Rolnicy są objęci szczególną ochroną - mają do tego prawo, zadeklarowane w Konstytucji. W praktyce oznacza to, że mogą oni kupować ziemię rolną właściwie bez przeszkód, podczas gdy osoby, które nie mają statusu rolnika, muszą spełnić dodatkowe wymagania. Z tego obowiązku zwolnieni są tylko nabywcy działek o powierzchni do 0,3 ha. Przy większych nieruchomościach wymagany jest już status rolnika indywidualnego. 

Przeczytaj więcej: Jak kupić ziemię rolną nie będąc rolnikiem? 

Rolnik indywidualny to osoba fizyczna, która: 

• jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, o łącznej powierzchnia użytków rolnych nie przekraczającej 300 ha, 
• posiada kwalifikacje rolnicze, 
• co najmniej od 5 lat zamieszkuje w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, 
• co najmniej od 5 lat prowadząci osobiście to gospodarstwo rolne. 

Jak zostać rolnikiem? 

Jednym z warunków, które trzeba spełnić, aby móc uzyskać tytuł rolnika indywidualnego, jest uzyskanie kwalifikacji rolniczych. Pojęcie to oznacza kierunkowe wykształcenie zawodowe na różnych poziomach. Jednak typy szkół i zawody, które dają takie uprawnienia, zostały dokładnie określone przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z tego powodu gdy decydujemy się na rozpoczęcie drogi do uzyskania kwalifikacji rolniczych, musimy wziąć pod uwagę, czy konkretna szkoła i wybrany kierunek da nam możliwość zdobycia tych uprawnień. 

Jaką szkołę wybrać by uzyskać kwalifikacje rolnicze? 

Kwalifikacje zawodowe rolnika daje ukończenie szkoły bądź kursu, które jest potwierdzone uzyskaniem tytułu zawodowego. W przypadku szkół policealnych i techników uzupełniających musi to być tytuł technika, a w innym przypadku tytuł zawodowy w zawodzie robotniczym. 

Dla osób z wykształceniem średnim możliwe są następujące drogi: 

• zdanie egzaminu na tytuł zawodowy prowadzony przez Państwowe Komisje Egzaminacyjne - egzamin jest odpłatny, odbywa się dwa razy w roku w sesji wiosennej i jesiennej. Uzyskany tytuł zawodowy np. rolnika potwierdza kwalifikacje zawodowe  
• ukończenie technikum uzupełniającego na podbudowie ZSZ- trwa 3 lata i kończy się zdawaniem egzaminu zawodowego prowadzonego przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną (należy sprawdzić, czy placówka do której się zapisujemy, jest ośrodkiem egzaminowania!) 
• ukończenie szkoły policealnej i zdanie egzaminu zawodowego. 

Z kolei osoby, które posiadają wyższe wykształcenie, mogą podjąć studia podyplomowe na kierunku, gwarantującym uzyskanie kwalifikacji rolniczych. Jako takie liczą się wszystkie kierunki, których program obejmuje co najmniej jedno z następujących zagadnień: 

• ekonomika rolnictwa; 
• organizacja lub technologia produkcji rolniczej; 
• marketing artykułów rolnych; 
• rachunkowość rolnicza; 
• agrobiznes. 

W przypadku studiów podyplomowych, kwalifikacje rolnicze potwierdza świadectwo ich ukończenia wraz z wykazem przedmiotów objętych programem studiów oraz ich wymiarem godzinowym. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Wśród instytucji, które mogą skontrolować gospodarstwo rolne i sprawdzić, czy produkcja jest w nim prowadzona zgodnie z prawem, znajdują się: Inspekcja Weterynaryjna, Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 

Lubelska Izba Rolnicza otrzymała sygnały od rolników ze swojego województwa, że niektóre gospodarstwa podlegają w ostatnim czasie wzmożonej kontroli ze strony tych instytucji. Zdaniem gospodarzy, część tych interwencji wynika z sąsiedzkich donosów. 

Jakie kontrole są zdaniem rolników zasadne? 

Zarówno samorząd rolniczy, jaki sami gospodarze są dalecy od uznania, że wszystkie kontrole ze strony uprawnionych instytucji są bezzasadne i powinny zostać zniesione. Uznaje się, że są one potrzebne w sytuacji, gdy gospodarstwo chociażby we wstępnej kontroli krzyżowej wykazuje znamiona nieprawidłowości lub zostało wskazane przez jednostkę nadzorującą przeprowadzenia inspekcji. Takie kontrole często są zapowiedziane wcześniej, więc rolnik może zaplanować swoje prace w taki sposób, aby być obecnym podczas odwiedzin przedstawicieli instytucji kontrolującej w gospodarstwie. 

