Tak też się stało – pod koniec września firma oficjalnie ogłosiła chęć sprzedaży polskiego biznesu. Zapowiedziała jednocześnie, że będzie go rozwijać do czasu znalezienia nowego inwestora. Jak idą poszukiwania?

Jest inwestor?

„Poczyniono znaczący postęp w celu zbycia udziałów grupy w SPAR Poland. Ambicją zarządu i jest wynegocjować jak najlepsze warunki dla wszystkich udziałowców” – napisała firma w komunikacie, w którym opisuje również swoje ostatnie wyniki finansowe.

Problem w tym, że w kolejnym zdaniu przekaz jest… kompletnie inny.

„Negocjacje są na wczesnym etapie, a więcej informacji zostanie przekazanych, gdy w troku rozwoju procesu” – napisano. Wychodzi więc na to, że SPAR Group z jednej strony podjęło konkretne działania w sprawie sprzedaży i rozmawia z potencjalnymi inwestorami, ale do samej transakcji jeszcze daleko.

SPAR Group zachowuje licencję

Zapytaliśmy o sprawę u samego szczytu – w centrali SPAR International w Holandii, właściciela marki i franczyzodawcy, który udzielił SPAR Group licencji na prowadzenie biznesu w Polsce. Firma w odpowiedzi na pytania portalu wiadomoscihandlowe.pl podkreśliła, że proces sprzedaży jest kontynuowany, a SPAR Group zachowuje licencję na operacje w Polsce i będzie je prowadził do czasu znalezienia nowego inwestora.

Temat sprzedaży sieci negatywnie przełożył się na wyniki firmy w Polsce. W ciągu 20 tygodni kończących się 16 lutego przychody w Polsce (liczone w złotym) spadły o 2,9 proc., a sieć sama przyznaje, że franczyzobiorcy są coraz mniej lojalni, co oznacza, że coraz częściej zaopatrują się w produkty poza centralą sieci SPAR w Polsce.

Niemniej jednak firma zwiększyła we wspomnianym okresie przychody o 9,3 proc. w stosunku do analogicznego okresu sprzed roku. Biznes hurtowy przyniósł spółce wzrosty na poziomie 5,1 proc. a detaliczny 6,1 proc.

Największy wzrost przychodów we wspomnianym okresie zanotowała spółka BWG Group, czyli operator sieci w Irlandii i południowo-zachodniej Anglii – o 19,1 proc. (w randach) i 7,1 proc. w euro. W RPA SPAR Group osiągnęło wzrost przychodu na poziomie 5,6 proc.

W Szwajcarii, podobnie jak w Polsce, wynik w południowoafrykańskiej rósł – o 9,2 proc., ale we franku szwajcarskim był niższy o 5,7 proc.

Na uwagę zasługuje również dobry wynik sklepów spod szyldu TOPS (to marka sklepów alkoholowych SPAR Group), które zanotowały wzrost sprzedaży na poziomie 12,7 proc. we wszystkich krajach, w których działa firma.

SPAR Group ogłosiło pod koniec września, że zamierza sprzedać swój biznes w Polsce. W Polsce ma obecnie ponad 200 sklepów.

Mateusz Nowak z Proxi.cloud jest zdania, że przyczyn takiego stanu rzeczy można upatrywać w rosnącej popularności usług cateringowych i zamawiania jedzenia na dowóz. To skutkuje tym, że część osób znacznie rzadziej udaje się do sklepów lub nawet całkowicie rezygnuje z nich. Ekspert przewiduje też, że ze względu na te okoliczności w tym roku delikatny trend spadkowy będzie się utrzymać.

– W pierwszych kwartałach mieliśmy do czynienia ze wzrostem ruchu, a dopiero od wakacji zaczęły się spadki zarówno w zakresie liczby odwiedzin, jak i klientów. Można podejrzewać, że w 2024 r., przynajmniej na początku, zauważalna będzie pewna tendencja spadkowa, niemniej wiele zależy od kondycji gospodarki, poziomu inflacji oraz popularności usług zamawiania jedzenia na wynos i cateringu – mówi dr Nikodem Sarna z Proxi.cloud.

Dyskonty na lekkim plusie

Dokładne dane pokazują, że delikatny spadek dotknął praktycznie wszystkie typy sklepów, które zostały wzięte pod uwagę w badaniu. Ruch zmniejszył się w supermarketach o 1,4 proc., w sklepach typu convenience – o 3,2 proc., a w hipermarketach poszedł w dół aż o 8,1 proc. Na lekkim plusie znalazły się natomiast dyskonty – 1,2 proc. Dr Jolanta Tkaczyk z Akademii Leona Koźmińskiego uważa, że na wyniki poszczególnych formatów mogły wpłynąć różnice w zakresie ofert, lokalizacji, strategii marketingowych i zmieniających się preferencjach konsumentów.

