Łącznie na pokrycie kosztów zwrotu akcyzy za paliwo rolnicze rząd przeznaczył w 2023 roku 1,34 mld zł. Jednak do rolników nie trafi wcale całość tej kwoty. 26 mln zł otrzymają jednostki samorządu terytorialnego. Te pieniądze mają pokryć ponoszone przez nie koszty realizacji zadania. Pozostały 1,314 mld zł przeznaczony zostanie na wypłaty dla rolników. 

Rewolucja w zwrocie akcyzy: od teraz także dla hodowców świń 

Prócz nowych stawek zwrotu akcyzy za paliwo dla rolników, producentów rolnych czeka jeszcze jedna duża zmiana. Od 2023 roku o zwrot kosztów paliwa rolniczego będą mogli wnioskować także producenci trzody chlewnej, czyli grupa, która w ostatnich latach mocno ucierpiała ze względu na ASF oraz rosnące koszty produkcji. 

- W ostatnim czasie w związku z inwazją Rosji na Ukrainę drastycznie wzrosły koszty produkcji rolnej, w tym związane z wykorzystaniem paliwa. Wzrost kosztów produkcji świń powoduje, że produkcja ta staje się coraz mniej opłacalna. W projekcie ustawy proponuje się wprowadzenie limitu zużycia oleju napędowego do jednej świni, do którego przysługuje zwrot części podatku akcyzowego zawartego w cenie paliwa zakupionego do produkcji świń - informuje wiceminister rolnictwa Ryszard Bartosik w zapowiedzi nowelizacji ustawy o zwrocie podatku akcyzowego dla rolników. 

Do tej pory z tej ugli mogli korzystać tylko hodowcy bydła. 

Jakie będą stawki zwrotu akcyzy za paliwo rolnicze w 2023 roku? 

W 2022 roku podniesiono stawki zwrotu akcyzy za paliwo rolnicze do poziomu 1 zł do 1 l. Jednak 2023 rok przyniesie kolejną podwyżkę. W projekcie rozporządzenia zaproponowano kwotę 1,20 zł do 1 l paliwa. 

Jakie są limity zwrotu podatku akcyzowego? 

Warto pamiętać, że rolników obowiązują roczne limity kwoty zwrotu podatku akcyzowego. W zależności od tego, czy gospodarz prowadzi produkcję roślinną czy zwierzęcą, limity te oblicza się nieco inaczej. Dla produkcji roślinnej należy pomnożyć ilość hektarów użytkowych razy 110 zł, według wzoru: 

• Ilość ha użytkowych * 110 zł = limit zwrotu akcyzy. 

Z kolei wzór dla produkcji zwierzęcej przedstawia się następująco: 

• Liczba Dużych Jednostek Przeliczeniowych * 40 zł = limit zwrotu akcyzy. 

Gdzie i kiedy składać wnioski o zwrot akcyzy za paliwo rolnicze? 

W trakcie roku kalendarzowego rolnicy mają dwa terminy na złożenie wniosków o zwrot akcyzy za paliwo. Pierwszy z nich trwa od 1 do 28 lutego, kiedy należy składać dokumenty wraz z fakturami VAT (lub ich kopiami) stanowiącymi dowód zakupu oleju napędowego w okresie od 1 sierpnia 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. Drugi termin to okres od 1 do 31 sierpnia. Wówczas należy złożyć dokumenty za zakup paliwa pomiędzy 1 lutego 2023 r. a 31 lipca 2023 r. 

Wnioski należy składać do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, w zależności od miejsca położenia gruntów rolnych. Jeśli rolnik posiada grunty w różnych gminach, musi złożyć kilka wniosków w odpowiednich urzędach. 

