został tak umieszczony, że zasłania światła umieszczone na masce ciągnika. Układów tych nie można tak regulować, aby w czasie jazdy po drogach publicznych reflektory były odsłonięte. 

– Po kilku miesiącach użytkowania zaczęliśmy się obawiać czy może on w ogóle poruszać się po drogach publicznych. Siłowniki są tak zamontowane, że zasłaniają przednie reflektory. To dlatego światła mijania zamontowano na słupkach obok kabiny ciągnika. Traktor nie ma jednak świateł długich. Teoretycznie było wszystko w porządku. Była homologacja, ktoś ją wystawił. Producent wykonał wszystkie czynności, aby pojazd mógł poruszać się po drogach. Ja nie miałem świateł, ale w papierach się wszystko zgadzało – mówi Dariusz Stryszyk.

Traktorem można było jeździć do września 2013 r. Wtedy to skończył się okres przeglądu technicznego w pojeździe. Rolnik udał się nim do autoryzowanej stacji diagnostycznej po pieczątkę w dowodzie. Diagnosta jednak stwierdził, że zasłonięte światła w ciągniku przez WOM i TUZ powodują, że maszyna nie spełnia kryteriów pozwalających na poruszanie się po drogach publicznych. 

– Brak rejestracji to dla mnie prawdziwy dramat. Nie mogę jeździć swobodnie ciągnikiem, narażam się na mandat oraz nie mogę maszyny ubezpieczyć – żali się Stryszyk.

Rolnicy nie dawali jednak za wygraną. Kupili nowy traktor, dla którego sprzedawca i producent dostarczyli komplet dokumentów. Zaczęli mieć wątpliwości. Przecież ich maszyna miała oryginalną homologację gwarantującą, że spełnia surowe przepisy kodeksu drogowego. Homologacja i zarejestrowanie traktora w Polsce oznacza przecież, że może się on poruszać po drogach wszystkich krajów w całej Unii Europejskiej. 

– Jeśli homologacja była a po trzech latach ciągnika nie można zarejestrować, to może ktoś popełnił błąd przy sporządzaniu i wydaniu dokumentów – zastanawia się Dariusz Stryszyk.

Brak czynu zabronionego 

Rolnik o możliwości popełnienia przestępstwa poinformował pod koniec ubiegłego roku prokuraturę w Złotowie. Ta jednak stwierdziła, że siedziba spółki Pronar jest w Narwi, dlatego też sprawę należy zgłosić do prokuratury rejonowej w Hajnówce w województwie podlaskim.

– Zgłosiliśmy do prokuratury w Hajnówce możliwość poświadczenia nieprawdy w wyciągu ze świadectwa homologacji ciągnika rolniczego Pronar P4 poprzez zamieszczenie w nim informacji o tym, że ciągnik może być zarejestrowany na stałe bez dodatkowych homologacji – mówi Stryszyk.

Odpowiedź z prokuratury przyszła 19 lutego 2014 r. Starszy sierżant Tomasz Sadowski postanowił o umorzeniu śledztwa. Stwierdził, że czyn nie zawiera „znamion czynu zabronionego”. 

– Nie mogłem zrozumieć przyczyn postępowania policji zatwierdzonego przez prokuraturę. Ja nie mogę zarejestrować ciągnika. Czy zatem zamiast dowodu mam teraz jeździć z decyzją, na której widnieje pieczątka prokuratury z Hajnówki? Czy ma być dowód na to, że pojazdem z zasłoniętymi światłami można jeździć? – pyta rozgoryczony rolnik.

My postanowiliśmy to sprawdzić. Prokuraturę Rejonową z Hajnówki zapytaliśmy, dlaczego sprawa została umorzona? Chcieliśmy się też dowiedzieć czy dokument o umorzeniu sprawy, potwierdzający autentyczność homologacji ciągnika, może być podstawą do wykonania przeglądu technicznego oraz czy może być to także dowód dla policji w razie ewentualnej kontroli drogowej? 

– Dochodzenie w sprawie poświadczenia nieprawdy na dokumencie wyciąg ze świadectwa homologacji ciągnika marki Pronar zostało zakończone 21 lutego umorzeniem. Postanowienie to zaskarżył pokrzywdzony Dariusz Stryszyk. Postanowienie to w chwili obecnej nie jest prawomocne – czytamy w dokumencie podpisanym przez prokuratora Prokuratury Rejonowej Andrzeja Russko.