Rolnicy apelują o powstrzymanie fali sąsiedzkich donosów 

Rolnicy są zdania, że kontrole, które są pokłosiem sąsiedzkich donosów, są w istocie stratą czasu zarówno kontrolujących, jak i kontrolowanych, a ich jednynym celem jest zrobienie na złość sąsiadowi. 

- Niepojące jest jednak to, że duży odsetek stanowią kontrole przeprowadzane na podstawie anonimowych donosów tzw. „złośliwego sąsiada", które bardzo często wynikają ze złych relacji współżycia sąsiedzkiego i braku zrozumienia dla pracy rolnika. Czy tak poważne instytucje okołorolnicze powinny reagować na takie anonimowe skargi? Naszym zdaniem nie i stanowczo jesteśmy przeciwni takim praktykom. Przecież nie powinniśmy zmierzać do tego, aby utrudnić rolnikowi wykonywanie jego pracy, która jest fundamentem gospodarki. Niestety w naszych oczach tak to wygląda – napisał w stanowisku Lubelskiej Izby Rolniczej jej prezes Gustaw Jędrejek. 

Jaki kompromis proponuje Lubelska Izba Rolnicza? 

Samorząd rolniczy nie odmawia sąsiadom rolników prawa do interwencji. Jest jednak zdania, że zjawisko “samowolki obywatelskiej” powinno zostać ukrócone. LIR wniosła o zaprzestanie praktyk przeprowadzania kontroli na podstawie anonimowych donosów, które często są bezpodstawne. Kontrole mają być przeprowadzane tylko w sytuacjach, gdy skarga jest uzasadniona i podpisana przez skarżącego. 

- Wówczas, jeśli skarga okazałaby się bezpodstawna zostałby ukarany skarżący, który pozostaje póki co anonimowy i bezkarny. Naszym zdaniem zaoszczędziłoby to nie tylko czasu, ale również kosztów kontrolnych poniesionych przez w/w instytucje okołorolnicze - napisał Gustaw Jędrejek. 

Prezes LIR zwrócił szczególną uwagę na to, że społeczeństwo powinno okazać więcej zrozumienia i szacunku dla pracy rolnika. Jest ona bowiem trudna i wymagająca, ale niezbędna, a z jej owoców korzystają wszyscy.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

W listopadzie 2021 roku Senat zaakceptował ustawę o ułatwieniach w prowadzeniu handlu dla rolników przez 2 dni w tygodniu. W związku z tym w piątki i soboty producenci rolni oraz ich domownicy mogą w wyznaczonych miejscach sprzedawać produkty ze swoich gospodarstw bez konieczności ponoszenia opłaty handlowej. 

Takie ułatwienia mają pomóc rolnikom znaleźć rynek zbytu dla swoich towarów i dotrzeć bezpośrednio do klientów. Dzięki temu polskie gospodarstwa rolne będą mogły się wzbogacić, a przy okazji większa liczba osób będzie mogła uzyskać dostęp do lokalnych, ekologicznych produktów. 

Gdzie w Bydgoszczy rolnik może sprzedać swoje produkty? 

Do listy targowisk, na których rolnicy mogą oferować do sprzedaży produkty ze swoich gospodarstw, dołączyły ostatnio trzy place w Bydgoszczy. Są to targowiska na placu Piastowskim, przy ul. Pelplińskiej oraz przy ul. Modrakowej. W tych miejscach producenci rolni mogą sprzedawać swoje towary z ręki, kosza, pojazdów lub korzystając z rozstawionych straganów. 

Jakie wady ma sprzedaż na targowiskach? 

Choć część rolników jest zadowolonych z tego, że będą mogli handlować na targowiskach bez dodatkowych opłat, niektórzy dostrzegają pewne wady tego rozwiązania. Chodzi głównie o godziny otwarcia targowisk. Okazuje się bowiem, że większość placów targowych czynna jest do godziny 16, podczas gdy wiele osób w miastach pracuje do 16 lub 17. Z tego powodu część potencjalnych klientów nie ma szans dotrzeć po zakupy na targowisko w godzinach jego pracy. Ten problem został poruszony także w Bydgoszczy. Radni w przyszłości zastanowią się nad zmianą tych godzin, by zdrowa, lokalna żywność od rolników mogła bez kłopotu docierać do szerszego grona odbiorców. 