– Hipermarkety mogły odnotować największy spadek ruchu ze względu na ich wielkość i umiejscowienie, które często wymaga dłuższych wizyt. Najbardziej także one tracą odwiedzających z powodu rozwoju zakupów online. Dyskonty zyskały na popularności dzięki koncentracji na niskich cenach i wygodzie, co odpowiada obecnym trendom konsumenckim. Klienci starają się bowiem oszczędzać i w związku z tym kierują się przy zakupie przede wszystkim ceną – dodaje dr Tkaczyk.

Najwięcej straciły hipermarkety

Dr Maria Andrzej Faliński, wiceprezes Stowarzyszenia Forum Dialogu Gospodarczego, były wieloletni dyrektor generalny Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji, mówi o „kryzysowym” stylu zakupowym. Konsumenci kupują szybko tylko to, co muszą, po redukcji koszyka towarów. Takim potrzebom odpowiadają dyskonty, które oferują niezbędny asortyment, promocje i dobre jakościowo marki własne.

– Sklepy średnie i małe, jeśli oferowały dobre lub choćby porównywalne ceny do hipermarketów, wygrywały. W czasach drożyzny hipermarkety są postrzegane jako "wyciągacze pieniędzy", bo zachęcają do kupowania produktów, których wcześniej konsument nie planował kupić. Poza tym chodzenie do nich zabiera dużo czasu, a jako że z reguły są położone dalej od osiedli, to trzeba zapłacić za paliwo, by do nich dojechać – tłumaczy dr Faliński.

Z omawianej analizy wynika również, że wszystkie formaty straciły unikalnych klientów. Największy ubytek zanotowano w hipermarketach – na poziomie 3,4 proc. Mniejszy zaobserwowano w supermarketach – o 1,7 proc. Z kolei sieci convenience i dyskonty zaliczyły spadki po 1,2 proc. Dr Nikodem Sarna łączy te wyniki z tym, że ludzie najczęściej robią zakupy w swojej najbliższej okolicy, gdzie dominują głównie sklepy convenience i dyskonty.

– Podobnie jak w odniesieniu do spadku ruchu, największy odpływ liczby klientów zanotowały hipermarkety. Co ciekawe, w przypadku zasięgu delikatne spadki wyliczono również w dyskontach, choć nastąpił tam wzrost ruchu. Może być to wynikiem zmniejszenia się liczby osób chodzących na zakupy w ramach jednego gospodarstwa domowego i z coraz większą popularnością usług cateringowych i dowozu zakupów – podejrzewa dr Nikodem Sarna.

Kwadrans na zakupy co 2-3 dni

Na praktycznie niezmienionym poziomie pozostał czas pojedynczych zakupów w 2022 i 2023 r. (spadek o 0,6 proc. dla całego rynku). Z kolei średni łączny czas spędzony w sklepach spadł o 1,4 proc. – również dla całego rynku. Biorąc pod uwagę podział na formaty, można zauważyć niewielkie spadki (zarówno w kontekście trwania zakupów, jak i średniego czasu spędzanego w sklepach). Jedynym wyjątkiem są dyskonty, ale to tylko wzrosty na poziomie 0,3 proc.

Zdaniem dr Jolanty Tkaczyk, utrzymanie podobnego czasu trwania zakupów rok do roku sugeruje, że mimo zmian w ogólnym ruchu, zachowania konsumenckie pozostały stosunkowo stabilne. W opinii ekspertki, można z tego wyciągnąć wniosek, że klienci rzadziej odwiedzają sklepy, ale spędzają w nich podobną ilość czasu. To może być wynikiem planowania zakupów lub preferencji dotyczących sklepów, które odwiedzają.

– Średni czas wizyt w 2023 r. wzrósł wyłącznie w dyskontach i to niewiele, bo o 0,3 proc. W pozostałych formatach zanotowano spadki. Największe występowały w hipermarketach i supermarketach – odpowiednio o 1,9 proc. i 1,4 proc.

Różnice te mogą być spowodowane zmianą przyzwyczajeń ludzi i częściowym przerzuceniem się na dyskonty kosztem supermarketów i hipermarketów, a także utrzymującą się wyższą inflacją, przez którą konsumenci w dużej mierze kupowali produkty pierwszej potrzeby – twierdzi dr Sarna z Proxi.cloud.

W 2024 r. niewiele się zmieni

Jak przewiduje Mateusz Nowak, po dość słabym czwartym kwartale 2023 r. można spodziewać się, że sklepy spożywcze nadal będą borykały się z delikatnymi spadkami zasięgu czy ruchu. W dłuższej perspektywie sytuacja powinna się jednak ustabilizować. W ocenie eksperta, wyniki za 2024 r. będą podobne jak za 2023 r.

– Udział hipermarketów w rynku będzie dalej spadał. Decydujące dla popularności formatu będą takie kwestie, jak cena i elastyczność, bowiem bardzo zróżnicowane rynki lokalne stają się trudne w zarządzaniu dla sieci wielkich powierzchni. W innej sytuacji są mniejsze sklepy, w dodatku franczyzowe, powiązane z miejscowym przemysłem i logistyką. To daje bardzo ciekawe synergie na poziomie produkcji, magazynu, sklepu, sprzedaży poza sklepowej, najczęściej zdalnej – podsumowuje dr Maria Andrzej Faliński.