Zażalenie za pośrednictwem prokuratury w Hajnówce zostało złożone przez rolnika do Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim Zamiejscowego VII Wydziału Karnego z siedzibą w Hajnówce. 

Dariusz Stryszyk dostał wezwanie do sądu na 6 maja. Wtedy to niezawisły sędzia uznał, że wcześniejsze postanowienie prokuratury było bezzasadne. Nakazał ponowne zbadanie sprawy i sprawdzenie czy doszło do popełnienia znamion przestępstwa przy wydawaniu homologacji. Ciągnik nie ma rejestracji i nie można nim legalnie poruszać się po drogach publicznych. Jak na razie, rolnik nie może ustalić, dlaczego nie może nim jeździć i kto popełnił tak kosztowny dla niego błąd?

Tomasz Ślęzak

Przypomnijmy. Wielkopierścieniowe Węglowodory Aromatyczne są powszechnie spotykane w powietrzu, wodzie i glebie. WWA tworzą się w procesie niepełnego spalania między innymi paliw i biomasy. Szczególnie dogodne warunki do powstawania mają, kiedy zachodzi proces spalania w temperaturze 400 – 1000 st. C.

WWA mają właściwości rakotwórcze i mutagenne. Badania amerykańskich uczonych dowodzą, że 81% WWA dostaje się do naszego organizmu z jedzeniem. Pierwsze informacje o szkodliwym odziaływaniu WWA pochodzą już z XVII w. W tamtym czasie u robotników mających częsty kontakt ze smołą powstająca w wyniki suchej destylacji węgla kamiennego często występował rak skóry.

W 2008 r. Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności stwierdził, że dla konsumentów w UE najbezpieczniej będzie, jeśli zostanie określona maksymalna ilość związków chemicznych z grupy WWA. Najbardziej groźny jest bezno(a)piren. Do końca sierpnia tego związku w wędlinie może być nie więcej niż 5 µg/kg (mikrogramów). Aktualnie obowiązująca norma dopuszcza na występowanie łącznie 30 µg/kg benzo(a)pirenu, benz(a)atrancenu, benzo(b)fluorantenu i chryzenu. Jednak już 1 września w wędzonej wędlinie nie będzie mogło być więcej niż 12 µg/kg tych związków z czego benzo(a)piren będzie mógł występować w ilości nie większej niż 2µg/kg.

Nowe normy mogły oznaczać, że najmniejsi producenci wytwarzający wędliny tradycyjnymi metodami wędzarniczymi będą musieli zamknąć działalność. Spełnienie nowych norm mogło być dla nich zbyt kosztowne. Ministerstwo rolnictwa przez wiele tygodni utrzymywało, że od nowych przepisów UE nie ma wyjątków i że należy dostosować do nich technologię wytwarzania żywności. Okazuje się jednak, że można było znaleźć rozwiązanie, które uratuje krajowych rolników i przetwórców.

 - Producenci, którzy stosują tradycyjne metody wędzenia i przeznaczają swoje wyroby na polski rynek będą mogli po 1 września br. stosować dotychczasowe normy zawartości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA). Minister Sawicki uzyskał w tej sprawie zapewnienie unijnego komisarza ds. zdrowia Tonio Borga – poinformowało ministerstwo rolnictwa.

Dotyczy to produktów, przy produkcji, których stosowane są metody wędzenia przy użyciu drewna, określone we wniosku o wpis produktu na listę produktów tradycyjnych prowadzoną przez ministra właściwego ds. rynków rolnych.

W ministerstwie rolnictwa prowadzone są prace nad przygotowaniem założeń projektu ustawy, w której powinny zostać uregulowane kwestie dotyczące wprowadzania do obrotu produktów wytwarzanych przez producentów rolnych w gospodarstwach produkujących na niewielką skalę. Uczestniczą w nich także przedstawiciele Polskiej Izby Produktu Regionalnego i Lokalnego oraz Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej. Prace skupiają się obecnie na analizie możliwych rozwiązań prawnych, pozwalających na traktowanie takiej działalności, jako uzupełniającej działalności rolniczej. Z uwagi na fakt, że przygotowywane regulacje leżą w kompetencji kilku resortów, propozycje MRiRW będą wymagały akceptacji ministrów właściwych do spraw finansów, gospodarki oraz zdrowia.

Póki, co minister rolnictwa wprowadził kilka zmian do przepisów wykonawczych, które pozwalają na sprzedaż przez rolników, konsumentom końcowym produktów pochodzenia zwierzęcego wyprodukowanych we własnych gospodarstwach rolnych. Dotyczy to rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej oraz w sprawie szczegółowych warunków uznania działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej.