Czy kupowanie od rolnika się opłaca? 

Konsumenci, dla których ważne jest to, by kupowane przez nich produkty były ekologiczne i miały wysoką jakość, często decydują się na zakupy u rolników. Jednak w dobie kryzysu wiele osób zastanawia się, czy ceny oferowane przez detalicznych sprzedawców na targowiskach są konkurencyjne. 

W wielu przypadkach trudno jednoznacznie określić, czy kupowanie żywności prosto od rolnika się opłaca, ponieważ ceny są zróżnicowane na terenie całego kraju. Dla przykładu, za mleko z gospodarstwa na Podlasiu trzeba zapłacić 3 zł/l, w Wielkopolsce 4-5 zł/l, a na Mazowszu od 5 do 10 zł/l. Zróżnicowane są także ceny jajek: od 80 gr/szt w Wielkopolsce do nawet 1,50 zł/szt na Mazowszu. 

Bardziej rozbudowane zestawienie cen podawaliśmy przed tygodniem: Po ile kupimy jaja, sery, mięso, warzywa i owoce prosto od rolnika? 

Warto jednak pamiętać, że kryzys dotyka wszystkich - również rolników, którym zależy, by ich produkcja się opłacała. Z tego powodu niekiedy warto zapłacić nieco drożej za dobrej jakości krajowe towary i w ten sposób wspomóc polskich producentów. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Pestycydy źle działają na pszczoły

Na całym świecie rolnicy zużywają ponad 2,5 miliarda kilogramów pestycydów rocznie. Mają one chronić uprawy poprzez zabijanie owadów, grzybów i chwastów. Niestety pestycydy negatywnie wpływają na pszczoły, osłabiając zdolność zapylaczy do latania w linii prostej, tym samym utrudniając im poszukiwanie pożywienia. Naukowcy skłaniają się ku bardziej naturalnym rozwiązaniom. Okazało się, że pestycydy można zastąpić… mrówkami! Wnioski te poparte są oczywiście badaniami. 

Ciekawe eksperymenty

Dr Rachel H Parkinson, naukowiec z Uniwersytetu Oksfordzkiego, uważa, że powszechnie stosowane środki owadobójcze, takie jak sulfoxaflor, neonikotynoid, imidacloprid, mogą głęboko upośledzać wizualne zachowanie pszczół miodnych. W eksperymencie naukowym brały udział pszczoły narażone na działanie pestycydów i te wolne od szkodliwych substancji. Pierwsze wykazywały asymetrię między skrętami w lewo i w prawo co najmniej 2,4 razy większą niż te drugie, a także miały wyższy odsetek martwych komórek w swoich mózgach.

Mrówki zamiast pestycydów!

FOTO: Pixabay

Czy mrówki mogą zastąpić pestycydy?

To dlatego naukowcy proponują bardziej zrównoważone formy ochrony roślin. Tym bardziej, że nowe badania wykazały, że to mrówki mogą chronić uprawy podobnie jak pestycydy. Mowa o badaniu opublikowanym w Journal Proceedings of Royal Society B, które wykazało, że wiele gatunków mrówek ma podobną lub wyższą skuteczność niż pestycydy. Mrówki chronią uprawy przed szkodnikami. Ich labiryntowe tunele również napowietrzają glebę, pomagając roślinom zasysać tlen. To niezwykle obiecujące dane.

Dawniej też działały mrówki

Autorzy badania wskazują, że dawniej w Chinach plantatorzy cytrusów wykorzystywali mrówki w tym samym celu. Mrówki mają także negatywy wpływ na rośliny, bo chronią mszyce i inne pluskwiaki będące szkodnikami, jednak minusy te można zrównoważyć poprzez przyjazne dla środowiska praktyki zarządzania, takie jak siew alternatywnych źródeł cukru dla mrówek do jedzenia.

Angelika Drygas

Źródło: euronews.green

fot. pixabay

Lubelskie muzeum, połączone ze skansenem, to prężnie działający ośrodek, w którym zainteresowani nie tylko mogą spacerować wśród oryginalnych zabytków, ale także wiele się nauczyć. Co więcej, instytucja nieustannie poszukuje nowych pomysłów na przyciągnięcie gości. 24 lipca muzeum zaproponowało mieszkańcom ziemi lubelskiej oraz turystom “Żniwowanie w skansenie”, z kolei w sierpniu czekają na nich między innymi koncerty folklorystyczne czy festyn miodowo-ziołowy. 

