„W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace dotyczące zmian we wspomnianym obszarze” – czytamy w odpowiedzi ministerstwa.

Pytanie jest o tyle zasadne, że Koalicja Obywatelska zawarła zniesienie zakazu handlu w niedziele pośród swoich 100 postulatów na pierwsze 100 dni rządu. Donald Tusk mówił o tym w kampanii wyborczej, a nawet wcześniej, nazywając go „absurdem”.

Szefowa wspomnianego resortu minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk wspominała niedawno, że kwestia zakazu handlu nie będzie priorytetem dla MRPiPS.

Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni obowiązuje od 1 marca 2018 roku, gdy stopniowo rozpoczęto ograniczanie sprzedaży w niedziele.  Sieci handlowe szybko znalazły sposób na jego obchodzenie, m.in. rejestrując sklepy jako placówki pocztowe, które zostały wyłączone spod zakazu.

Spowodowało to nowelizację ustawy w lutym 2022 roku, która przymknęła furtkę, chociaż część sklepów nadal handluje w niedziele. Ustawa przewiduje, że handel jest możliwy w ostatnie niedziele stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia, a także na niedzielę przed Wielkanocą oraz na dwie niedziele przed świętami Bożego Narodzenia, chyba że ta przypada w Wigilię. Wtedy sklepy otwarte są w dwie niedziele poprzedzające. Ta zmiana została wprowadzona pod koniec zeszłego roku.

Choć sieci handlowe wielokrotnie skarżyły się na utracone obroty, w tej chwili to się zmieniło. Marcin Grabara, prezes Rossmann SDP, podkreśla na łamach "Rzeczpospolitej", że nie cieszy się z niedziel. "Otwarcie powiem, my do nich dokładamy" - akcentuje. Wskazuje też, że nikt nie chce pracować w niedzielę, bez względu na to, czy mu się płaci podwójnie czy nie.

Nieoficjalnie przedstawiciele sieci spożywczych mówią to samo, zaznaczając, że zwyczaje zakupowe z biegiem lat się zmieniły i otwieranie sklepów w niedziele już się nie opłaca. Jeden z prezesów zauważa w "Rzeczpospolitej", że ludzie nauczyli się promocji w soboty i wtedy robią zakupy. Jego zdaniem dla sektora to sprawa przegrana.

Co sądzą Polacy o zakazie handlu w niedziele?

Badania pokazują, że polscy konsumenci chcą niedziel w sklepach. Twierdzi tak w – zależności od badania – 50–60 proc. ankietowanych. Przeciwnego zdania jest ok. 30 proc. Coraz więcej zwolenników ma też opcja, by sklepy były otwarte, ale by pracownicy mieli zagwarantowane prawo do co najmniej dwóch wolnych niedziel w miesiącu – czytamy w "Rzeczpospolitej".

Renata Juszkiewicz, prezes Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji (POHiD), zrzeszającej największe sieci handlowe, jest ostrożna w deklaracjach. W jej ocenie przywrócenie handlu w niedziele wymaga analizy rynku. Na łamach "Rzeczpospolitej" tłumaczy, że trzeba wziąć pod uwagę takie czynniki, jak interes konsumentów i pracowników, zmiana nawyków zakupowych, sytuacja na rynku pracy, inflacja i wysokie koszty działalności.

Jednak centra handlowe widzą to inaczej i wciąż apelują o zniesienie zakazu. Magdalena Chachulska, dyrektor operacyjna Neinver w Polsce, operatora sieci outletów Factory, przypomina, że niedziele handlowe, nawet występujące sporadycznie, są zaraz po sobotach najmocniejszymi frekwencyjnie dniami w tygodniu, a to oznacza silną potrzebę wśród konsumentów.

Na łamach "Rzeczpospolitej" zwraca ona uwagę, że powrót do handlu w każdą niedzielę byłby rozwiązaniem najbardziej klarownym dla wszystkich.

Według Polskiej Rady Centrów Handlowych (PRCH) powrót do handlu w niedziele pozwoliłby na wzrost zatrudnienia nawet o 40 tys. osób i zwiększył obroty handlu o ok. 4 proc.

Czy Polacy chcą zniesienia zakazu handlu w niedziele?

– To już kolejne badanie, które pokazuje, że Polacy nie chcą likwidacji wolnych niedziel w handlu, choć niektórzy od lat próbują wmawiać, że jest inaczej – mówi Alfred Bujara, przewodniczący handlowej "Solidarności".

Przytacza on w tym kontekście m.in. ubiegłoroczny raport Fundacji Konrada Adenauera, który wykazał, że aż 78 proc. młodych Polaków między 18 a 30 rokiem życia jest przeciwna likwidacji ograniczeń w zakresie niedzielnego handlu.

Można jednak wskazać również badania opinii publicznej, z których płyną odwrotne wnioski. Tak było chociażby w przypadku badania UCE Research dla Wiadomości Handlowych, przeprowadzonego we wrześniu zeszłego roku. Respondenci zapytani wówczas, czy są za przywróceniem handlu we wszystkie niedziele, tak jak miało to miejsce przed marcem 2018 r., w większości poparli ten pomysł. 54 proc. badanych (suma odpowiedzi "raczej tak" i "zdecydowanie tak") chciała realizacji takiego postulatu. Zauważalnie mniej, bo 37,7 proc. osób, wypowiedziało się nieprzychylnie na ten temat, a 8,2 proc. wskazało odpowiedź "nie wiem/ciężko powiedzieć".

We wspomnianym badaniu, Polki i Polacy zostali zapytani również o to, czy ich zdaniem zakaz handlu w niedziele powinien zostać zniesiony, ale pod warunkiem, że pracownicy sklepów otrzymają podwójną stawkę wynagrodzenia (w tym dniu), a pracować będą jedynie osoby, które wyrażą do tego chęć. Przy tak postawionym pytaniu skala poparcia dla pomysłu pożegnania się niehandlowymi niedzielami zauważalnie wzrosła. Łącznie odpowiedzi pozytywnych ("raczej tak" i "zdecydowanie tak") było aż 68,3 proc., a negatywnych zaledwie 21,1 proc. Odpowiedź "nie wiem/ciężko powiedzieć" wskazało 10,7 proc. badanych.

Co dalej z zakazem handlu w niedziele?

Alfred Bujara zauważa, że po ogłoszeniu wyników październikowych wyborów parlamentarnych wśród pracowników tej branży zapanował niepokój dotyczący dalszych losów przepisów gwarantujących im niedziele wolne od pracy. W kampanii wyborczej część polityków zarówno Koalicji Obywatelskiej, jak i Trzeciej Drogi zapowiadała liberalizację lub nawet całkowite uchylenie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele.

– Na razie nowa koalicja nie wraca do tego tematu i dobrze. My jednak jesteśmy gotowi. Jeśli rząd będzie chciał odebrać pracownikom wolne niedziele, będziemy tych niedziel bronić – podkreśla szef handlowej "Solidarności".