W ramach tzw. sprzedaży bezpośredniej rolnicy mogą prowadzić produkcję i sprzedaż konsumentom nieprzetworzonych produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak: tuszki drobiowe, tuszki królików lub nutrii, mleko surowe, surowa śmietana, jaja konsumpcyjne, produkty rybołówstwa żywe lub poddane niektórym rodzajom obróbki, nieprzetworzone produkty pszczele oraz żywe ślimaki lądowe określonych gatunków.

Natomiast w ramach działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej rolnicy mogą prowadzić produkcję i sprzedaż konsumentom końcowym oraz dostawy do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego przetworzonych lub poddanych niektórym rodzajom obróbki produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak: produkty mięsne, surowe wyroby mięsne, mięso mielone, produkty mleczne, produkty rybołówstwa, świeże mięso wołowe, wieprzowe, baranie, kozie, końskie, drobiowe oraz ze zwierząt łownych, lub zwierząt dzikich utrzymywanych w warunkach fermowych.

Ponadto rolnicy produkujący żywność o tradycyjnym charakterze mogą skorzystać z odpowiednich dostosowań lub odstępstw od obowiązujących wymagań Unii Europejskiej, na podstawie przepisów, które zostały uregulowane w następujących rozporządzeniach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia:

- 7 lipca 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów mlecznych o tradycyjnym charakterze (Dz. U. Nr 10, poz. 910);

- 27 lipca 2007 r. w sprawie ogólnych odstępstw od wymagań higienicznych w zakładach produkujących żywność tradycyjną pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. Nr 146, poz. 1024).

Ustanowione w tych przepisach krajowych wymogi wpisują się w strategię wspierania produkcji żywności na poziomie lokalnym oraz wprowadzania ułatwień dla rolników prowadzących produkcję żywności na małą skalę, zapewniając przy tym standardy bezpieczeństwa produkowanej żywności.

Z uwagi na zgłaszane przez rolników trudności w stosowaniu, albo interpretacji niektórych przepisów tych rozporządzeń w resorcie rolnictwa opracowano projekty rozporządzeń nowelizujących. Obecnie trwają uzgodnienia wewnątrzresortowe lub międzyresortowe dotyczące przygotowanych projektów. Projekty te, zgodnie z obowiązującą procedurą legislacyjną, zostaną lub zostały już przesłane, m. in. do organizacji zrzeszających rolników.

Nowelizowane przepisy dotyczą wyłącznie spraw z zakresu bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego pozostających w kompetencjach ministra właściwego ds. rolnictwa. Nie obejmują, np. kwestii prowadzenia działalności gospodarczej, opodatkowania, a także wymagań sanitarno-higienicznych, które powinny być spełnione przy produkcji nieprzetworzonej lub przetworzonej żywności pochodzenia roślinnego. Kwestie te będzie mogła uregulować dopiero ustawa horyzontalna, której rozwiązania będą musiały uzyskać akceptacji ministrów właściwych do spraw finansów, gospodarki oraz zdrowia.

Kiedy w tym toku na drobnych producentów żywności jak grom z jasnego nieba spadła informacja o nowych normach dotyczących WWA ministerstwo konsekwentnie przekonywało, że nie ma od nich odstępstw dla nikogo. Sprawa była dodatkowo bulwersująca, dlatego, że nowe przepisy w Brukseli wprowadzono wiele miesięcy temu a nasi parlamentarzyści europejscy i urzędnicy palcem nie kiwnęli, aby zagwarantować odstępstwa dla przetwórców. Okazało się jednak, że nie ma sytuacji bez wyjścia. Wystarczyło dostosować przepisy krajowe i skuteczny lobbing w Komisji Europejskiej ministra, aby drobnych producentów uratować.

t.ś.

- Próbka została wysłana do dodatkowego badania w laboratorium w Hiszpanii. Na razie nie ma wyników – mówił Marek Sawicki podczas czwartkowej konferencji prasowej.

Minister dodał, że wyłowienie dzika i wykrycie wirusa oznacza, że krajowa inspekcja weterynaryjna prowadzi dokładny nadzór nad dzikami i dobrostanem zwierząt.

- Mamy do czynienia z przypadkiem granicznym i nie ma niebezpieczeństwa, że wirus przedostał się do stad żywych dzików w Polsce - zapewniał Sawicki.