Żniwa sprzed stu lat: przesądy i przygotowania 

Aby zasiać w swoich gościach ziarno ciekawości, Muzeum Wsi Lubelskiej publikowało na swoim profilu na Facebooku ciekawostki, związane ze żniwami. Zainteresowani mogli dowiedzieć się między innymi, że dawniej żniwiarze nie zaczynali prac w poniedziałki ani w piątki - najchętniej wyruszali w pole w sobotę, ponieważ był to dzień poświęcony Matce Boskiej. Na zwózkę zboża do stodół najczęściej wybierano dni po 20 lipca, kiedy przypadało wspomnienie św. Eliasza, albo po 6 sierpnia, święcie Przemienienia Pańskiego. 

Muzeum przybliżyło także proces dawnych przygotowań do żniw, które rozpoczynały się od posprzątania spichlerzy i stodół. Ważną częścią było także przystosowanie narzędzi do prac w polu – przede wszystkim zadbanie o kosę, bez której nie sposób było zacząć żniw. 

Żniwowanie w skansenie: jakie atrakcje czekały na gości? 

Zorganizowane w lubelskim skansenie wydarzenie przyciągnęło znaczną liczbę gości z bliższych i dalszych okolic. Mogli oni podziwiać między innymi pokazy żęcia sierpem, koszenia kosą oraz młócenia cepem, a także procesy, które następowały na polu po ścięciu zboża: skręcanie powrósła, wiązanie snopków i zestawianie ich w dziesiątki i mendle. Wszystkie działania i etapy pracy żniwiarzy opatrzone były komentarzem, który przybliżał rolę tych czynności. Pracownicy skansenu opowiedzieli także o tym, jaka była rola żniw dla społeczności wiejskiej i miejskiej w początkach XX wieku. 

Choć żniwa to wymagający czas na wsi, nie samą pracą człowiek żyje. To także uwzględniono podczas “Żniwowania w skansenie”: znalazło się miejsce na pokazanie, w jaki sposób żniwiarze odpoczywali. Chętni mogli także posłuchać o robieniu mąki, zwiedzić młyn oraz przyjrzeć się wypiekowi podpłomyków. Wydarzenie zakończyło się mszą w kościele z Matczyna, znajdującym się w skansenie. 

Zgromadzonym gościom pokazy i prelekcje przypadły do gustu. Znaleźli się śmiałkowie, którzy sami chwycili za kosy i pod bacznym okiem profesjonalistów usiłowali samodzielnie kosić zboże. 

Zobaczcie, jak wyglądały żniwa w stylu retro w lubelskim skansenie! 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. Muzeum Wsi Lubelskiej/Facebook

Z danych opublikowanych niedawno przez Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor od początku pandemii COVID-19 do końca września 2021 roku, zaległości rolników wobec kontrahentów i banków wzrosły o 1/3 do kwoty 680 mln złotych. Równie niepokojące informacje znalazły się w raporcie Coface za 2021 rok, z którego wynika, że w poprzednim roku niewypłacalność firm wzrosła o 71%, a wśród podmiotów z rolnictwa aż o 202%! 

Bardzo często tzw. złe długi dotykają rolników, którzy utracili płynność finansową i możliwość spłacania zobowiązań przez sytuację na rynku i wypadki losowe. Dotyczy to chociażby gospodarstw nastawionych na produkcję trzody chlewnej, ale też wiele gospodarstw, które muszą zmagać się z rosnącymi w kosmicznym tempie kosztami produkcji.

Czy ustawa o restrukturyzacji zadłużenia gospodarstwo rolnych działa?

Z myślą o gospodarstwach z takimi problemami pod koniec 2018 roku wprowadzono ustawę  o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwo rolne. Dorota Niedziela oraz Kazimierz Plocke, posłowie z Platformy Obywatelskiej zwrócili się do MRiRW z interpelacją o podanie na ile te rozwiązania pomagają rolnikom, a na ile jest to martwe prawo?

W odpowiedzi Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwróciło uwagę, że zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej z dnia 8 kwietnia 2020 r. o zgodności programu pomoc państwa na restrukturyzację zadłużenia gospodarstw rolnych z prawem UE taka pomoc mogła być udzielana do 31 grudnia 2021 r. Polska mogła w jej ramach udzielać:

• dopłat do oprocentowania bankowych kredytów na restrukturyzację zadłużenia,
• pożyczek na spłatę zadłużenia,
• gwarancji spłaty kredytów na restrukturyzację zadłużenia.