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Opłacalność produkcji rolnej to złożone zjawisko, bo obejmuje nie tylko ceny energii i eksploatacji maszyn, ale także dodatkowych składników, takich jak na przykład nawozy. Stanowią one bardzo dużą część kosztów produkcji. Przy obecnych cenach zbóż, wysokie koszty, jakie rolnik musi ponieść na zakup nawozów, niemal wcale mu się nie zwracają. Jak podaje Tygodnik Poradnik Rolniczy, obecnie za tonę pszenicy rolnik może kupić tylko 370 kg saletry! 

- To jest chore. Przy takich cenach nawozów pszenica powinna być po 2500 zł/t. A jeśli jeszcze do tego okaże się, że z Ukrainy na raz wyjadą zeszłoroczne i tegoroczne zbiory, to ceny zjadą ostro w dół, a my dosłownie utoniemy w tym zbożu - mówił jeden z rolników z okolic Płońska w rozmowie z Tygodnikiem Poradnikiem Rolniczym. 

Ile kosztuje tona nawozu? 

Z przeprowadzonej przez TPR sondy wynika, że w ciągu roku ceny nawozów wzrosły około dwu-trzykrotnie! Saletra amonowa kosztuje dziś około 4100 zł/t, mocznik – 4800 zł/t, polifoska 4500 zł/t. Dla porównania, rok temu za mocznik rolnik musiał zapłacić 1900 zł/t, za saletrę amonowa - 1400 zł/t, sól potasową - 1600 zł/t, a polifoskę 6:20:30 - 2000 zł/t. 

Przeczytaj więcej: Nawozy zdrożały nawet o 400 zł przez dwa tygodnie. Jakie są ceny nawozów u dystrybutorów? 

Dlaczego duzi producenci nawozów wstrzymują produkcję? 

Wysoka cena nawozów to nie wszystko. Pod koniec sierpnia na rolników spadł kolejny cios. Najpierw Grupa Azoty, a potem Anwil, czyli najwięksi polscy producenci nawozów, ogłosili, że tymczasowo wstrzymują produkcję. Dla wielu osób zajmujących się produkcją rolną to gwóźdź do trumny. Choć minister rolnictwa Henryk Kowalczyk zapewnia, że nawozów tej jesieni nie zabraknie, bo magazyny Grupy Azoty są pełne, rolnicy nastawiają się na najczarniejszy scenariusz. 

Przeczytaj także: Rolnicy po nokaucie. Anwil wstrzymuje produkcję nawozów azotowych 

Za decyzją Grupy Azoty i Anwilu o wstrzymaniu produkcji nawozów stoją rosnące ceny gazu ziemnego w Europie. W ciągu tygodnia ceny gazu skoczyły w górę aż o 41%. 15 sierpnia 2022 stawka za 1 MWh wynosiła 200,4 eur, podczas gdy 23 sierpnia osiągnęła 282,8 eur/MWh. Ogółem od 24 lutego, czyli od dnia wybuchu wojny w Ukrainie, cena wzrosła aż o 218%, z 88,9 eur/MWh. 

Wszyscy zapłacimy za wyższe ceny nawozów 

Choć wiele osób nie przejmuje się skokiem cen nawozów, zakładając, że to kwestia dotycząca wyłącznie rolników, są oni w błędzie. Za wyższe ceny produkcji rolnej zapłaci każdy obywatel, bo przełożą się one na ceny żywności, w tym tak podstawowych produktów spożywczych, jak chleb. Rolnik, który za nawóz musi zapłacić 4000 zł, będzie bowiem oczekiwał, że zboże, które uprawia, sprzeda potem za odpowiednio wyższą cenę. Z kolei kupujący, który będzie musiał zapłacić rolnikowi więcej, sam będzie szukał zysku. I w ten sposób konsument, który tak naprawdę jest ostatnim ogniwem łańcucha produkcji rolnej, za chleb będzie musiał zapłacić kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt złotych. W sytuacji, gdy za chwilę nawozów na rynku będzie bardzo mało i trzeba będzie je importować, a ceny znów wystrzelą w górę, taki scenariusz nie jest niemożliwy, a wręcz wysoce prawdopodobny.

Zuzanna Ćwiklińska
fot. Pixabay