Służby weterynaryjne ASF wykryły po raz trzeci. Pierwsze dwa przypadki padłych dzików z wirusem miały miejsce 18 lutego także w pobliżu granicy z Białorusią. Fakt ten wykorzystała Rosja i Ukraina, które miały pretekst do wprowadzenia embarga na import polskiej wieprzowiny. W kraju z sytuacji skorzystały podmioty zajmujące się obrotem mięsem. Ceny wieprzowiny raptownie spadły by kilka tygodni później mimo trwającego zakazu sprzedaży na wschód wrócić do poziomu sprzed wykrycia afrykańskiego pomoru świń. Organizacje zrzeszające hodowców trzody podkreślały, że tak gwałtowny spadek cen świń był nieuzasadniony. Nasz kraj pokrywa jedynie 80% krajowego zapotrzebowania na wieprzowinę. Mimo zakazu importu wprowadzonego przez Rosję dla całej UE ceny u największych europejskich producentów nie załamały się. 

Ministerstwo rolnictwa prowadzi rozmowy z Ukrainą w sprawie zdjęcia embarga na import polskiej wołowiny i wieprzowiny. Podczas konferencji Marek Sawicki twierdził, że podejrzenie kolejnego przypadku afrykańskiego pomoru świń nie będzie miało negatywnego wpływu na decyzję Kijowa. Negocjacje w tej sprawie mają być przeprowadzone ze stroną ukraińską podczas 82 Sesji Generalnej Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE) w Paryżu.

t.ś.

Są straty, nie ma rekompensaty

W marcu 2013 r. pełnomocnik rolników radca prawny Sylwester Wyczawski złożył do Sądu Rejonowego w Olsztynie wniosek o zawezwanie do próby ugodowej z Energa Operator S.A. z siedzibą w Gdańsku, Oddział w Olsztynie. Treść proponowanej ugody przewidywała zapłacenie właścicielom wszystkich gospodarstw odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości z powodu zajęcia gruntów pod linie i słupy energetyczne, wypłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zajętych przez linie energetyczne i słupy za okres poprzednich dziesięciu lat, a ponadto zawarcie z właścicielami gruntów umów służebności przesyłu regulujących kwestię odpłatności za korzystanie z gruntów w przyszłości. W sumie wartość przedmiotu sporu wyniosła ponad 1 mln zł.

Sylwester Wyczawski wniosek uzasadnił tym, że firma Energa zbudowała i od lat eksploatuje bezumownie linie energetyczne i urządzenia z nimi związane, czerpiąc z tego korzyści majątkowe. Rolnicy ponoszą z tego tytułu straty ponieważ nie mogą całego areału wykorzystać gospodarczo, zmniejszona jest także wartość gruntów zlokalizowanych pod liniami i urządzeniami energetycznymi. Do wniosku dołączone zostało wyliczenie należności przygotowane przez wyspecjalizowaną firmę doradczą WIK – „Global” z Olsztyna.

Uwzględnia ono straty, jakie ponieśli i ponoszą rolnicy z tytułu przebiegających przez ich grunty linie energetyczne i stojące na nich słupy. 

– Są to przede wszystkim zwiększone koszty uprawy – mówi Henryk Waśniewski.
– Trzeba objeżdżać słupy, zużywać więcej paliwa, w odległości mniejszej niż 50 m nie można używać kosiarek rotacyjnych i usytuować deszczowni, utrudnione jest stosowanie opryskiwaczy.

Pasy ochronne pod liniami wynoszą nawet do kilkunastu metrów po obu stronach, użytkujemy więc mniej ziemi. Tym samym ograniczone są zasiewy, ponieważ pas technologiczny pod linią musi pozostawać w każdej chwili do dyspozycji zakładu energetycznego. Linia ma negatywny wpływ na eksploatację nowoczesnych maszyn. 

– Jeśli chodzi o opłaty z tytułu służebności przesyłu, to zgodnie z uchwałami podjętymi przez rady różnych szczebli sięgają one nawet 25 zł za metr kw. rocznie przez 35 lat – mówi Władysława Winiarska z firmy WIK–”Global” – Tak jest np. na terenie gminy Nidzica, czy powiatu szczycieńskiego. 