Z pomocy ARiMR przy oddłużaniu gospodarstwa skorzystało... 5 rolników 

Z danych przedstawionych przez resort rolnictwa wynika, że w okresie obowiązywania ustawy o restrukturyzacji zadłużenia ARiMR zawarła łącznie 6 umów pożyczek na sfinansowanie spłaty zadłużenia powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej w łącznej kwocie 4 793 565,75 zł. 

Jednak jeden z wnioskujących o pomoc rolnik nie dopełnił warunków koniecznych do wypłaty pożyczki, w związku z tym ostatecznie ta pomoc nie została wdrożona. Oznacza to, że przez ponad 3 lata funkcjonowania tej formy wsparcia z Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarła umowy pożyczki na oddłużenie gospodarstw z 5 rolnikami i wypłacono im łącznie 3 157 665,75 zł. 

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w ciągu ostatnich trzech lat nie udzielił żadnemu podmiotowi prowadzącemu gospodarstwo rolne gwarancji spłaty bankowych kredytów restrukturyzacyjnych.

Na jakich warunkacj gospodarstwa rolne mogą obecnie skorzystać ze wsparcia na oddłużenie z KOWR? 

Obecnie na podstawie ustawy rolnicy mogą nadal ubiegać się o pomoc w formie przejęcia przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa długu gospodarstwa w związku z prowadzeniem działalności rolniczej w zamian za przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Wartość nieruchomości rolnej, której właścicielem miałoby zostać państwo ustala się na podstawie przepisów stosowanych od określenia cen gruntów administrowanych przez KOWR. Co istotne, zadłużenie, które przejmuje Ośrodek nie może przekroczyć wartości przejmowanej nieruchomości rolnej pomniejszonej o wysokość sumy hipoteki ustanowionej na tej nieruchomości.

Po przeniesieniu własności danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w związku z przejęciem długu dotychczasowy właściciel może skorzystać z prawa pierwszeństwa do:

• dzierżawy tej nieruchomości od KOWR,
• dzierżawy tej nieruchomości z zapewnieniem dzierżawcy prawa kupna przedmiotu dzierżawy najpóźniej z upływem okresu, na jaki została zawarta umowa dzierżawy,
• nabycia tej nieruchomości po upływie co najmniej pięciu lat od dnia przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa własności tej nieruchomości rolnej.

Warto także pamiętać, że nieruchomość rolna, której nowym właścicielem zostanie Skarb Państwa, nie może zostać sprzedana przed upływem 20 lat od dnia przeniesienia jej własności, z wyłączeniem zbycia na rzecz dotychczasowego właściciela na jego wniosek.

Ilu rolników skorzystało oddłużeniu gospodarstwa w zamian za przeniesienie własności gruntów na Skarb Państwa?

Z odpowiedzi ministerstwa na interpelacje poselską wynika, że do 31 grudnia 2021 r. w ramach ustawy, KOWR przejął zadłużenie 18 gospodarstw rolnych, a w zamian Ośrodek stał się administratorem gruntów rolnych o łącznej powierzchni 1050 ha.

W planie finansowym na 2022 r. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zaplanował na oddłużanie rolników środki w wysokości 50 000 tys. zł. 

wk
fot. Pixabay

Wniosk o dopłaty do nawozów co najmniej do końca maja

Do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi napływały ostatnio sygnały o potrzebie wydłużenia terminu naboru wniosków o dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami producenci rolni mogą składać wnioski o powyższą pomoc do dnia 16 maja.

- Komisja Europejska podjęła decyzję o zgodności pomocy określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ze wspólnym rynkiem 19 kwietnia br. A zatem zasadne jest wydłużenie terminu składania wniosków – czytamy w uzasadnieniu projektu.

W projekcie rozporządzenia proponuje się wprowadzenie wydłużenia terminu naboru wniosków o dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. z dnia 16 maja do dnia 31 maja 2022 r.

Wnioski o dopłaty do nawozów będzie można składać dłużej

Jak rolnik może dostać dopłaty do nawozów w 2022 roku?

Pomoc przyznawana jest w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika na jego wniosek złożony na formularzu udostępnionym na stronie internetowej ARiMR.

Wniosek o udzielenie pomocy składa się raz w terminie do 31 maja 2022 r w Biurze Powiatowym Agencji. A za datę jego złożenia uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego ARiMR. W przypadku złożenia wniosku po 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy.

wk, 
fot. archiwum