– Mimo korzystania z naszych gruntów bez żadnej zapłaty, zakład energetyczny w niczym nie chce nam pójść na rękę – narzeka Henryk Waśniewski. – Mamy żwirownię, a słupy uniemożliwiają nam eksploatację żwiru. Prosiliśmy więc o przestawienie trzech słupów. Odpowiedziano nam, że mogą to zrobić, ale na nasz koszt. Musielibyśmy zapłacić 200 tys. zł. A w tej chwili koszty, jakie ponieśliśmy w związku z tą sprawą, wyniosły już 100 tys. zł.

Nie zamierzają
za nic płacić

– Pełnomocnik Energi odrzucił możliwość zawarcia ugody, w związku z tym wniosłem pozew określając w nim roszczenia tak samo jak w proponowanej ugodzie. Według mnie, właściwy w tej sprawie był sąd miejsca położenia nieruchomości, na których stoją słupy, czyli Sąd Rejonowy w Bartoszycach – wyjaśnia mecenas Wyczawski. – Tymczasem sprawa została przekazana do Sądu Okręgowego w Olsztynie. 

Energa w odpowiedzi na pozew rodziny Waśniewskich wnosi o oddalenie powództwa w całości. Stwierdza przede wszystkim, że właściciele gruntów nie wykazali w żaden sposób zasadności roszczeń i ich wysokości. Nie przedłożyli przede wszystkim aktów notarialnych potwierdzających nabycie gruntów, na których stoją słupy. A prywatna opinia firmy WIK – “Global” nie może być podstawą ich żądań finansowych. Spółka powołuje się też na wyrok Sądu Najwyższego z 8 września 2011 r. sygn. akt: III CZP 43/11, w którym SN stwierdził, że właściciel nieruchomości nie może żądać od posiadacza służebności przesyłu odszkodowania za obniżenie wartości działki związane z normalnym korzystaniem ze służebności. 

Firma Energa informuje, że wybudowanie spornych urządzeń nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z 6 lipca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. Przewidywała ona następującą procedurę: przewodniczący prezydium powiatowej rady narodowej zarządzał i ogłaszał w sposób przyjęty dla ogłoszeń urzędowych powszechną elektryfikację na danym terenie. Podstawą do tego był plan opracowany przez właściwe przedsiębiorstwo elektryfikacji rolnictwa w porozumieniu z właściwym terytorialnie zarządem energetycznym i zatwierdzony przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. We wsiach lub osiedlach, objętych zarządzeniem o powszechnej elektryfikacji osobom posiadającym odpowiednie upoważnienie właściwego przedsiębiorstwa elektryfikacji rolnictwa służyło prawo wstępu na posesje i do budynków, dokonywania tam oględzin i pomiarów oraz wykonywania robót i zakładania urządzeń. Właściciel, użytkownik, dzierżawca najemca, posiadacz lub zarządca budynku albo posesji obowiązani byli umożliwić wstęp i wykonanie tych czynności. Jak zaś stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 23 września 2010 r. sygn. akt: III CSK 319/09, posiadanie służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z trwałych i widocznych urządzeń posadowionych na nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne może być uznane za posiadanie w dobrej wierze z chwilą jego objęcia na podstawie przepisów ustawy o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli.

Energa jest następcą prawnym Zakładu Energetycznego Okręgu Północnego w Bydgoszczy, który w latach 60. i 70. ub. wieku wybudował, a następnie użytkował linie na gruntach należących obecnie do rodziny Waśniewskich. Skoro jej poprzednik prawny był uprawniony do posadowienia i utrzymywania urządzeń, nie można mówić, że istnieją one nielegalnie. Tym samym, żądanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie jest bezpodstawne. 

Reprezentująca spółkę radca prawny Magdalena Grochowska podniosła zarzut zasiedzenia służebności. Przy posiadaniu w dobrej wierze zasiedzenie nastąpiłoby już po 20 latach użytkowania linii. Nawet, gdyby przyjąć posiadanie w złej wierze, wymagany 30-letni okres nieprzerwanego posiadania przez spółkę i jej poprzedników prawnych już upłynął. 

Jednocześnie wskazała, że nie zasługuje też na uwzględnienie zawarte w pozwie roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu, które może być rozpatrzone jedynie w postępowaniu nieprocesowym. 

Niekorzystny wyrok

– Spółka Energa tylko w przypadku jednej działki wykazała, że linie energetyczne wybudowano na niej zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie o elektryfikacji wsi i osiedli – stwierdza Sylwester Wyczawski. – W stosunku do pozostałych działek tak nie było.

Mimo tego Sąd Okręgowy w Olsztynie w kwietniu br. wydał wyrok oddalający powództwo w całości. W lakonicznym ustnym uzasadnieniu wyroku sędzia stwierdził, że nie było podstaw do uwzględnienia roszczeń, bo analiza przygotowana przez firmę “Global”, chociaż poparta opiniami naukowców, stanowi nic nieznaczący dokument.

– To co najmniej dziwne, bo wcześniej przyjął go do materiału dowodowego – mówi mecenas Wyczawski. – Tymczasem później zarzucił mi, że nie wnioskowałem o powołanie biegłego. W tej sytuacji uznałem, że nie ma szans na wygraną w apelacji. Stwierdziłem, że jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest cofnięcie pozwu, ale bez zrzeczenia się roszczenia. Musi się na to też zgodzić sąd i spółka Energa. Czekamy na odpowiedź.

Sylwester Wyczawski chce następnie poprowadzić dwie odrębne sprawy, to jest wnieść wniosek o ustanowienie służebności przesyłu oraz pozew o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntów. Potrzebne będą dodatkowe opinie biegłych, akty notarialne i opinie dotyczące tego, kto był właścicielem gruntów w czasie kiedy te urządzenia powstawały.

Nawet jeśli dojdzie do wszczęcia tych spraw, a przecież Energa wcale nie musi się zgodzić na cofnięcie pozwu, rodzina Waśniewskich znowu może przegrać.

– To jest zawsze ruletka – przyznaje Sylwester Wyczawski. – Orzecznictwo sądów, w tym Sądu Najwyższego jest niejednolite, nie ma jasnej wykładni przepisów dotyczących służebności przesyłu. Poza tym mam wrażenie, że sądy przedkładają interes przedsiębiorstw energetycznych na interesy właścicieli gruntów, nad których znajdują się urządzenia przesyłowe. 

Joanna Zwolińska

O nas – bez nas

– Kierowcy tirów mimo utrudnień, jakie spowodowaliśmy, widząc hasła na transparentach wyrażali swoje poparcie i zrozumienie dla naszego protestu. Nikt z władz ani nawet żaden oddelegowany urzędnik nie przyszedł z nami porozmawiać, albo chociaż przyjąć petycję, mimo iż uprzedziliśmy o organizowanej pikiecie. I tak było od samego początku… – ubolewa mieszkaniec wsi Dęby Wolskie, inicjator protestu Rafał Zawodziński. – O tym, że władze chcą zamienić nasze wsie w farmę wiatrową dowiedzieliśmy się w 2008 r., ale wcale nie przy okazji konsultacji społecznych, bo nikt o takich nie słyszał. Wójt kazał ponoć wywieszać zawiadomienia dotyczące inwestycji na tablicach ogłoszeń, ale jakoś nikt nie zdążył ich zobaczyć i przeczytać. Krążyły plotki o wiatrakach, ale nikt nic nie wiedział i nikt nic nie mówił wprost. W grudniu 2008 r. ponad 100 mieszkańców podpisało List Protestacyjny adresowany do władz gminy. Sprzeciwialiśmy się w nim tak samym planom budowy wiatraków, jak i postawie samorządowych władz, które nie informowały nas o tych planach. Minęło 5 lat a wójt nie raczył nawet odpowiedzieć na list. W ciągu tych 5 lat tylko raz, w styczniu br., zgodził się na rozmowę, gdy został przyparty do muru przez zaproszoną przez nas ekipę jednej ze stacji telewizyjnych. W obecności dziennikarzy solennie obiecał, że udostępni nam całą dokumentację dotyczącą budowy farmy wiatrowej. Z tej obietnicy też się jednak nie wywiązał…

W ciągu minionych 5 lat informacje na temat budowy wiatraków przeciwni im mieszkańcy wsi zdobywali głównie z lokalnych mediów. Dowiadywali się z nich, że wójt znalazł genialny sposób jak podreperować budżet gminy. Dzięki pieniądzom z opłat za 21 turbin do samorządowej kasy ma popłynąć strumień gotówki, za który operatywny włodarz będzie remontował szkoły i drogi, budował boiska a może nawet basen. Wójt w udzielanych wywiadach często wspominał, że przeciw tym planom protestują jedynie nieliczni, ale on i z nimi mediuje i z pewnością zdoła ich do swej wizji przekonać. Jak twierdzą przeciwnicy kontrowersyjnej inwestycji, nikt jednak przekonywać ich nie próbował. Wójt Gminy Rusiec wydał za to 27.08.2009 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia, w której protest mieszkańców pomija milczeniem a inwestorowi daje „zielone światło”. Dziś 4 z 21 planowanych turbin już stoją, sukcesywnie powstają drogi dojazdowe i potrzebna infrastruktura do zainstalowania kolejnych. Wójt zaś w lokalnych mediach chwali inwestora, iż utwardza drogi dojazdowe do pól.

Dla dobra gminy

– Zanim gruchnęła wieść o wiatrakach, wójt Dariusz Woźniak wraz z jednym radnym chodzili po wsiach i wykupywali działki. Mówili, że jest inwestor, który chce postawić kilka wiatraków, ale tylko wtedy, jeśli właścicielami działek pod budowę będzie nie więcej niż dwóch właścicieli. Sprzedający parcele ludzie sądzili, że działają na rzecz gminy, nie podejrzewali, że chcą na nich zwyczajnie zrobić duży interes – wspomina sołtys Dębów Wolskich. –Ja też ofertę otrzymałem, ale z niej nie skorzystałem. 

Wspomniane działki, jak donoszą mieszkańcy, wójt zapisał na swoją córkę i syna swojego brata, a radny jak się okazało reprezentował inwestora. Zarówno wójt, jak i radny, brali udział we wszystkich procedurach dotyczących inwestycji, jakie przeprowadzał urząd i lokalny samorząd. Oni decydowali o tym, czy inwestycja dojdzie do skutku. Czy mogli być bezstronni, skoro chodziło o ich prywatny, czy rodzinny interes? O tej dwuznacznej sytuacji na chwilę zrobiło się głośno w lutym br. Wójt publicznie przyznał, że przez pewien czas właścicielem jedenastu działek, na których miały stanąć wiatraki, była jego córka, zaś dziesięciu kolejnych syn jego brata. Nie dostrzegł jednak konfliktu interesów w tym, że jednocześnie wraz z radnym reprezentowali w tej sprawie zarówno mieszkańców, jak i stronę zainteresowaną realizacją inwestycji. Dariusz Woźniak skomentował ów fakt, że obaj z radnym kierowali się wyłącznie… dobrem gminy.

Sprzeciwiający się wiatrakom pukali do drzwi wszystkich urzędów i instytucji, które władne były wstrzymać budowę lub choćby skłonić wójta do rzetelnego poinformowania zainteresowanych mieszkańcy. Pisali do wojewody, ministrów, marszałka, CBA, NIK. Bez skutku. NIK w 2013r. zapowiedział kontrolę procedur przy lokowaniu turbin wiatrowych w 10 gminach. Na liście tej widniał również Rusiec. Rzecznik NIK odpisał na nasze zapytanie w tej sprawie: „ Gmina Rusiec nie została objęta kontrolą dotyczącą farm wiatrowych.” Od CBA dowiedzieliśmy się, że przyjęła doniesienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez samorządowców z Ruśćca i śledztwo w kwietniu br. zleciła Komendzie Powiatowej Policji w Bełchatowie. Śledztwo jest w toku. Wojewoda poradził zaś niezadowolonym z wiatraków mieszkańcom wsi, by poskarżyli się na wójta… przewodniczącemu rady gminy. Tyle, że lokalni radni murem stoją za swoim wójtem, więc mieszkańcy nie widzą sensu podejmowania takiej interwencji. Niedawno założyli jednak Stowarzyszenie „Nasze środowisko”, by łatwiej im było organizować protesty i w razie czego wystąpić przeciwko władzom na drogę sądową. 

Koniec marzeń

– Prowadzimy z mężem małe gospodarstwo agroturystyczne: mamy kilka koni, urządziliśmy kilka pokoi dla turystów w starym drewnianym domu – mówi Maria Żłobińska ze wsi Nowa Wola. –Włożyliśmy w tę działalność wiele wysiłku i pracy. Zaczynają do nas zaglądać nawet turyści z Niemiec, którzy cenią kontakt z naturą, bliskość lasów, czyste powietrze, cisze i spokój. Tymczasem dowiedzieliśmy się, że zamiast widoku na las, będziemy mieli widok na 4 ponadstumetrowe turbiny wiatrowe o mocy 4 MW każda. Dla nas to oznacza koniec gospodarstwa, bo kto zechce tu przyjechać? Dla nas te wiatraki oznaczają koniec wszystkich marzeń. 

– Wójt publicznie twierdzi, że o planach tej farmy wiatrowej informował i mieliśmy czas, by zgłaszać zastrzeżenia, ale ja żadnej informacji nie widziałam i nikt nas, bezpośrednio zainteresowanych nie powiadamiał o tym – twierdzi nasza rozmówczyni. – Wójt twierdzi też, że turbiny nie zaszkodzą ludziom ani zwierzętom, ale skąd może o tym wiedzieć. Wielu naukowców wprost mówi dziś o szkodliwości takiego sąsiedztwa. Mamy opinię Narodowego Instytutu Zdrowia, która mówi, że obowiązujące w Polsce przepisy pozwalają lokować turbiny wyłącznie z zachowaniem norm dotyczących hałasu. Nikt nie bierze zaś pod uwagę infradźwięków i hałasu niskoczęstotliwościowego równie dla ludzi i zwierząt szkodliwych. Przepisy nie dotyczą też efektu stroboskopowego, migotania cieni, czy innych zagrożeń, jak np. odrywania się kawałków lodu od śmigieł turbiny. Instytut jest zdania, iż bezpieczna odległość takiej turbiny w warunkach Centralnej Polski to minimum 1,5 km, tymczasem nam wójt chce postawić 4 takie wiatraki wielkiej mocy jakieś 400 m od zabudowań.

– Ja mam 15-hektarowe gospodarstwo, hoduję kilka krów, kilka świń. Mam również pasiekę i chciałem rozwijać działalność w kierunku produkcji ekologicznej – tłumaczy z kolei Rafał Zawodziński. – Ja też mam mieć 4 turbiny niecałe pół kilometra od domu, właśnie w pobliżu miejsc, gdzie stawiam ule, by zbierały pożytek. Dla mnie jest jasne, że gdy staną wiatraki, to z pszczołami koniec. Nikt też w urzędzie gminy nie wziął pod uwagę, że sąsiedztwo wiatraków rzutuje na wartość naszej ziemi. Zarówno grunty orne, jak i działki budowalne gwałtownie stracą wartość. Nikt ich zresztą kupować nie zechce, a żadnej rekompensaty z tego tytułu ani inwestor, ani wójt nie przewidują. 

Gmina pełna śmigieł

Wójt Ruśćca deklarował 250 tys. zł wpływów do budżetu po uruchomieniu 4 stojących już wiatraków. Przeciwnicy turbin chcieli się dowiedzieć, ile faktycznie gmina na wiatrakach zarabia, ale… się nie dowiedzieli. Niezadowoleni gospodarze w ramach swego stowarzyszenia nawiązali współpracę z innymi stowarzyszeniami walczącymi z wiatrakami w całej Polsce, m.in. Stowarzyszeniem Nasz Dom Biesiekierz. 26 maja mieszkańcy gminy Rusiec postanowili pojechać do Warszawy, by wziąć udział w ogólnopolskim proteście pod gmachem sejmu. Jeden z naczelnych postulatów protestujących głosi, by parlament uchwalił wreszcie ustawę, która zawierać będzie precyzyjne przepisy dotyczące lokowania turbin wiatrowych. Za bezpieczną dla ludzi odległość protestujący uznają 3 km.

Obawom mieszkańców wsi pod Ruśćcem trudno się dziwić, biorąc pod uwagę masę, często rozbieżnych informacji, jakie się na temat wiatraków planowanych w tej gminie pojawiają w rozmaitych mediach, przede wszystkim ogólnopolskich. Jeśliby zliczyć zainteresowanych tą lokalizacją inwestorów i deklarowane przez nich ilości turbin, miejsca do życia poza sąsiedztwem obracających się śmigieł może w tej gminie zabraknąć. Z zapytaniami w tej sprawie zwróciliśmy się więc do wójta Dariusz Woźniaka. Poprosiliśmy o odpowiedź na pytanie, ilu inwestorów już otrzymało „zielone światło” na instalację turbin i ile masztów ma postawić. Spytaliśmy też ilu chętnych na takie zgody oczekuje i jaką liczbę wiatraków chciałoby umiejscowić. Oprócz tego zażądaliśmy wyjaśnień i komentarzy do przedstawionych w niniejszym artykule zarzutów, jakie władzom gminy stawiają mieszkańcy sprzeciwiający się lokalizacji wiatraków w sąsiedztwie ich gospodarstw. Odpowiedzi z gminy Rusiec dotąd się nie doczekaliśmy. Wciąż jednak na nie czekamy i z pewnością wrócimy do tego tematu.

Grzegorz TOMCZYK